Haićanska revolucija
Haićanska revolucija | |||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Deo francuskih revolucionarnih i Napoleonskih ratova | |||||||||
![]() | |||||||||
| |||||||||
Sukobljene strane | |||||||||
1791–1793![]() ![]() ![]() | 1791–1793![]() ![]() ![]() | ||||||||
1793–1798![]() ![]() ![]() | 1793–1798
| ||||||||
1798–1801![]() | 1798–1801 ![]() ![]() | ||||||||
Komandanti i vođe | |||||||||
1791–1793![]() ![]() ![]() ![]() ![]() 1793–1798 ![]() ![]() ![]() 1798–1801 ![]() 1802–1804 ![]() Louverture ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | 1791–1793![]() ![]() 1793–1798 ![]() > ![]() ![]() 1798–1801 ![]() 1802–1804 ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | ||||||||
Snaga | |||||||||
redovne trupe: 55.000, dobrovoljci: 100,000+ 31.000[1] | redovne trupe: 60.000, 86 linijskih brodova i fregata | ||||||||
Žrtve i gubici | |||||||||
Haićani: 200.000 mrtvih[2] Britanci: 45.000 mrtvih[2] | Francuska: 75.000 mrtvih[2] | ||||||||
Bijeli kolonisti: 25.000 mrtvih[2] |
Haićanska revolucija (francuski: Révolution haïtienne) je naziv za niz međusobno povezanih oružanih sukoba koji su se odigrali na karipskom otoku Hispaniola od 1791. do 1804. godine, a koji su doveli do prestanku dotadašnje francuske vlasti na zapadnim dijelom otoka, odnosno kolonijom Saint-Domingue, odnosno uspostavom nezavisne države Haiti. Započeo je kao ustanak tamošnjih, pretežno crnih i mulatskih robova protiv francuskih bijelih robovlasnika, velikim dijelom potaknut revolucionarnim zbivanjima u samoj Francuskoj, odnosno proklamiranim idealima o ljudskim i građanskim pravima koja su uključivala ukidanje ropstva. Sukob je zakompliciran kako frakcijskim sukobima među samim Haićanima, tako i izbijanjem francuskih revolucionarnih ratova zbog kojih su se u sukob na Haitiju umiješale Britanija i Španija. U završnoj fazi su se bivši robovi na čelu sa Toussaintom Louvertureom i Jean-Jacquesom Dessalinesom okrenuli protiv Napoleona Bonapartea i 1803. godine razbili posljednji francuski pokušaj uspostave vlasti nad otokom, a počekom 1804. proglasili nezavisnost. Haiti je tako, uz SAD, postao najstarija nezavisna država Zapadne hemisfere, a Haićanska revolucija se često navodi kao jedini uspješni ustanak robova u historiji.
Izvori
Vanjske veze
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/15px-Commons-logo.svg.png)
- The Louverture Project, a wiki about the history of Haiti
- Haiti: History of Shaken Country – Video interview with historian Laurent Dubois
- Haiti Archives
- "Égalité for All: Toussaint Louverture and the Haitian Revolution" Arhivirano 2011-07-30 na Wayback Machine-u. Noland Walker. PBS documentary. 2009
- France Urged to Pay $40 Billion to Haiti in Reparations for "Independence Debt" – video report by Democracy Now!
- The Other Revolution: Haiti, 1789 – 1804 digital exhibition from Brown University
- 15 Minutes History, UT at Austin
- Two Revolutions in the Atlantic World: Connections between the American Revolution and the Haitian Revolution Gilder Lehrman Center, Laurent Dubois.
- "Upheavals in France and Saint-Domingue" Arhivirano 2020-11-14 na Wayback Machine-u Brown University