Bergmann kuralı
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b7/Bergmann%27s_Rule.svg/350px-Bergmann%27s_Rule.svg.png)
Bergmann kuralı geniş dağılımı olan taksonomik kladlarda daha büyük popülasyonların ve türlerin daha soğuk ortamlarda, daha küçük olanların ise daha sıcak ortamlarda bulunduğunu belirten bir biyolojik kuraldır. Her ne kadar ilk olarak bir cins içindeki türler için tanımlandıysa da sıklıkla bir tür içindeki popülasyonlar içinde kullanılır. Yine sıklıkla enlem temelli olarak da belirtilir. Turbinicarpus gibi bazı bitkilere de bu kuralın uygulanması mümkündür.
Kuralın adı, bu örüntüyü ilk fark eden olmasa da 1847 yılında ilk tanımlayan 19. yüzyıl Alman biyologu Carl Bergmann'dan gelir. Bergmann kuralı daha sıklıkla endoterm olan memeliler ve kuşlara uygulansa da bazı araştırmacılar Leptothorax acervorum türü karınca gibi ekzotermik türler üzerine yaptıkları araştırmalarda bu kurala dair kanıtlar bulmuştur.[2][3] Bergmann kuralı memeliler ve kuşların çoğu için doğru gibi görünse de buna istisnalar da vardır.[4][5][6]
Büyük vücutlu hayvanlar küçük vücutlu hayvanlara göre, en azından bazı enlemlerde Bergmann kuralına daha yakından uymaya meyillidir. Bu belki de stresli ortamlardan kaçınmak için yeteneklerin azlığının bir yansımasıdır.[7] Uzamsal olarak genel bir örüntü olmasının dışında tarihsel ve evrimsel zaman içinde de ısı rejimlerinin değişmesinde Bergmann kuralının görüldüğü bildirilmiştir.[8][9][10] Özellikle Paleojen Dönemnde oluşan görece kısa süren sıcaklık artışı periyotları olan Paleosen-Eosen Termal Maksimum[11] ve Eosen Termal Maksimum 2[12] sırasında memelilerde geçici süreli, yeniden eski hâline gelen bir cüceleşme olduğu kaydedilmiştir.
Ayrıca bakınız
- Hayvan göçü
- Biyocoğrafya
- Gen akışı
- Gigantotermi
Kaynakça
- ^ Sand, Håkan K.; Cederlund, Göran R.; Danell, Kjell (Haziran 1995). "Geographical and latitudinal variation in growth patterns and adult body size of Swedish moose (Alces alces)". Oecologia. 102 (4). ss. 433-442. Bibcode:1995Oecol.102..433S. doi:10.1007/BF00341355. PMID 28306886.
- ^ Olalla-Tárraga, Miguel Á.; Rodríguez, Miguel Á.; Hawkins, Bradford A. (2006). "Broad-scale patterns of body size in squamate reptiles of Europe and North America". Journal of Biogeography. 33 (5). ss. 781-793. doi:10.1111/j.1365-2699.2006.01435.x. 30 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2020.
- ^ Timofeev, S. F. (2001). "Bergmann's Principle and Deep-Water Gigantism in Marine Crustaceans". Biology Bulletin (Russian Version, Izvestiya Akademii Nauk, Seriya Biologicheskaya). 28 (6). ss. 646-650 (Russian version, 764-768). doi:10.1023/A:1012336823275.
- ^ Meiri, S.; Dayan, T. (20 Mart 2003). "On the validity of Bergmann's rule". Journal of Biogeography. 30 (3). ss. 331-351. doi:10.1046/j.1365-2699.2003.00837.x.
- ^ Ashton, Kyle G.; Tracy, Mark C.; Queiroz, Alan de (Ekim 2000). "Is Bergmann's Rule Valid for Mammals?". The American Naturalist. 156 (4). ss. 390-415. doi:10.1086/303400. JSTOR 10.1086/303400. PMID 29592141.
- ^ Millien, Virginie; Lyons, S. Kathleen; Olson, Link (23 Mayıs 2006). "Ecotypic variation in the context of global climate change: Revisiting the rules". Ecology Letters. 9 (7). ss. 853-869. doi:10.1111/j.1461-0248.2006.00928.x. PMID 16796576.
- ^ Freckleton, Robert P.; Harvey, Paul H.; Pagel, Mark (2003). "Bergmann's rule and body size in mammals". The American Naturalist. 161 (5). ss. 821-825. doi:10.1086/374346. JSTOR 10.1086/374346. PMID 12858287.
- ^ Smith, Felia A.; Betancourt, Julio L.; Brown, James H. (22 Aralık 1995). "Evolution of Body Size in the Woodrat over the Past 25,000 Years of Climate Change". Science. 270 (5244). ss. 2012-2014. Bibcode:1995Sci...270.2012S. doi:10.1126/science.270.5244.2012.
- ^ Huey, Raymond B.; Gilchrist, George W.; Carlson, Margen L.; Berrigan, David; Serra, Luı́s (14 Ocak 2000). "Rapid Evolution of a Geographic Cline in Size in an Introduced Fly". Science. 287 (5451). ss. 308-309. Bibcode:2000Sci...287..308H. doi:10.1126/science.287.5451.308. PMID 10634786.
- ^ Hunt, Gene; Roy, Kaustuv (31 Ocak 2006). "Climate change, body size evolution, and Cope's rule in deep-sea ostracodes". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 103 (5). ss. 1347-1352. Bibcode:2006PNAS..103.1347H. doi:10.1073/pnas.0510550103. PMC 1360587 $2. PMID 16432187.
- ^ Secord, R.; Bloch, J.I.; Chester, S.G.B.; Boyer, D.M.; Wood, A.R.; Wing, S.L.; Kraus, M.J.; McInerney, F.A.; Krigbaum, J. (2012). "Evolution of the Earliest Horses Driven by Climate Change in the Paleocene-Eocene Thermal Maximum". Science. 335 (6071). ss. 959-962. Bibcode:2012Sci...335..959S. doi:10.1126/science.1213859. PMID 22363006. 9 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ocak 2020.
- ^ Erickson, Jim (1 Kasım 2013). "Global warming led to dwarfism in mammals — twice". Michigan Üniversitesi. 7 Kasım 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Kasım 2013.