Otto Nordenskjöld
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 6 grudnia 1869 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 2 czerwca 1928 | ||
Zawód, zajęcie | geolog, badacz polarny | ||
|
Nils Otto Gustaf Nordenskjöld (ur. 6 grudnia 1869 w Sjögelö w Smalandii, zm. 2 czerwca 1928 w Göteborgu) – szwedzki geolog, geograf i badacz polarny, kierownik Szwedzkiej Wyprawy Antarktycznej (1901–1904).
Życiorys
Nils Otto Gustaf Nordenskjöld urodził się 6 grudnia 1869 roku w Sjögelö w Smalandii[1]. Jego ojcem był pułkownik Otto Gustaf Nordenskjöld a matką Anna Elisabet Sofia Nordenskiöld[2]. Był bratankiem szwedzkiego polarnika Adolfa Erika Nordenskiölda (1832–1901)[3] , który jako pierwszy człowiek przepłynął Przejście Północno-Wschodnie z północnej Norwegii do Cieśniny Beringa[4].
Od 1886 roku studiował na uniwersytecie w Uppsali, a w 1893 roku spędził semestr zimowy na uniwersyteci w Greifswaldzie[5] .
W 1894 roku został wykładowcą mineralogii i geologii na uniwersytecie w Uppsali[2].
Ekspedycja w okolice Cieśniny Magellana
W latach 1895–1897 poprowadził wyprawę geologiczną do Ameryki Południowej, gdzie prowadził obszerne badania z zakresu glacjologii na terenie Patagonii i Ziemi Ognistej[6] . Badania Nordenskjöld przyniosły cenne informacje dotyczące rozmieszczenia lodowców w Patagonii[5] . Wyniki swoich badań opublikował w trzy tomowej pracy i wydanym w 1898 roku dzienniku Från Eldslandet. Skildringar från den svenska expeditionen till Magellansländerna 1895–97[5] .
W 1898 roku uczestniczył w wyprawie do Klondike w Ameryce Północnej a dwa lata później w duńskiej ekspedycji na wschodnią Grenlandię[7], kierowanej przez duńskiego polarnika Georga Carla Amdrupa (1866–1947)[5] .
Szwedzka Wyprawa Antarktyczna
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/Sobral_and_Nordenskj%C3%B6ld.jpeg/200px-Sobral_and_Nordenskj%C3%B6ld.jpeg)
Osobny artykuł: Szwedzka Wyprawa Antarktyczna.
W latach 1901–1904 zorganizował i poprowadził wyprawę do Antarktyki, której celem były studia klimatyczne, badania geomagnetyzmu, a także badania z zakresu biologii, zoologii, glacjologii i hydrografii[8]. Ekspedycja miała dotrzeć jak najdalej na południe na wschodnim wybrzeżu Półwyspu Antarktycznego na Ziemi Grahama[8]. Wyprawa wyruszyła z Göteborga 16 października 1901 roku[9]. Wskutek niezwykle trudnych warunków, wyprawa została rozdzielona na trzy grupy, które przetrwały zimę w trzech różnych lokalizacjach – w obozie zimowym w Snow Hill, w Zatoce Nadziei i na Paulet Island[10]. Nordenskjöld spędził zimę z pięcioma towarzyszami w obozie na Snow Hill Island[6] . Statek wyprawy „Antarctic” dowodzony przez norweskiego wielorybnika Carla Antona Larsena (1860–1924) utknął w lodzie w zatoce Erebus and Terror Gulf a 12 lutego 1903 roku zatonął na Morzu Weddella na wschód od Paulet Island[11]. Uczestnicy ekspedycji zostali uratowani przez argentyński statek „Uruguay(inne języki)”[11]. Pomimo niepomyślnego zakończenia ekspedycja została uznana za sukces z uwagi na dokonane odkrycia geograficzne i zmapowanie kolejnych obszarów Antarktydy[11].
W 1905 roku Nordenskjöld został profesorem geografii, wraz z geografią ekonomiczną i etnografią na uniwersytecie w Göteborgu, gdzie później został również prorektorem[5] . W 1909 roku ponownie wybrał się na Grenlandię[5] . Planował zorganizowanie kolejnej wyprawy antarktycznej, która nie doszła do skutku z uwagi na wybuch I wojny światowej[5] .
Ekspedycja do Ameryki Południowej (1920–1921)
Fundusze zebrane na wyprawę antarktyczną wykorzystał do sfinansowania kolejnej ekspedycji do Ameryki Południowej w latach 1920–1921[5] . Celem wyprawy były badania Andów w Peru i kontynuacja badań nad lodowcami w Patagonii[5] .
Nordenskjöld został potrącony przed swoim domem przez autobus[5] i zmarł 2 czerwca 1928 roku w Göteborgu[a].
Odznaczenia
- 1904 – Vegamedaljen przyznawany przez Svenska Sällskapet för Antropologi och Geografi (tłum. „Szwedzkie Towarzystwo Antropologów i Geografów”)[5]
Upamiętnienie
Na cześć Nordenskjölda nazwano m.in. część wschodniego wybrzeża Ziemi Grahama na Półwyspie Antarktycznym – Nordenskjöld Coast[12] i jęzor lodowca na Morzu Rossa – Nordenskjöld Ice Tongue[13].
Uwagi
Przypisy
- ↑ Nordisk Familjebok 1913 ↓, s. 1271.
- ↑ a b Svenskt biografiskt handlexikon 1906 ↓, s. 203.
- ↑ a b Encyklopedia PWN ↓.
- ↑ Nordenskiöld, Adolf Erik (1832–1901). [w:] National Biography of Finland [on-line]. kansallisbiografia.fi. [dostęp 2020-08-17]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j k Svenskt biografiskt lexikon 2020 ↓.
- ↑ a b Encyclopædia Britannica 2020 ↓.
- ↑ Nordisk Familjebok 1913 ↓, s. 1272.
- ↑ a b Lewander 2007 ↓, s. 975.
- ↑ Svanberg 2014 ↓, s. 691.
- ↑ Lewander 2007 ↓, s. 975–977.
- ↑ a b c Svanberg 2014 ↓, s. 692.
- ↑ COMPOSITE GAZETTEER OF ANTARCTICA: Nordenskjöld Coast. [dostęp 2020-08-17]. (ang.).
- ↑ COMPOSITE GAZETTEER OF ANTARCTICA: Nordenskjöld Ice Tongue. [dostęp 2020-08-17]. (ang.).
Bibliografia
- Otto Nordenskjöld, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2020-08-17] (ang.).
- Nordenskjöld Otto Gustav, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2020-08-17] .
- Lisbeth Lewander: Swedish South Polar Expedition (1901–1904). W: Beau Riffenburgh: Encyclopedia of the Antarctic,. Taylor & Francis, 2007, s. 975–977. ISBN 978-0-415-97024-2. [dostęp 2020-08-15]. (ang.).
- Nils Otto Gustaf Nordenskjöld. W: Nordisk Familjebok. Stockholm: Nordisk familjeboks förlags aktiebolag, 1913, s. 1272–1274. (szw.).
- Ingvar Svanberg: Swedish Antarctic Expedition. W: Andrew J. Hund: Antarctica and the Arctic Circle: A Geographic Encyclopedia of the Earth's Polar Regions. ABC-CLIO, 2014, s. 690–693. ISBN 978-1-61069-393-6. [dostęp 2020-08-15]. (ang.).
- Nordenskjöld, Nils Otto Gustaf. W: Svenskt biografiskt handlexikon. Stockholm: Albert Bonniers Förlag, 1906, s. 202–203. (szw.).
- Wilhelm Odelberg: N Otto G Nordenskjöld. W: Svenskt biografiskt lexikon. [dostęp 2020-08-17]. (szw.).
- ISNI: 0000000109145933
- VIAF: 71730708, 2966158261778002540005
- LCCN: n94098196
- GND: 118975935
- LIBRIS: 64jlpjlq3cl7dcb
- BnF: 15892803t
- SUDOC: 076329283
- NLA: 35753331
- NKC: jn20010316055
- RSL: 000151545
- BNE: XX1382876
- NTA: 10235815X
- BIBSYS: 90308621
- CiNii: DA02326541
- Open Library: OL1823920A
- NUKAT: n2004006416
- J9U: 987007281480005171
- CANTIC: a11804051
- BNC: 000305982
- BLBNB: 000905801
- PWN: 3948215
- Britannica: biography/Otto-Nordenskjold
- NE.se: otto-nordenskjöld
- Hrvatska enciklopedija: 44068