Wiesława Aniela Cichowicz
![]() Wiesława Cichowicz (ok. 1925) | |||
Data i miejsce urodzenia | 2 października 1886 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 25 marca 1975 | ||
Zawód, zajęcie | śpiewaczka, | ||
Rodzice | Helena Cichowicz, | ||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/Helena_i_Wieslawa_Cichowicz%2C_mal._Teodor_Axentowicz.jpg/240px-Helena_i_Wieslawa_Cichowicz%2C_mal._Teodor_Axentowicz.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Gr%C3%B3b_Wies%C5%82awy_Cichowicz.jpg/240px-Gr%C3%B3b_Wies%C5%82awy_Cichowicz.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/79/W._Cichowicz%2C_J._Ora%C5%84ska_%22Wielkopolska_w_grafice_K._W._Kielesi%C5%84skiego._Stroje_ludowe._Krajobrazy%22.jpg/240px-W._Cichowicz%2C_J._Ora%C5%84ska_%22Wielkopolska_w_grafice_K._W._Kielesi%C5%84skiego._Stroje_ludowe._Krajobrazy%22.jpg)
Wiesława Aniela[1][2] Cichowicz (ur. 2 października 1886 w Poznaniu, zm. 25 marca 1975 tamże[3]) – polska śpiewaczka, etnografka-amatorka, współzałożycielka Zbiorów Ludoznawczych w Poznaniu.
Życiorys
Urodziła się w zamożnej rodzinie poznańskiej. Matka Helena z Robińskich Cichowicz (ur. 1860 w Krotoszynie, zm. 1929 w Knocke sur Mer) była działaczką kulturalno-oświatową i ludoznawczynią. Ojciec Ludwik Zachariasz Cichowicz (ur. 1857 w Pszczewie, zm. 1940 w Poznaniu) był prawnikiem, adwokatem i notariuszem. Miała młodszego brata Zbigniewa (ur. 1890 w Poznaniu). Uczyła się na pensji Anny Danysz[4], a następnie w Zakładzie Sióstr Urszulanek we Wrocławiu. Studiowała język francuski na uniwersytecie w Grenoble, znała też dobrze języki angielski, niemiecki i włoski. Zajmowała się tłumaczeniami[5]. Miała gruntowne wykształcenie muzyczne, uczyła się śpiewu. W okresie międzywojennym współpracowała z Feliksem Nowowiejskim, będąc pierwszą wykonawczynią jego pieśni. Fascynowała się twórczością Leona Wyczółkowskiego, którego dobrze znała i od którego kupiła kilka obrazów. Obrazy te stanowią część ekspozycji stałej pt. „Salon ofiarodawców” w Muzeum Archidiecezjalnym w Poznaniu[6].
Po śmierci matki w 1929 została kustoszką zbiorów ludoznawczych. Po wybuchu II wojny światowej opuściła rodzinne mieszkanie w kamienicy przy Placu Wolności 15. Zamieszkała ze swoją przyjaciółką Marią Wierzbińską przy ul. Krakowskiej 2[5]. w latach 1945-1959 pracowała w Referacie Kultury Ludowej Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu.
W testamencie wszystkie rzeczy osobiste oraz związane z pracą zawodową przekazała do Muzeum Archidiecezjalnego w Poznaniu[4].
Nie założyła rodziny. Pochowana jest na cmentarzu Górczyńskim w Poznaniu (kwatera: II L 1, rząd: 3, miejsce:1). Na nagrobku widnieje niesygnowana rzeźba autorstwa Zbigniewa Woźniaka[7]. Przedstawia kobiecą głowę w czepcu od stroju szamotulskiego, poniżej znajduje się napis: „Ukochała lud swój i jego kulturę”.
Działalność ludoznawcza
Prowadziła badania terenowe na obszarze Wielkopolski, a ich głównym celem w czasach powojennych było odtworzenie i odbudowanie kolekcji ludoznawczej, która uległa zniszczeniu podczas wojny[8]. Skupiała się głównie na tematyce strojów ludowych, czego świadectwem są opublikowane artykuły. Jej powojenną działalność tak charakteryzował Stanisław Błaszczyk: Z właściwą sobie energią zabrała się do ponownego organizowania kursów hafciarskich, do gromadzenia wzorów ludowego haftu i ludowych ubiorów dla potrzeb rozwijającego się pod opieką władz amatorskiego ruchu regionalnego. Urządza wtedy też wystawy sztuki ludowej w terenie, często konkursowe. Nadal popularyzuje wielkopolski haft czy to w Polskiej Sztuce Ludowej, czy innych pismach i tygodnikach, zwracając szczególną uwagę na stronę techniczną tej sztuki[8].
W 1962 na wniosek[9] Oddziału Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego w Poznaniu, podczas XXXVII Walnego Zgromadzenia Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego przyznano jej tytuł członka honorowego (w jednomyślnym głosowaniu)[10].
Pamięć
W 1986 w Instytucie Etnologii UAM powstała praca magisterska napisana pod kierunkiem doc. dr hab. Bogusława Linette. Pracę pt. Działalność ludoznawcza Heleny i Wiesławy Cichowicz przygotowała Ewa Kuźniewska (obecnie Antyborzec) związana z Instytutem im. Oskara Kolberga w Poznaniu. Opisuje w niej szczegółowo działalność ludoznawczą oraz dzieje zbiorów ludoznawczych. Wykorzystała też wspomnienia osób, które znały Wiesławę, takich jak Adam Glapa, Jan z Domachowa Bzdęga oraz Maria Wierzbińska, która mieszkała z nią przez 30 lat.
W 2000 w Muzeum Etnograficznym w Poznaniu została zorganizowana wystawa czasowa Salon rodziny Cichowiczów, której kuratorem był Witold Przewoźny. Ekspozycji towarzyszył katalog[11] o takim samym tytule. W 2012 w ww. muzeum otwarto wystawę Rzeczy mówią • 100 lat zbiorów Muzeum Etnograficznego w Poznaniu, na której są przedstawione początki zbiorów ludoznawczych. W jednej z sal wystawowych prezentowane są sylwetki Heleny i Wiesławy Cichowicz.
Publikacje
- Dział Ludoznawczy w Muzeum im. Mielżyńskich w Poznaniu. Przewodnik po zbiorach. Poznań 1911
- Przewodnik ilustrowany po Dziale Ludoznawczym im. Heleny i Wiesławy Cichowicz w Muzeum Wielkopolskim w Poznaniu, Poznań 1929
- Strój bamberki w XXVlecie Zbiorów Ludoznawczych im. Heleny i Wiesławy Cichowicz w Poznaniu, Poznań 1937
- Haft wielkopolski i czepce wielkopolskie, „Polska Sztuka Ludowa”, 1949, nr 7-8, s. 236-240
- Wielkopolskie czepki oczepinowe, „Polska Sztuka Ludowa”, 1951, nr 6, s. 177-179
- Wielkopolska w grafice K. W. Kielesińskiego • Stroje ludowe – Krajobrazy (wspólnie z J. Orańską), Kórnik 1955
Przypisy
- ↑ Wiesława Emilia Cichowicz [online], MyHeritage.com [dostęp 2017-12-17] .
- ↑ Cichowicz [online], szukajwarchiwach.pl [dostęp 2018-03-03] (ang.).
- ↑ Fryś-Pietraszkowa i inni, Etnografowie i ludoznawcy polscy • Sylwetki, szkice biograficzne, Kraków, s. 47, ISBN 83-87623-65-2, OCLC 55860393 .
- ↑ a b WitoldW. Przewoźny WitoldW., Salon rodziny Cichowiczów, „Kronika Miasta Poznania”, 62 (1-2), 1994, s. 32 [zarchiwizowane z adresu 2018-04-07] .
- ↑ a b WitoldW. Przewoźny WitoldW., Salon rodziny Cichowiczów: wystawa w Muzeum Etnograficznym, październik 2000 - sierpień 2001, Poznań: Muzeum Narodowe, [cop. 2000], s. 32, ISBN 83-85296-70-0, OCLC 749781212 .
- ↑ Muzeum Archidiecezjalne w Poznaniu
- ↑ Irena Barełkowska, Janusz Karwat, Górczyńska nekropolia, Kronika Miasta Poznania – Górczyn, 2002
- ↑ a b StanisławS. Błaszczyk StanisławS., Wiesława Cichowicz (1886-1975), „Lud”, t. 60, s. 370 .
- ↑ Sprawozdanie Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego z siedzibą w Poznaniu, przy ul. Kantaka 2/I p., za okres od 1.X.1961 r. do 30.IX.1962 r., „Lud”, 48, 1962, s. 619-620 .
- ↑ Wyciąg z protokołu XXXVI Walnego Zgromadzenia Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, „Lud”, 1962, s. 592 .
- ↑ Salon rodziny Cichowiczów • Wystawa w Muzeum Etnograficznym (październik 2000 – sierpień 2001), katalog wyd. MN, Poznań 2000, ISBN 83-85296-70-0