1821
- Ovo je članak o godini 1821.
Milenijum: | 2. milenijum |
---|---|
Vjekovi: | 18. vijek – 19. vijek – 20. vijek |
Decenija: | 1790-e 1800-e 1810-e – 1820-e – 1830-e 1840-e 1850-e |
Godine: | 1818 1819 1820 – 1821 – 1822 1823 1824 |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/%CE%92%CF%81%CF%85%CE%B6%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82%2C_%CE%98%CE%B5%CF%8C%CE%B4%CF%89%CF%81%CE%BF%CF%82_-_%CE%9F_%CE%A0%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%B9%CF%8E%CE%BD_%CE%A0%CE%B1%CF%84%CF%81%CF%8E%CE%BD_%CE%93%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CF%8C%CF%82_%CE%B5%CF%85%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B5%CE%AF_%CF%84%CE%B7_%CF%83%CE%B7%CE%BC%CE%B1%CE%AF%CE%B1_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%95%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7%CF%82%2C_1865.jpg/250px-%CE%92%CF%81%CF%85%CE%B6%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82%2C_%CE%98%CE%B5%CF%8C%CE%B4%CF%89%CF%81%CE%BF%CF%82_-_%CE%9F_%CE%A0%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%B9%CF%8E%CE%BD_%CE%A0%CE%B1%CF%84%CF%81%CF%8E%CE%BD_%CE%93%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CF%8C%CF%82_%CE%B5%CF%85%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B5%CE%AF_%CF%84%CE%B7_%CF%83%CE%B7%CE%BC%CE%B1%CE%AF%CE%B1_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%95%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7%CF%82%2C_1865.jpg)
Gregorijanski | 1821. (MDCCCXXI) |
Ab urbe condita | 2574. |
Islamski | 1236–1237. |
Iranski | 1199–1200. |
Hebrejski | 5581–5582. |
Bizantski | 7329–7330. |
Koptski | 1537–1538. |
Hindu kalendari | |
• Vikram Samvat | 1876–1877. |
• Shaka Samvat | 1743–1744. |
• Kali Yuga | 4922–4923. |
Kineski | |
• Kontinualno | 4457–4458. |
• 60 godina | Yin Metal Zmija (od kineske Ng.) |
Holocenski kalendar | 11821. |
p • r • u | |
Podrobnije: Kalendarska era |
Godina 1821 (MDCCCXXI) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u subotu po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.
Događaji
Januar/Siječanj – Mart/Ožujak
- januar - Fabijan Gotlib fon Belingshauzen opazio ostrva Petra I i Aleksandrovo pored Antarktika.
- 19. 1. - Nakon smrti kneza i fanariotskog Grka Aleksandrosa Sucosa, vlast u Vlaškoj uzima komitet domaćih bojara.
- 26. 1. - 12. 5. - Ljubljanski kongres velikih sila - odlučeno da se interveniše protiv karbonarske revolucije u Kraljevini dviju Sicilija.
- 23. 2. - Mladi pesnik John Keats umro u Rimu.
- 24. 2. - Izdata naredba kneza Miloša o obaveznom sejanju krompira u Srbiji.
- 24. 2. - Meksički rat za nezavisnost: Agustín de Iturbide i Vicente Guerrero dogovorili Plan iz Iguale za nezavisan Meksiko u vidu ustavne monarhije sa socijalnom jednakošću.
- 6. 3. (22. 2. po j.k.) - Aleksandros Ipsilantis ušao u Kneževinu Moldaviju kako bi tu i u Vlaškoj digao ustanak u korist Heterije - ali Rusija se ograđuje.
- 7. 3. - Austrijska armija Johanna Frimonta porazila napuljsku vojsku Guglielma Pepea kod Rietija - Frimont ulazi u grad Napulj 24. marta.
- 12. 3. - Carlo Felice je novi kralj Sardinije (do 1831.) nakon abdikacije brata Vittoria Emanuela I.
- 28. 3. - Ustanak u Vlaškoj: vojska Tudora Vladimirescua dolazi pred Bukurešt - za razliku od Heterije, ne želi rat sa Turcima.
April/Travanj – Jun/Lipanj
- 4. 4. (23. 3. po j.k.) - Grčki rat za nezavisnost: Kalamata na Peloponezu je prvi grad oslobođen u Grčkoj.
- 6. 4. (25. 3. po j.k.) -
Patraski mitropolit Germanos III blagoslovio revolucionarnu zastavu - ovo će kasnije postati Dan nezavisnosti Grčke (25. mart).
- 6. 4. (25. 3.) - Knezovi Požarevačke nahija Stevan Dobrnjac i Marko Todorović Abdula pokušali dići pobunu protiv kneza Miloša (na podsticaj Marašlije[1] ili zbog ekonomskih problema[2]).
- 8. 4. - Bitka kod Novare je austrijska pobeda nad pijemontskim liberalima.
- 22. 4. (10. 4. po j.k.) - Vaseljenski patrijarh Grigorije V izveden sa uskršnje liturgije i obešen na kapiji Patrijaršije u Stambolu, iako je osudio grčki ustanak.
- Pripadnici srpske deputacije zatvoreni[3] do 1825 (Vujica Vulićević, Avram Petronijević i dr.[1]).
- U Nišu ove godine obešeni vladika Melentije i još nekoliko sveštenika i zanatlija, predstavnika narodne Crkvene opštine. U grad poslat Husein-paša Gavazanoglu da pazi na Srbiju[4].
- 1. 5. - Zlatni standard: Banka Engleske nakon 24 godine ponovo razmenjuje novčanice za zlato.
- 5. 5. - Bivši car Napoleon umro u progonstvu na Svetoj Heleni.
- 26. 5. - Ustanovljen Peloponeski senat.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3b/Belgrade_boat_pulling_1821.jpg/250px-Belgrade_boat_pulling_1821.jpg)
- 10. 6. (Duhovi) - U Šibeniku (?) ubijen rektor unijatskog semeništa kanonik Stupnicki i komandant grada pukovnik Grimer[5][6].
- 14. 6. - Pad Sultanata Sennar u Sudanu: Badi VII se predao egipatsko-osmanskom zapovedniku Ismail-paši. Ove godine je osnovan Kartum.
- 18. 6. - Premijera Weberove romantičarske opere "Čarobni strelac" u Berlinu.
- 19. 6. - Bitka kod Dragašanija u Vlaškoj: Osmanlije potukle heteriste, uništena Sveta družina.
- 24. 6. - Bitka kod Caraboboa je odlučujuća Bolívarova pobeda kojom je osigurana nezavisnost Venecuele.
Jul/Srpanj – Septembar/Rujan
- 3. 7. - Liberalna revolucija u Portugalu: kralj João VI se posle 13 godina vraća u Lisabon; princ Pedro je ostao u Brazilu.
- 10. 7. - SAD ušle u posed Floride (kupljena od Španije 1819.).
- 19. 7. - George IV krunisan za kralja UK Velike Britanije i Irske.
- 28. 7. -
Peruanski rat za nezavisnost: José de San Martín i zvanično proglašava nezavisnost Perua, čiji Protektor postaje.
- 10. 8. - Misuri postaje 24. država SAD (robovlasnička država).
- 19. 8. - Navarinski masakr: grčki ustanici ubili 3000 turskih civila u današnjem Pylosu.
- 21. 8. - Britanski brod otkrio Otok Jarvis u Tihom oceanu.
- 24. 8. - Ugovor iz Córdobe između Iturbidea i političkog čelnika Nove Španije Juana O'Donojúa - Meksiko će biti nezavisno carstvo pod španskim vladarem ili njegovim rođakom - Španski kortes je odbacio ovaj ugovor.
- 30. 8. - Velika Kolumbija dobila Ustav iz Cúcute.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/First_Mexican_Empire_Map.png/150px-First_Mexican_Empire_Map.png)
- 2. 9. (21. 8. po j.k.) - Umro beogradski vezir Marašli Ali-paša, zameniće ga zapovednik Ada-kale Abdurahman-paša[3].
- 15. 9. - Generalna Kapetanija Gvatemala nezavisna od Španije (današnje zemlje Gvatemala, El Salvador, Honduras, Nikaragva i Kostarika i meksička provincija Chiapas) - pridružuje se Meksiku (do 1823).
- 16. 9. - Rusija proglašava suverenitet nad severozapadom Severne Amerike do 51. paralele.
- 27. 9. -
Meksiko postigao nezavisnost od Španije u obliku Prvog meksičkog carstva.
Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac
- 5. 10. (23. 9. po j.k.) - Opsada Tripolice na Peloponezu okončana grčkim zauzećem grada, muslimani i jevreji ubijeni iz osvete za ranije masakre.
- jesen - Napadom iranskog krunskog princa Abbas Mirze počinje Tursko-persijski rat (1821-1823) - pobeđuje Davud-pašu kod Shahrizora, ali Bagdad spašen epidemijom kolere u persijskoj vojsci[7].
- 16. 11. - William Becknell je prvi koji je prošao Santafeanskom stazom (Santa Fe Trail) između Misurija i Novog Meksika.
- 28. 11. - Panama proglasila nezavisnost od Španije i pridružila se Velikoj Kolumbiji.
- 30. 11. -
Generalna Kapetanija Santo Domingo proglašava nezavisnost od Španije pod nazivom Republika Španski Haiti (dan. Dominikanska Republika); sutradan predloženo priključenje Velikoj Kolumbiji.
- 6. 12. - Kitolovci otkrili Južna orknijska ostrva.
- 7. 12. (25. 11. po j.k.) - Okršaj Ali-bega i Hadži-bega kod Kravice u kojem prvi pobeđuje i zapali mesto - zatim paljevina sela, Hadži-beg ubijen sutradan[8].
Kroz godinu
- Husein Gradaščević postaje gradačački kapetan nakon što je Dželaludin-paša otrovao njegovog brata Murata.
- 1821-22? - U Petrinji osnovana manufaktura, prethodnica Mesne industrije Gavrilović.
- Skadarski Turci napadali Pipere[9].
- Vukove "Narodne srpske pripovijetke" u Beču (prva od tri zbirke).
- Monsinjor Matej Krasnić premestio sedište Skopske nadbiskupije iz Janjeva u Prizren (do 1880-tih)[10].
- Pamuk visokog kvaliteta uveden u Mehmed Alijev Egipat.
- Današnji Urugvaj pripojen portugalskom Brazilu kao provincija Cisplatina (do 1828).
- Ustanovljena britanska kolonija Zlatna Obala (od 1957. nezavisna Gana).
- Thomas Johann Seebeck otkrio termoelektrični efekt.
- Joseph von Fraunhofer napravio difrakcionu rešetku.
- Pierre Berthier otkrio boksit u mestu Les Baux-de-Provence.
- Sequoyah izmislio Čiroki silabarijum.
1821. u temama
Rođenja
- Glavni članak: :Kategorija:Rođeni 1821.
- 8. 1. - James Longstreet, američki konfederalni general († 1904)
- 11. 2. - Auguste Mariette, egiptolog († 1881)
- 16. 2. - Heinrich Barth, istraživač Afrike († 1865)
- 17. 2. - Lola Montez, kraljevska ljubavnica († 1861)
- 19. 2. - August Schleicher, lingvista († 1868)
- 5. 3. - Stefan Verković, folklorist († 1893)
- 12. 3. - Medo Pucić, književnik, vaspitač mladog kneza Milana († 1882)
- 19. 3. - Richard Francis Burton, orijentalista, istraživač itd. († 1890)
- 1. 4. - Anka Obrenović, Jevremova kćerka († 1868)
- 4. 4. - Linus Yale, Jr., pronalazač cilindar-brave († 1868)
- 9. 4. - Charles Baudelaire, francuski književnik († 1867)
- 30. 4. - Alberto Ognjan Štriga, operski pjevač († 1897)
- 8. 5. - William Henry Vanderbilt, preduzetnik († 1885)
- 16. 5. - Pafnutij Čebišov, matematičar († 1894)
- 19. 5. - Vjekoslav Karas, slikar († 1858)
- 12. 6. - Livije Radivojević, advokat i društveni radnik († 1903)
- 24. 6. - Jovan Stefanović Vilovski, istoričar, hidrolog († 1902)
- srpanj - Ivan Rupert Gusić, pisac, prevoditelj, svećenik (* ?)
- 31. 7. - Đorđe Natošević, lekar, pedagog, književnik († 1887)
- 4. 8. - Louis Vuitton (kreator) († 1892)
- 18. 8. - Dimitrije Matić, filozof, političar († 1884)
- 31. 8. - Hermann von Helmholtz, fiziolog i fizičar († 1894)
- 26. 10. - Konstantin Nikolajević, političar i istoričar († 1877)
- 11. 11. - Fjodor Dostojevski, književnik († 1881)
- 1. 12. - Nikola Begović, sveštenik i istoričar († 1895)
- 8. 12. - Josip Runjanin, časnik i skladatelj († 1878)
- 10. 12. - Nikolaj Njekrasov, književnik († 1878)
- 12. 12. - Gustave Flaubert, književnik († 1880)
- ? - Ilija Plamenac, vojvoda († 1916)
- ? - Stojan Kovačević, ustanik i harambaša († 1911)
- ? - Jovan Marinović, srpski političar († 1893)
- ? - Georgi Rakovski, bugarski revolucionar († 1867)
Smrti
- Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1821.
- 18. 1.[11] - Pavle Solarić, lingvista, geograf, pesnik... (* 1779)
- 19. 1. - Aleksandros Sucos, knez Vlaške (* 1758)
- 23. 2. - John Keats, pesnik (* 1795)
- 22. 4. - Grigorije V (vaseljenski patrijarh) (* 1746)
- 5. 5. - Napoléon Bonaparte, francuski car Napoléon I. (* 1769)
- 7. 6. - Tudor Vladimirescu, vlaški revolucionar (* ca. 1780)
- jul? - Kapetan Jorgać (Jorgakis Olimpios), heterista (* 1772)
- 24. 8. - John William Polidori, lekar i pisac (* 1795)
- 2. 9. - Marašli Ali-paša, beogradski vezir
- 4. 9. - José Miguel Carrera, čileanski general (* 1785)
- 7. 12. - Pōmare II, kralj Tahitija (* ca. 1774)
- ? - Jevta Savić-Čotrić, rođak Vuka Karadžića (* ca. 1767)
- ? - Đorđe Vasiljević Vojinović, ruski grof (* 1760)
- ? - Abdulvehab Ilhamija (Sejid Vehab Ilhamija), pjesnik iz Žepča (* 1773)
Reference
- ↑ 1,0 1,1 Vuk Karadžić, Милош Обреновић, књаз Сербији, или грађа за српску историју нашега времена, rastko.rs
- ↑ Istorija s. n. 5-1, 112
- ↑ 3,0 3,1 Vladimir Ćorović, Srbija kao samoupravna država, rastko.rs
- ↑ Istorija s. n. 5-1, 233
- ↑ Istorija s. n. 5-2, 285
- ↑ Ivan Pederin, odnos bečkoga dvora prema crkvenoj uniji u dalmaciji dvadesetih godina 19. stoljeća, hrcak.srce.hr
- ↑ Gábor Ágoston; Bruce Alan Masters. Encyclopedia of the Ottoman Empire. Infobase Publishing; 1 January 2009. ISBN 978-1-4381-1025-7. p. 177.
- ↑ Milivoje Vasiljević, 7. Шанчеви Сокола и околине, rastko.rs
- ↑ Istorija s. n. 5-1, 185
- ↑ Uzgoj mržnje na Kosmetu Arhivirano 2016-03-04 na Wayback Machine-u, arhiva.glas-javnosti.rs
- ↑ Miroslav Pantić, Solarić, Kreljanović, Apendini, rastko.rs
- Literatura
- Istorija srpskog naroda, Od Prvog ustanka do Berlinskog kongresa 1804-1878, Beograd 1981
- Peta knjiga prvi tom (5-1)
- Peta knjiga drugi tom (5-2)