Wystawa Przemysłu i Rolnictwa w Częstochowie w 1909 roku
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/Czestochowa_-_Wystawa_Przemyslu_i_Rolnictwa%2C_1909_-_ogolny_widok_z_wiezy_Jasnogorskiej_ca_1909_%2870202122%29.jpg/220px-Czestochowa_-_Wystawa_Przemyslu_i_Rolnictwa%2C_1909_-_ogolny_widok_z_wiezy_Jasnogorskiej_ca_1909_%2870202122%29.jpg)
Wystawa Przemysłu i Rolnictwa − wystawa przemysłowo-rolnicza zorganizowana w 1909 w Częstochowie; wystawa trwała od 5 sierpnia do 3 października 1909 i zwiedziło ją około 0,5 mln osób.
Organizacja
Prace nad organizacją Wystawy trwały od 1907 r. Prezesem Komitetu Wystawy został książę Stefan Lubomirski, zaś wiceprezesami – oprócz hrabiego Karola Raczyńskiego – byli wybitni obywatele Miasta Częstochowy, wśród nich dr Władysław Biegański. W gronie organizatorów znaleźli się również: ojciec Euzebiusz Rejman – ówczesny przeor Jasnej Góry oraz proboszcz parafii św. Zygmunta i późniejszy, pierwszy kanclerz Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego – ksiądz Marian Leon Fulman[1].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Czestochowa_-_Wystawa_Przemyslu_i_Rolnictwa%2C_1909_-_glowna_brama_wejsciowa_1909_%2870201410%29.jpg/220px-Czestochowa_-_Wystawa_Przemyslu_i_Rolnictwa%2C_1909_-_glowna_brama_wejsciowa_1909_%2870201410%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fb/Czestochowa_-_Wystawa_Przemyslu_i_Rolnictwa%2C_1909_-_pawilon_glowny_-_pawilon_ogolno-kulturalny_1909_%2870201561%29.jpg/220px-Czestochowa_-_Wystawa_Przemyslu_i_Rolnictwa%2C_1909_-_pawilon_glowny_-_pawilon_ogolno-kulturalny_1909_%2870201561%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Czestochowa._Wystawa_Przemyslu_i_Rolnictwa._1909._1909_%2870199791%29.jpg/220px-Czestochowa._Wystawa_Przemyslu_i_Rolnictwa._1909._1909_%2870199791%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/Czestochowa_-_Wystawa_Przemyslu_i_Rolnictwa%2C_1909_-_glowny_plac_i_pawilon_drobnego_przemyslu_1910_%2870202814%29.jpg/220px-Czestochowa_-_Wystawa_Przemyslu_i_Rolnictwa%2C_1909_-_glowny_plac_i_pawilon_drobnego_przemyslu_1910_%2870202814%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/af/Czestochowa_-_Wystawa_Przemyslu_i_Rolnictwa%2C_1909_-_muzeum_Hygieniczne_1910_%2870201067%29.jpg/220px-Czestochowa_-_Wystawa_Przemyslu_i_Rolnictwa%2C_1909_-_muzeum_Hygieniczne_1910_%2870201067%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6d/Czestochowa_-_Wystawa_Przemyslu_i_Rolnictwa%2C_1909_-_dom_sztuki_1909_%2870199964%29.jpg/220px-Czestochowa_-_Wystawa_Przemyslu_i_Rolnictwa%2C_1909_-_dom_sztuki_1909_%2870199964%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Czestochowa_-_Wystawa_Przemyslu_i_Rolnictwa%2C_1909_-_pawilon_rolnictwa_1909_%2870197242%29.jpg/220px-Czestochowa_-_Wystawa_Przemyslu_i_Rolnictwa%2C_1909_-_pawilon_rolnictwa_1909_%2870197242%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Czestochowa_-_Wystawa_Przemyslu_i_Rolnictwa%2C_1909_-_pawilon_rolnictwa._ca_1909_%2870201849%29.jpg/220px-Czestochowa_-_Wystawa_Przemyslu_i_Rolnictwa%2C_1909_-_pawilon_rolnictwa._ca_1909_%2870201849%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/Czestochowa_-_Wystawa_Przemyslu_i_Rolnictwa%2C_1909_-_pawilon_ogrodnictwa_ca_1909_%2870202332%29.jpg/220px-Czestochowa_-_Wystawa_Przemyslu_i_Rolnictwa%2C_1909_-_pawilon_ogrodnictwa_ca_1909_%2870202332%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d0/Czestochowa_-_Wystawa_Przemyslu_i_Rolnictwa%2C_1909_-_park_i_kawiarnia_Ostrowskiego_1910_%2870200203%29.jpg/220px-Czestochowa_-_Wystawa_Przemyslu_i_Rolnictwa%2C_1909_-_park_i_kawiarnia_Ostrowskiego_1910_%2870200203%29.jpg)
Wystawa Przemysłu i Rolnictwa w Częstochowie, miała na celu zaprezentowanie osiągnięć polskich w przemyśle oraz rolnictwie i hodowli. Odbywała się ona na terenach podjasnogórskich parków, w rejonie ulic 7 Kamienic, Kazimierza Pułaskiego i POW.
Specjalnie na tę okazję przebudowane zostały całkowicie przez Franciszka Szaniora parki oraz wybudowane pawilony, których projektantami byli wybitni artyści Stanisław Koszyc-Witkiewicz, Władysław Jabłoński, Edward Landau, Józef Kon, Czesław Przybylski[2].
Wzniesiono dla potrzeb wystawy kilkadziesiąt pawilonów, podzielonych tematycznie, bądź zarezerwowanych dla konkretnego wystawcy. Kilka z nich istnieje do dziś, pełniąc dalej funkcje wystawiennicze[2].
W wystawie uczestniczyło 660 wystawców, a zwiedziło ją ponad pół miliona osób[1].
Wystawcy i pawilony
Pawilon Towarzystwa Akcyjnego Zawiercie Budynek powstał w 1909 roku na zlecenie Towarzystwa Akcyjnego Zawiercie według projektu Władysława Jabłońskiego. Dzięki staraniom księdza Bonawentury Metlera, w 1923 pawilon przejęło Polskie Towarzystwo Przyjaciół Astronomii, a w 1929 powstało tu obserwatorium astronomiczne, z teleskopem który ks. Metler skonstruował w trakcie studiów na Uniwersytecie Paryskim. W latach 2008–2009 budynek został wyremontowany, utworzono w nim multimedialne centrum edukacji i rozwoju najmłodszych Zodiak[3]. Otwarcie centrum odbyło się 5 czerwca 2010.
Pawilon Etnograficzny
Pawilon ten to budynek wystawienniczy, służący jako miejsce wystaw o charakterze etnograficznym. Wybudowany z kamienia wapiennego, według projektu Konstantego Jakimowicza[4]. Znany także jako Muzeum Przemysłu Ludowego. Obecnie jest obiektem wystawienniczym Muzeum Częstochowskiego.
Zagroda Włościańska
Pawilon zaprojektowany przez Zdzisława Kalinowskiego i Czesława Przybylskiego. Prezentuje on architektoniczne tendencje stylistyczne w budowie domów w początku XX wieku. Urządzono go jako wzorową zagrodę[5]. Budynek powstał z cegły ceramicznej. Parterowy, częściowo podpiwniczony z użytkowym poddaszem i dwuspadowym dachem o konstrukcji drewnianej kryty dachówką ceramiczną.
Od 2003 do 2006 trwał remont kapitalny budynku. Elementy architektoniczne i detale zostały odrestaurowane zgodnie z wytycznymi konserwatora zabytków. Zachowano elementy urbanistyczne i przestrzenne: bryłę budynku z kształtem dachu i gankiem wejściowym, układ łukowych sklepień ceglanych nad pomieszczeniami piwnicznymi, bez zmian pozostawiono historyczny układ rzutu budynku[6].
Muzeum Higieniczne
Muzeum Higieniczne, obecnie znane jako Pawilon Wystaw Czasowych, to piętrowy gmach z dwiema salami i półpiętrem. Jest to budynek w stylu eklektycznym, wybudowany według projektu Brunona Paprockiego[4]. W okresie 1932–1967 działało tu Muzeum Regionalne. W 1966 roku, w pawilonie otwarte zostało Muzeum Górnictwa Rud Żelaza, które w 1976 przeniesiono do nowo wybudowanych podziemnych korytarzy. Obecnie pawilon służy czasowym ekspozycjom organizowanym przez Muzeum Częstochowskie.
Galeria
- Budynek byłego obserwatorium
- Muzeum Przemysłu Ludowego
- Zagroda Włościańska
- Pawilon Wystaw Czasowych
- Altana
Przypisy
- ↑ a b Wystawa przemysłu i rolnictwa w Częstochowie 1909 - przeszłość, teraźniejszość, przyszłość. czestochowa.pl, 2009-05-21. [dostęp 2016-05-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-04)]. (pol.).
- ↑ a b Parki podjasnogórskie odnowione. UM Częstochowa. [dostęp 2009-09-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-04)]. (pol.).
- ↑ Tomasz Haładyj: Centrum zamiast obserwatorium. Tu poznasz nie tylko niebo. Gazeta.pl. [dostęp 2009-10-24]. (pol.).
- ↑ a b Muzeum Częstochowskie. culture.pl. [dostęp 2010-03-26]. (pol.).
- ↑ Zagroda włościańska zabezpieczona. Gazeta Częstochowska. [dostęp 2010-03-10]. (pol.).
- ↑ Ulica 7 Kamienic. [dostęp 2010-07-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-05)]. (pol.).
Linki zewnętrzne
- Opis wystawy
- Strona Muzeum Częstochowskiego upamiętniająca stulecie wystawy