Sonata fortepianowa nr 21 Beethovena
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/Sonata_No._21%2C_Op._53.png/400px-Sonata_No._21%2C_Op._53.png)
Sonata fortepianowa nr 21 C-dur opus 53 Ludwiga van Beethovena, znana jako sonata Waldsteinowska (niem. Waldstein-Sonate) – najważniejsza obok Appassionaty i sonaty Les Adieux op. 81a sonata środkowego okresu twórczości tego kompozytora, a zarazem jedna z najsłynniejszych sonat w historii muzyki. Została ukończona w lecie 1804 r. i zadedykowana przyjacielowi Beethovena, księciu Ferdinandowi von Waldsteinowi, od jego nazwiska pochodzi popularny przydomek dzieła.
Napisana jest z rozmachem przekraczającym skalę wcześniejszych kompozycji Beethovena, stanowi też jeden z jego najbardziej wymagających technicznie utworów. Należy do kluczowych dzieł środkowego, "heroicznego" okresu twórczości kompozytora (1803–12) i wyznaczyła drogę kompozycji zakrojonych na szeroką skalę utworów fortepianowych nie tylko przyszłym utworom samego Beethovena, ale i wszystkim późniejszym twórcom.
Części utworu
- Allegro con brio (ok. 11 minut)
- Introduzione. Adagio molto (3-4 minuty)
- (attacca:) Rondo. Allegretto moderato – Prestissimo (ok. 11 minut)
Części skrajne sonaty są dalece bardziej rozbudowane; część druga, jak wskazuje sama nazwa, stanowi właściwie wstęp do finałowego Ronda.
Część I: Allegro con brio
Sonatę otwiera grupa szybko powtarzających się akordów C-dur, granych pianissimo. Ten prosty, choć niespokojny rytm przez prawie dwa takty zupełnie pozbawiony jest melodii. Pod koniec taktu 2. podnosi się lekko, a w środkowym rejestrze pojawia się trzynutowa, opadająca figura, za którą podąża podobna czteronutowa, tym razem w wysokim rejestrze. Dokuczliwy rytm dudni niemal nieustannie, aż ok. 40. sekundy zagęszczone do granic możliwości nuty zdają się wręcz przewracać o siebie nawzajem.
Grupa II tematu, oznaczona dolce, to słodki, akordowy temat w tonacji E-dur. Choć nie było to pierwsze tego typu rozwiązanie (I część Sonaty G-dur op. 31 nr 1 także zawierała II grupę w mediancie), sonata Waldsteinowska jest pierwszym znaczącym utworem, w którym Beethoven zdecydował się przy II grupie na modulację inną niż zwyczajowa kwinta w górę; był to pomysł, do którego powracać będzie później (m.in. w sonacie Hammerklavier)
W rekapitulacji Beethoven transponuje drugi temat do A-dur, który rychło zmienia się w a-moll, prowadzący do wyjściowego C-dur. Część kończy się potężną codą.
Część II: Introduzione. Adagio molto
Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
Część III (attacca): Rondo. Allegretto moderato - Prestissimo
Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
Linki zewnętrzne
- Piano Sonata No.21, Op.53 (Beethoven, Ludwig van). imslp.org. [dostęp 2018-01-19]. (ang.).
- p
- d
- e
- I: C-dur op. 21
- II: D-dur op. 36
- III: Es-dur „Eroica” op. 55
- IV: B-dur op. 60
- V: c-moll op. 67
- VI: F-dur „Pastoralna” op. 68
- VII: A-dur op. 92
- VIII: F-dur op. 93
- IX: d-moll op. 125
Sonaty fortepianowe |
|
---|---|
Sonaty na skrzypce i fortepian |
|
Sonaty wiolonczelowe |
|
Inne sonaty |
|
Koncerty fortepianowe |
|
---|---|
Koncerty skrzypcowe | |
Inne koncerty |
- I: Es-dur (op. 4)
- II: C-dur (op. 29)
- III: c-moll (op. 104)
- Fuga na kwintet smyczkowy D-dur (op. 137)
Wczesne kwartety |
|
---|---|
Kwartety Razumowskiego |
|
Pośrednie kwartety |
|
Późniejsze kwartety (Kwartety Golicynowskie) |
|
- Septet Es-dur (op. 20)
- Sekstet Es-dur (op. 71)
- Sekstet op. 81b
- Oktet Es-dur (op. 103)