Sodyum kromat
![]() | |
Adlandırmalar | |
---|---|
Sodyum kromat | |
Diğer adlar Kromik asit, (Na2CrO4), disodium tuzu Krom disodyum oksit Rakromat | |
Tanımlayıcılar | |
| |
3D model (JSmol) |
|
ChEBI |
|
ChemSpider |
|
ECHA InfoCard | 100.028.990 ![]() |
EC Numarası |
|
PubChem CID |
|
RTECS numarası |
|
UNII |
|
UN numarası | 3288 |
CompTox Bilgi Panosu (EPA) |
|
InChI
| |
SMILES
| |
Özellikler | |
Molekül formülü | Na2CrO4 |
Molekül kütlesi | 161,97 g/mol |
Görünüm | sarı kristaller |
Koku | kokusuz |
Yoğunluk | 2,698 g/cm3 |
Erime noktası | 792 °C (1.458 °F; 1.065 K) (susuz) 20 °C (dekahidrat) |
Çözünürlük (su içinde) | 31,8 g/100 mL (0 °C) 84,5 g/100 mL (25 °C) 126,7 g/100 mL (100 °C) |
Çözünürlük | etanolde hafifçe çözünür |
Çözünürlük (metanol içinde) | 0,344 g/100 mL (25 °C) |
+55.0·10−6 cm3/mol | |
Yapı | |
ortorombik ( 413 °C’nin üstünde hekzagonal) | |
Termokimya | |
Isı sığası (C) | 142,1 J/mol K |
Standart molar entropi (S⦵298) | 174,5 J/mol K |
Standart formasyon entalpisi (ΔfH⦵298) | −1329 kJ/mol |
Gibbs serbest enerjisi (ΔfG⦵) | -1232 kJ/mol |
Tehlikeler | |
İş sağlığı ve güvenliği (OHS/OSH): | |
Ana tehlikeler | Zehirli |
GHS etiketleme sistemi: | |
Piktogramlar | ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
İşaret sözcüğü | Tehlike |
R-ibareleri | R45, R46, R60, R61, R21, R25, R26, R34, R42/43, R48/23, R50/53 |
G-ibareleri | S53, S45, S60, S61 |
Tehlike ifadeleri | H301, H312, H314, H317, H330, H334, H340, H350, H360, H372, H410 |
Önlem ifadeleri | P201, P202, P260, P261, P264, P270, P271, P272, P273, P280, P281, P284, P285, P301+P310, P301+P330+P331, P302+P352, P303+P361+P353, P304+P340, P304+P341, P305+P351+P338, P308+P313, P310, P312, P314, P320, P321, P322, P330, P333+P313, P342+P311, P363, P391, P403+P233, P405, P501 |
NFPA 704 (yangın karosu) | ![]() 3 0 OX |
Parlama noktası | Yanıcı değil |
Öldürücü doz veya konsantrasyon (LD, LC): | |
LD50 (medyan doz) | 136 mg/kg (oral, sıçan) |
AB sınıflandırması | Carc. Cat. 2 Muta. Cat. 2 Repr. Cat. 2 Çok zehirli (T+) Zararlı (Xn) Aşındırıcı (C) Çevre için tehlikeli (N) |
Güvenlik bilgi formu (SDS) | ICSC 1370 |
Benzeyen bileşikler | |
Diğer anyonlar | Sodyum bikromat Sodyum molibdat Sodyum tungstat |
Diğer katyonlar | Potasyum kromat Kalsiyum kromat Baryum kromat |
Aksi belirtilmediği sürece madde verileri, Standart sıcaklık ve basınç koşullarında belirtilir (25 °C [77 °F], 100 kPa). | |
Bilgi kutusu kaynakları |
Sodyum kromat Na2CrO4 formülüne sahip bir inorganik bileşiktir. Tetra-, hekza- ve dekahidratlar oluşturabilen sarı higroskopik bir katı olarak bulunur. Cevherlerinden krom özütlemesinde bir ara maddedir.
Üretimi ve reaktiflik
Krom cevherlerinin sodyum karbonat ve hava ile kavrulmasıyla geniş bir ölçekte elde edilir :
- 2Cr2O3 + 4 Na2CO3 + 3 O2 → 4 Na2CrO4 + 4 CO2
Bu işlem, demir oksitleri geride bırakarak kromu su ile ekstrakte edilebilir bir forma dönüştürür. Tipik olarak, oksijen kullanımını artırmak ve silisyum ve alüminyum safsızlıklarını çözünmez bir formda tutmak için karışıma kalsiyum karbonat katılır. İşlem sıcaklığı tipik olarak 1100 °C civarındadır.[1] Laboratuvar ve küçük ölçekli kromit cevheri hazırlanması için, düşük sıcaklıklarda reaksiyona giren sodyum hidroksit ve sodyum nitrat kullanılabilir (benzer potasyum kromat sisteminde bile 350 °C).[2] Oluşumundan sonra, kromat tuzu çoğu krom bileşiğine ve maddesine, öncül madde olan sodyum bikromata dönüştürülür.[3] Krom(III) oksit endüstride çoğunlukla sodyum bikromatın kükürtle indirgenmesiyle elde edilir.
Asit-baz davranışı
Sodyum kromat, asidik ortamda portakal sarısı rengindeki sodyum bikromata dönüşür:
- 2 Na2CrO4 + 2HCl → Na2Cr2O7 + 2NaCl + H2O
Daha fazla asitleştirme krom trioksiti verir:
- Na2CrO4 + H2SO4 → CrO3 + Na2SO4 + H2O
Kullanımı
Cevherlerinden krom üretiminde baş rolünün yanı sıra, sodyum kromat petrol endüstrisinde bir korozyon önleyici olarak kullanılır.[3] Aynı zamanda tekstil endüstrisinde boyama yardımcı maddesisir.[3] Alyuvar hacminin belirlenmesinde tanısal bir ilaçtır.[4]
Organik kimyada, sodyum kromat, birincil alkolleri karboksilik asitlere ve ikincil alkolleri ketonlara dönüştüren bir oksitleyici madde olarak kullanılır.[5]
Güvenlik
Diğer Cr(VI) bileşiklerinde olduğu gibi, sodyum kromat kanserojen bir maddedir.[6] Bileşik ayrıca aşındırıcıdır ve maruziyet ciddi göz hasarı veya körlüğe neden olabilir.[7] İnsan maruziyeti ayrıca doğurganlığı, kalıtsal genetik hasarı ve doğmamış çocuklara verilen zararı da kapsar.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- ^ "IARC Monographs 49 Ch. 2" (PDF). 6 Eylül 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Haziran 2020.
- ^ Zhi Sun, Yi Zhang, Shi-Li Zheng, Yang Zhang (2009). "A new method of potassium chromate production from chromite and KOH-KNO3-H2O binary submolten salt system". AIChE Journal. 55 (10): 2646-2656. doi:10.1002/aic.11871. KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi (link)
- ^ a b c Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. Weinheim: Wiley-VCH. doi:10.1002/14356007.a07_067.
- ^ Bracco Diagnostics Inc. "chromitope sodium (Sodium Chromate, Cr 51) injection, solution". DailyMed. 14 Mayıs 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2008.
- ^ Louis F. Fieser "Δ4-cholesten-3,6-dione" Org. Synth. 1955, 35, 36. DOI:10.15227/orgsyn.035.0036
- ^ IARC (2012) [17-24 Mart 2009]. Volume 100C: Arsenic, Metals, Fibres, and Dusts (PDF). Lyon: International Agency for Research on Cancer. ISBN 978-92-832-0135-9. 17 Mart 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ocak 2020.
İnsanlarda krom (VI) bileşiklerinin kanserojenliği için `` yeterli kanıt vardır. Krom (VI) bileşikleri akciğer kanserine neden olur. Ayrıca Krom (VI) bileşiklerine maruz kalma ile burun ve burun sinüsleri kanseri arasında pozitif ilişkiler gözlenmiştir. Deney hayvanlarında krom (VI) bileşiklerinin karsinojenisitesi için `` yeterli kanıt vardır. Krom (VI) bileşikleri insanlar için kanserojendir (Grup 1).
- ^ "Potassium dichromate MSDS". JT Baker. 23 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Haziran 2020.
Daha fazla bilgi için
- "Sodyum kromat". inchem. 20 Haziran 2002 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2008.
- Alman İş Güvenliği ve Sağlığı Enstitüsü'nün GESTIS Madde Veritabanındaki Sodyum kromat kaydı