1348
Milenijum: | 2. milenijum |
---|---|
Vjekovi: | 13. vijek – 14. vijek – 15. vijek |
Decenija: | 1310-e 1320-e 1330-e – 1340-e – 1350-e 1360-e 1370-e |
Godine: | 1345 1346 1347 – 1348 – 1349 1350 1351 |
Gregorijanski | 1348. (MCCCXLVIII) |
Ab urbe condita | 2101. |
Islamski | 748–749. |
Iranski | 726–727. |
Hebrejski | 5108–5109. |
Bizantski | 6856–6857. |
Koptski | 1064–1065. |
Hindu kalendari | |
• Vikram Samvat | 1403–1404. |
• Shaka Samvat | 1270–1271. |
• Kali Yuga | 4449–4450. |
Kineski | |
• Kontinualno | 3984–3985. |
• 60 godina | Yang Zemlja Miš (od kineske Ng.) |
Holocenski kalendar | 11348. |
p • r • u | |
Podrobnije: Kalendarska era |
Godina 1348 (MCCCXLVIII) bila je prijestupna godina koja počinje u utorak u julijanskom kalendaru.
Događaji
Januar/Siječanj – Mart/Ožujak
- 13. 1. - "Crna smrt": kuga primećena u Dubrovniku (što bi moglo značiti kontaminaciju u novembru).[1]
- 15. 1. - Kraljica Ivana beži iz Napulja u Provansu, čija je grofica, pošto dolazi ugarski kralj Ludovik (Ljudevit).
- 23. 1. - Karlo Drački je pogubljen u Aversi po naređenju mađarskog kralja, koji sutradan ulazi u Napulj. Predaje sudu ostale krivce za bratovljevu smrt, proglašava sinovca, malog Karla Martela, za vojvodu od Kalabrije i nasljednika prijestola (poslan je u Ugarsku, ali umire već u lipnju, ili maju).[2]
- 25. 1. - Razorni zemljotres sa epicentrom u Friulima, osetio se od Napulja do Krakova. Istog dana, u Veneciji je uočena kuga.
- početkom godine? - Vizantijski guverner Tesalije Jovan Angel je umro od kuge, u zemlji je metež, što će Dušan iskoristiti za širenje.
- zima - Dušan je prezimio na Svetoj Gori, sa caricom Jelenom, sklanjajući se od kuge.[3]
- U ovo vreme je verovatno na srpski prevedena Sintagma Matije Vlastara. Skraćenom verzijom se verovatno koriste srpske sudije u južnim, grčkim, delovima carstva.[4] Priprema se zakonik, proglašen sledeće godine.
- 2. 2. - Bitka kod Strėve: teutonski vitezovi su potukli paganske Litvance.
- 13. 3. - Mlečani šalju u Napulj trojicu izaslanika da ponude mir kralju Ljudevitu, nude mu sve dalmatinske gradove osim Zadra. U tom gradu ima problema, Mlečani istog dana protjeruju do 100 sumnjivih građana, zatvaraju luku lancem i ojačavaju zidine (ban Nikola Seč i vjerni hrvatski knezovi ugrožavaju grad i Šubiće).[5]
- mart - Kuga na Mallorci.[6] Počinje i u Perpignanu i Roussillonu (moguća zaraza iz Marseilla).<ref">Benedictow, 79-80</ref>
- mart - Kuga u Firenci (verovatno stigla iz Pize gde je zapažena u januaru), takođe i u Bolonji i Modeni.<ref">Benedictow, 92</ref>
- Vreme kuge je pozadina Boccacciovog Decamerona (1353).
- mart - jul - Napuljska kraljica Ivana boravi s mužem u papinom Avinjonu: ozvaničen je njihov brak, na suđenju je oslobođena krivice za ubistvo prethodnog muža Andrije, prodala je papi Avinjon za 80.000 florina.
April/Travanj – Jun/Lipanj
- 7. 4. – U Pragu osnovan Karlov univerzitet. Ovih dana počinje i gradnja praškog Novog grada (Nové Město).
- april - Kuga je u dolini Nila i Gazi, odakle se širi Levantom,[7] u približno isto vreme je i u Barki na istoku Libije. Najkasnije u ovom mesecu izbija i u Tunisu.[8]
- april - Kuga na jugu Španije,[6] i u Barceloni.[9]
- april - Pobuna u Tunisu protiv marokanske marinidske vlasti: vojska sultana Abu al-Hasan Ali ibn Othmana je poražena kod Kajruana. Njegov sin Abu Inan Faris, guverner Tlemsena, odlazi u Fez i proglašava se za sultana - i Tlemsen se buni. Vojske sa sobom nose kugu.[6]
- 23. 4. - Edward III od Engleske, sa 25 vitezova, osniva Red podvezice, najviši viteški red u britanskom sistemu (1.027 odlikovanih do 2023).
- proleće - Dušan počinje zidati crkvu manastira Arhanđeli kod Prizrena (do 1352).[10] Izdao je 1348-52 Svetoarhanđelovsku hrisovulju, osnivačku povelju tog manastira.
- U povelji su prvi put pominje župa Gora.
- proljeće - Bjesni kuga u Dalmaciji, naročito u primorskim gradovima, Nin je gotovo opustio.[11]
- proleće - Sinovi Jovana VI i Orhana, Matija Kantakuzen i Sulejman, kao i sam Jovan VI, su trebali krenuti na Dušana, ali Turci stižu samo do Hristopolisa/Kavale u "orgiji pljačke". Jovan VI je zamalo upao u tursku zasedu na povratku.[12]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/%D0%9E%D1%81%D0%B2%D0%B0%D1%98%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D1%86%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D1%82%D0%B5%D1%84%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%94%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%B0.png/220px-%D0%9E%D1%81%D0%B2%D0%B0%D1%98%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D1%86%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D1%82%D0%B5%D1%84%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%94%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%B0.png)
- proleće-leto? - Srpska osvajanja vizantijskih krajeva:
- Dušan do jeseni,[13] osvaja Epir sa Janjinom i Artom; južni Epir i Akarnaniju dobija carev polubrat despot Simeon; oženjen je Tomaidom, kćerkom Jovana II Orsinija, ranijeg vladara Epira.[13]
- Preljub zauzima Tesaliju, do mletačkog Pteleosa; U Preljubovoj vojsci ima dosta Albanaca, Dušan im daje prednost u odnosu na Grke.[10] Atinskim Kataloncima u Tesaliji ostaje samo Neopatras.
- Albaniju, sa Valonom i Beratom, dobija carev šurak despot Jovan Asen.
- Dušanova titula će glasiti "Ja u Hrista Boga blagoverni i bogom postavljeni Stefan, car svima Srbima i Grcima i zapadnoj strani, to jest Albaniji, i Pomoriju i svemu Disu (Zapadu).".[10]
- Vizantijska vlast je sužena na Trakiju, koju Turci (Seldžuci) haraju iznutra i s mora.
- 1. 5. - Mladen III. Šubić Bribirski, knez knez Klisa, Skradina i Omiša, umro u mletačkom Trogiru, nakon više od dva mjeseca bolovanja.[11] Oko skrbništva posmrtno rođenog sina Mladena IV. se sukobljavaju stric Pavao III. (koji je trenutno bolestan, zatim fizički slab[11]) i majka Jelena (1351-55[14]).
- maj - Valencia je pokošena kugom, što omogućuje Pedru IV od Aragona da pobegne iz zarobljeništva Valencijske unije.
- svibanj, koncem - Kralj Ljudevit se vratio iz Napulja, iskrcao se kod Biograda.
- maj-jun - Ajdinski emir Umur Beg je poginuo u Smirni u sukobu sa križarima (Jovan VI Kantakuzen ga je zvao u pohod protiv Dušana, pristao je, ali se prvo hteo osigurati kod kuće).
- 4. 6. - Car Karlo IV je priznao Pomeraniju, vojvode Barnima III Velikog, nekada brandenburški posed, kao leno carstva.
- jun - Ibn Batutina putovanja: nalazi se u Alepu, gde je čuo za kugu u Gazi, ide prema Damasku, usput je u Homsu prvi put video kugu.[7]
- 24. 6. – U Melcombe Regisu (današnji Weymouth, Dorset u Engleskoj) zabilježeni prvi slučajevi, odnosno epidemija Crne smrti na Britanskom otočju.
Jul/Srpanj – Septembar/Rujan
- 6. 7. – Papa Klement VI izdaje papsku bulu kojom kršćanima nalaže zaštitu Jevreja od progona i antisemitskih pogroma potaknutim glasinama da šire Crnu smrt, kao i još jednu u novembru (Quamvis Perfidiam).
- jul - Ibna Batuta je u Damasku, gde besni kuga (2.400 mrtvih na dan); ljudi poste i idu u procesije. Kasnije ide u Jerusalim, gde je bolest popustila.[7]
- 21. 7. - Bitka kod Epile: Pedro IV je potukao Valensijsku uniju. Zvono koje je unija koristila će biti istopljeno, metal će biti saliven u grlo lidera unije.
- srpanj, krajem - Ugarski poslanici započinju pregovore o miru u Veneciji. Ni jedna strana se ne želi odreći Dalmacije.[11]
- 4. 8. - Švedski kralj Magnus IV u pohodu protiv Novgoroda zauzima Orešek ali ne zadugo.
- 5. 8. - Dogovoreno osmogodišnje primirje između Mletaka i Ugarske.[15]
- avgust - Izbija Vizantijsko-đenovski rat: Đenovljani iz Galate napadaju Carigrad, pošto su Vizantinci smanjili carinu, da bi privukli trgovinu na svoju stranu.
- avgust - Izveštava se o kugi u Istri, iz pravca Venecije.[1]
- 17. 8. - Kraljica Ivana se vratila u Napulj.
- 2. 9. - Spor između zagrebačkog kaptola i krbavskog biskupa Radoslava oko desetine u Kladušama i susjednim mjestima: ban Nikola Seč odlučuje u korist Kaptola.[16]
- 2. 9. - Engleska princeza Jovana (14) umire blizu Bordoa od kuge - bila je na putu prema Kastilji, gde se trebala udati za naslednika prestola Pedra.
Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac
- oktobar - Kuga je "napala" Alep u Siriji.[8] U punoj je snazi u Kairu.[6]
- jesen - Kuga je u Austriji.
- 1. 11. - Kuga u Londonu.
- novembar - Dušanov vojskovođa Preljub je osvojio Tesaliju, Dušan ga imenuje za kesara, stoluje u Trikali.
- 22. 11. - Namysłówski ugovor je češko-poljski mir nakon trogodišnjeg rata: Kazimir se odriče pretenzija na Šleziju a Karlo na poljski tron.
Kroz godinu
- Završeno je oslikavanje Dečana.
- Bolotovskim sporazumom je priznata nezavisnost Pskovske republike od Novgoroda (priključena Moskoviji 1510).
- Najstariji sačuvani rukopis "O pismenima" Črnorisca Hrabara.
- "Arhanđel Mihailo uništava flotu Saracena", Lesnovo 1347/48[17]
- "Arhanđel Mihailo..."
Rođenja
- Glavni članak: :Kategorija:Rođeni 1348.
- 11. 4. - Andronik IV Paleolog, vizantijski car († 1385)
- c. Nikola Altomanović, srpski velikaš († >1376)
Smrti
- Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1348.
- 1. 5. - Mladen III. Šubić Bribirski, knez knez Klisa, Skradina i Omiša (* ca. 1315)
Reference
- ↑ 1,0 1,1 Benedictow, 75
- ↑ Klaić, 99
- ↑ Istorija s.n. I, 5
- ↑ Delo cara Dušana. rastko.rs
- ↑ Klaić, 104
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 Benedictow, 66
- ↑ 7,0 7,1 7,2 Benedictow, 64
- ↑ 8,0 8,1 Benedictow, 65
- ↑ Benedictow, 80
- ↑ 10,0 10,1 10,2 Stvaranje srpskog carstva. rastko.rs
- ↑ 11,0 11,1 11,2 11,3 Klaić, 105
- ↑ The Last Centuries of Byzantium, 1261-1453 By Donald M. Nicol, p. 218-9
- ↑ 13,0 13,1 Istorija s.n. I, 544
- ↑ Klaić, 120-2
- ↑ Klaić, 105-6
- ↑ Klaić, 108
- ↑ Istorija s.n. I, 576+1
- Literatura
- Benedictow, Ole Jørgen: The Black Death, 1346-1353: The Complete History, The Boydell Press 2004
- Svezak drugi: dio prvi. Treće doba: Vladanje kraljeva iz raznih porodica (1301-1526). Prva knjiga: Anžuvinci i Sigismund do gubitka Dalmacije (1301-1409), Vjekoslav Klaić (archive.org)
- Istorija srpskog naroda, Prva knjiga, Od najstarijih vremena do Maričke bitke (1371), SKZ Beograd 1981 (I)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/15px-Commons-logo.svg.png)
1348 na Wikimedijinoj ostavi