1573
- Ovo je članak o godini 1573.
Milenijum: | 2. milenijum |
---|---|
Vjekovi: | 15. vijek – 16. vijek – 17. vijek |
Decenija: | 1540-e 1550-e 1560-e – 1570-e – 1580-e 1590-e 1600-e |
Godine: | 1570 1571 1572 – 1573 – 1574 1575 1576 |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/Oton_Ivekovic%2C_Smaknuce_Matije_Gupca_%28na_trgu_ispred_crkve_sv._Marka_u_Zagrebu%29.jpg/250px-Oton_Ivekovic%2C_Smaknuce_Matije_Gupca_%28na_trgu_ispred_crkve_sv._Marka_u_Zagrebu%29.jpg)
Gregorijanski | 1573. (MDLXXIII) |
Ab urbe condita | 2326. |
Islamski | 980–981. |
Iranski | 951–952. |
Hebrejski | 5333–5334. |
Bizantski | 7081–7082. |
Koptski | 1289–1290. |
Hindu kalendari | |
• Vikram Samvat | 1628–1629. |
• Shaka Samvat | 1495–1496. |
• Kali Yuga | 4674–4675. |
Kineski | |
• Kontinualno | 4209–4210. |
• 60 godina | Yin Voda P(ij)etao (od kineske Ng.) |
Holocenski kalendar | 11573. |
p • r • u | |
Podrobnije: Kalendarska era |
Godina 1573 (MDLXXIII) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/15px-Commons-logo.svg.png)
1573 na Wikimedijinoj ostavi
Događaji
- 18. 1. - Hrvatski sabor proglasio pobunjene seljake veleizdajnicima i proskribovao ih - još jači nemir[1].
- 25. 1. - Bitka kod Mikatagahare: Takeda Shingen porazio Tokugawa Ieyasua.
- 28. 1. - Varšavska konfederacija: verska sloboda za plemiće i slobodne osobe u Poljskoj-Litvaniji.
- 29. 1. - Izbija Velika seljačka buna hrvatskih i slovenačkih kmetova; zauzet Cesargrad[2].
- januar - februar - Bosanski Ferhat-paša pomaže Novigradu u Dalmaciji koji je pod mletačkom opsadom[3].
- 5. 2. - Uskočki kapetan Thurn razbio kod Krškog seljačku vojsku Nikole Kupinića.
- 6. 2. - Gašpar Alapić porazio seljake kod Kerestinca i Mokrica.
- 8. 2. - Štajerski plemići razbili vojsku Ilije Gregorića kod Svetog Petra pod svetim gorama.
- 9. 2. - Stubička bitka je odlučujući poraz pobunjenih seljaka, zarobljen i Matija Gubec koji će biti surovo ubijen u Zagrebu.
- 7. 3. - Mlečani sklopili separatni mir sa Osmanskim carstvom - raspad Svete lige; Kipar ostaje Turcima a granica u Dalmaciji i Albaniji se vraća na stanje pre rata (Skradin se vraća Turcima).
- travanj - Turci spalili grad Sokol u bihaćkoj kapetaniji[5].
- 16. 5. - Anri, vojvoda od Anžua, izabran za vladara Poljske-Litvanije (do 1575); sastavljeni Henrikovski artikuli, faktički ustav države do 1791 i Pacta conventa o konkretnom odnosu pojedinačnog kralja i nacije.
- svibanj/lipanj - Turska četa upala do Kirina na Kordunu.
- 6. 6. - U Stambolu tajno pogubljen Hamza Bali Bošnjak, začetnik hamzevija, pod optužbom da je heretik i krivovjerac.
- 6. 7. - Četvrti Hugenotski rat: prekinuta katolička opsada La Rochelle-a, ubrzo zatim kralj Charles IX donosi Bulonjski edikt kojim su sužena prava hugenota.
- 13. 7. - Osamdesetogodišnji rat: Opsada Haarlema okončana predajom grada i masakrom garnizona.
- kolovoz - Turci provaljivali u kraj između Kupe i Save, ban Drašković ih suzbio.
- 19. 8. - Francesco De Marchi se popeo na vrh Gran Sassa.
- 2. 9. - Ukinut Ashikaga šogunat nakon što je Oda Nobunaga proterao poslednjeg šoguna iz Kjotoa - počinje period Azuchi–Momoyama (do 1600).
- listopad/studeni - Ferhat-paša upada do Cetingrada, u isto vreme napeto oko Jastrebarskog i Okića jer Barbara Erdedi proganja svoje kmetove; paša upada i u slavonsku krajinu[5].
- novembar - Vojvoda od Albe dao ostavku kao guverner Nizozemske i komandant tamošnjih snaga ubrzo nakon neuspešne opsade Alkmaara, nasleđuje ga pomirljiviji Luis de Requesens y Zúñiga.
Kroz godinu
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/The_Feast_in_the_House_of_Levi_by_Paolo_Veronese_%28edited_2%29.jpg/300px-The_Feast_in_the_House_of_Levi_by_Paolo_Veronese_%28edited_2%29.jpg)
- Zbog piraterije u Mediteranu, kliski sandžakbeg Alija i Jevrejin Daniel Rodriguez privoleli Mlečane da ustanove Split kao kopneni terminus novog trgovačkog puta Carigrad-Venecija[6].
- Zida se manastir Piva, ikonostas radi Zograf Longin.
- Bogatstvo velikog vezira Mehmed-paše Sokolovića se procenjuje na 18 miliona dukata[7].
- 1572-73 - Francis Drake pljačkao Špance u Panami.
- 1573-78 - Stephanus Gerlach se nalazi pri habsburškom poslanstvu u Carigradu, ostavlja zabeleške o zemljama kroz koje je putovao.
- Etiopski car Sarsa Dengel porazio Oromoe kod jezera Zivaj.
- Španci počinju trgovinu sa Kinom - srebro iz Novog sveta razmenjuju preko Filipina za kinesku svilu i porcelan; do sada su srebrom trgovali Portugalci.
- Al Auzamovim narodnim ustankom Portugalci proterani sa Maldiva.
Rođenja
- Glavni članak: :Kategorija:Rođeni 1573.
- 1572-73? - Gian Francesco Biondi (Ivan Franjo Biundović), književnik sa Hvara († 1645)
- 17. 3. - Maximilian I Veliki, bavarski vladar i jedan od vođa katolika u Tridesetogodišnjem ratu († 1651)
- 15. 7. - Inigo Jones, arhitekta († 1652)
Smrti
- Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1573.
- 1. 1. - Maljuta Skuratov, jedan od vođa opričnika
- 15. 2.? - Matija Gubec, vođa seljačke bune (* ca. 1548)
- 13. 5. - Takeda Shingen, japanski velikaš (* 1521)
- 5. 6. - Hamza Bali Bošnjak, začetnik hamzevija
- 15. 6. - Antun Vrančić, ostrogonski nadbiskup, plemić (* 1504)
- ca. 3. 10. - Franjo Tahi, plemić (* 1526)
- Pavao Skalić, enciklopedista (* 1534)
- Brne Karnarutić, književnik (* ca. 1515)
Reference
- Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)
- Historija naroda Jugoslavije II, str. , Školska knjiga Zagreb, 1959