Czako
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/Shako-p1000580.jpg/220px-Shako-p1000580.jpg)
Czako (z węg. csákó) – rodzaj wysokiej czapy wojskowej używanej od końca XVIII do początków XX wieku. Współcześnie w niektórych państwach wykorzystywane jeszcze w oddziałach reprezentacyjnych.
Charakterystyka
Czako ma płaskie denko i występuje zazwyczaj z daszkiem, niekiedy dodatkowo zwęża lub rozszerza się ku górze. Wykonywane ze skóry i sukna. Początkowo miało około 40 cm. wysokości, a ok. 1850 r. uległo skróceniu. Zdobione były często kitami, kokardami, pomponami (kulistymi i pędzelkowymi), pióropuszami lub tzw. cierlicami (niskimi kitami barwionymi kolorem pąsowym nad dole i białym na górze w kształcie szyszki świerkowej bądź owalu). W piechocie Cesarstwa Austriackiego do czaka mocowano także pęk kilku liści dębu.
- Czako w formie prostej
- Czako zwężające się ku górze
- Skrócona forma czako
- Czako ułańskie o specyficznym zwieńczeniu
Czako górnicze
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/Gornik_w_mundurze.jpg/220px-Gornik_w_mundurze.jpg)
Nazwę czako noszą także czapki górnicze. Czako górnicze nie posiada daszka, wykonywane jest z tektury, ma wysokość 12,5 cm. Obciągnięte jest czarną krepą. Z przodu zaopatrzone jest w godło górnicze, na które składa się pyrlik (młotek) i żelazko (krótki kilof). Narzędzia te służyły górnikom do rozbijania, urabiania węgla i drążenia szybów. Miotełka do czyszczenia otworów strzałowych, którą górnik trzymał zatkniętą za taśmę na kapeluszu, zamieniła się w zamocowany z lewej strony pióropusz z kogucich piór. Obowiązujące kolory pióropuszy (w Polsce):
- zielony – dla grupy dystynkcyjnej generalnego dyrektora górnictwa oraz generalnego dyrektora górniczego
- biały – dla grupy dystynkcyjnej dyrektorów, inżynierów i techników górniczych
- czarny – dla grupy dystynkcyjnej górników
- czerwony – dla członków orkiestry górniczej
- biało-czerwony – dla przewodzącego orkiestrze górniczej
Zobacz też
- bermyca
- kepi
- bikorn
- trikorn
Bibliografia
![]() | Zobacz multimedia związane z tematem: Czako |
![]() | Zobacz hasło czako w Wikisłowniku |
- Andrzej Krupa (red.): Encyklopedia wojskowa: dowódcy i ich armie, historia wojen i bitew, technika wojskowa. T. I. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 162. ISBN 978-83-01-15175-1.
- PWN Leksykon: Wojsko, wojna, broń, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, ISBN 83-01-13506-9.
- Zdzisław Żygulski jun., Henryk Wielecki: Polski mundur wojskowy. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1988, s. 411. ISBN 83-03-01483-8.
- Colonel Robert H. Rankin, Military Headdress – a pictorial history of military headgear from 1660 to 1914, s. 21, ISBN 0-85368-310-7.
- RenéR. Chartrand RenéR., The Portuguese Army of the Napoleonic Wars (3), Oxford: Osprey, 2000–2001, s. 45, ISBN 1-84176-157-5, OCLC 49568009 .
- p
- d
- e
Mundury | |
---|---|
Ubiory |
|
Nakrycia głowy | |
Spodnie | |
Kurtki i płaszcze |
|
Obuwie | |
Sznury |
- Lampasy
- Otok
- Proporczyk
- PWN: 3888986
- Britannica: topic/shako