Antipartizanska ofanziva u istočnoj Bosni proljeća 1944

Antipartizanska ofanziva u sjeveroistočnoj Bosni proljeća 1944. godine je bila serija vojnih operacija Vermahta u cilju "čišćenja" partizana u sjeveroistočnoj Bosni.

Ova antipartizanska ofanziva se sastojala od niza povezanih operacija: Operacija Sava, Operacija Osterei, Operacija Maibaum, Operacija Maiglöckchen. Počela je 15. marta, a trajala je preko mesec dana.

Pozadina

Zarobljeni Nemci od strane vojvođanskih jedinica u istočnoj Bosni.

Uoči operacije je područje istočne Bosne bilo stabilna baza NOVJ (Bijeljina je bila slobodna od septembra 1943 do marta 1944), koje je moglo da posluži kao platforma za koncentaciju i upad u Srbiju, pa su Nemci posvetili posebnu pažnju likvidaciji te opasnosti.

Angažovane snage

Ofanzivu su vodile jedinice nemačke 7. SS dobrovoljačke brdske divizije »Princ Eugen«, 13. SS dobrovoljačke brdske divizije »Handžar«, delovi domobranskog 2. gorskog zdruga, domobranskog 3. gorskog zdruga i četnici iz istočne Bosne.[1]

Nasuprot njima, stajale su jedinice 16, 17, 27, 36. i 38. divizije NOVJ.

Tok operacije

Ova, za Nemce bila vrlo važna operacija, počela je 15. marta uvođenjem 7. SS brdske divizije u borbu iz Srema i Slavonije sa jednim pukom preko Rače (vidi pokolj u Rači) prema Bijeljini, a drugim preko Bosanskog Šamca.

Član britanske misije Basil Davidson je ostavio svedočanstvo o sadejstvu Nemaca i četnika tokom ove operacije:

Četnički kapetan Leka Damjanović sa pripadnicima 13. SS divizije, 1944.

Bilo je jasno da je ovo najozbiljniji pokušaj koji je neprijatelj do sada preduzeo da očisti istočnu Bosnu, i da je angažovao značajan broj trupa. Komunikacija između divizija i manjih štabova je postala teška, jer lokalne četničke grupe - pet do petnaest muškaraca - sada će iskopati svoje puške i ubijati naše kurire. Kod kuće u Engleskoj bien-pensant dame i gospoda će usrdno raspravljati o vrednosti četnika i nepravdi nanetoj od Britanaca generalu Mihailoviću blaženopočivšem; ovde na Majevici partizani su zauzeti jednom i po nemačkom divizijom, a četnici ubijaju njihove kurire i ranjenike.[2]

Četnički komandant Cersko-majevičke grupe korpusa JVuO, Stevan-Leko Damjanović, i njegov pomoćnik, vojvoda majevičkih četnika Radivoje Kerović sastajali su se tokom marta i aprila 1944. sa članovima štaba 13. SS „Handžar“ divizije,[3] sa kojima su se dogovorili o saradnji u otkrivanju i uništavanju partizanskih saradnika i partizanskih bolnica koje su ostale u severoistočnoj Bosni. Četnici i esesovci uspeli su da otkriju većino sakrivenih bolnica, masakrirajući pri tome bolničko osoblje, ranjenike, civile osumnjičene za vezu sa partizanima i članove njihovih porodica.[4]

Izvori

  1. https://www.znaci.org/00001/4_2_12_2.pdf
  2. Basil Davidson: PARTISAN PICTURE "It was clear that this was the most serious attempt the enemy had yet made to clear Eastern Bosnia, and that he was committing considerable bodies of troops. Inter-communication between divisional and lesser staffs would become difficult, since local chetnik groups—five or fifteen men at a time—would now dig up their rifles and begin sniping at our couriers. At home in England bien-pensant ladies and gentlemen would be earnestly discussing the value of the chetniks and the wrongs done by the British to General Mihaylovitch of blessed memory; here in the Mayevitsa the partisans were busy with one and a half German divisions, and chetniks sniped their couriers and their wounded."
  3. Ljubo Kerović, Popis srpskih žrtava i bilješke za istoriju, 1995.
  4. Radivoje Kovačević; Sjeveroistočna Bosna 1944-1945. Prilog istoriografiji, Brčko 2005

Povezano

Literatura

  • Radivoje Kovačević: SJEVERISTOČNA BOSNA 1944-1945 - PRILOG ISTORIOGRAFIJI, Subnor, Brčko 2005.
 Ovaj članak o bitkama i ratovima je u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako što ćete ga proširiti.
  • p
  • r
  • u
Sukobljene
strane
Wehrmacht  Italijani (do 1943.)   Bugari (do 1944.)   Ustaše i Domobrani  Nedićevci i Ljotićevci  Četnici ili JVuO (počeli kao Saveznici)   Slovenski domobrani  Balisti
Vođe
i vojskovođe
Tok rata

Teslić  Okučani  Weiss (Weiss I, Weiss II Neretva (Prozor, Jablanica, Konjic, Gornji Vakuf, Proboj Prodor NOVJ u Hercegovinu  Braun  Drina  Teufel  Prodor NOVJ u Crnu Goru  Lika  Schwarz (Razoružanje četnika, Sutjeska Velika Kladuša  Vlasenica  Paula  Zvornik  Varaždin  Lepenica  aerodrom Rajlovac  Bugojno  Neštin  Kapitulacija Italije (Osovina, Split, Istra, Provala oblaka Zrin  Tuzla  Ofanziva JVuO  Prijepolje  Kolašin  Višegrad  Zenica  Travnik  Štampetov most  Balkanski klanac  Sanski Most  Jesenji pljusak  Virovitica  Koprivnica  Traufe  Glina  Nemačka zimska ofanziva  Ziethen  Kugelblitz (Prijepolje Panter  Snežna oluja  Banja Luka
Huk šume  Napfkuchen  Prvi prodor NOVJ u Srbiju (Ivanjica Buktinja  Čaglin  Drežnica  Falkenjagd  Februarski pohod  Pik  Bura  Hajka  Popovo polje  Dachstein  Drugi prodor NOVJ u Srbiju  Nemačka ofanziva u istočnoj Bosni  Braunšvajg  Cazin  Lomnica  Korčula  Martin Brod  Prolećna ofanziva  Ljubija  Šolta  Šah  Drvar  Brač  Delnice  Podgorač  Čazma  Blitz  Denkerk  Bosiljevo  Toplica-Jablanica  Sniježnica-Trusina  Muholovka  Röslein  Andrijevica  Treći prodor NOVJ u Srbiju (Kopaonik)  Durmitor  Brezna  Savezničko bombardovanje (Vazdušni most, Ratweek Jelova gora  Dunavski vilenjak  Prijedor  Cazin  Banja Luka  Brač  Hvar  Valjevo  Aranđelovac  Cirkus  Trebinje  Niš  Kruševac  Beograd  Sremski front  Kosovo  Mostobran Kraljevo  Prilep  Draufgänger  Travnik  Cazin  Batina  Koprivnica  Našice  Knin  Proboj Armijske grupe E (Proboj iz Srbije, Proboj kroz istočnu Bosnu, Sjemeć, Proboj iz Crne Gore, Zeleni put II Četnička ofanziva u istočnoj Bosni  Virovitički mostobran  Decembarska ofanziva
Nemački protivudar  Travnik  Zimska oluja  Vukodlak  Mostar  Rübezahl  Bolman  Kraj zime  Majska oluja  Sarajevo  Bosanska golgota  Lijevča polje  Karlovac  Rijeka  Trst  Zelengora  Blajburg  Odžak
Ratni zločini
(spisak osuđenih)
Jasenovac  Sajmište  Banjica  Ciglana  Jadovno  Jajinci  Topovske šupe  Stara Gradiška  Šabac  Niš  Lepoglava  Jastrebarsko