Wielka Cisowa
![]() Położenie w paśmie | |
Państwo |
|
---|---|
Pasmo | Beskid Śląski, Karpaty |
Wysokość | 878 m n.p.m. |
Położenie na mapie Beskidu Śląskiego ![]() | |
Położenie na mapie Karpat ![]() | |
![]() |
Wielka Cisowa (878 m n.p.m.[1]) – dość rozległe, płaskie i generalnie bezleśne wypiętrzenie grzbietu Pasma Błatniej w północnej części Beskidu Śląskiego, pierwsze licząc od Błatniej w kierunku zachodnim. W kierunku południowym od szczytu Wielkiej Cisowej odchodzi wyraźne ramię, rozdzielające dolinki dwóch potoków uchodzących do Brennicy: Jatnego na zachodzie i Chrobaczego na wschodzie. Północny stok opada do Jasienicy[2].
Historia
Nazwa góry „Cisowa” związana jest najpewniej z występującymi tu niegdyś cisami. Znana jest co najmniej od XVI w. – mieszkańcy Brennej mieli tu swe pierwsze górskie pastwisko, na którym paśli bydło rogate. W 1689 r. wspomniany już jest Sallasch Tissowa (szałas Cisowa), a w 1835 r. – osiedle o tej samej nazwie (w formie Czihsowa)[3].
Na grzbiecie, w siodle między Wielką Cisową a Błatnią przez wiele lat znajdował się postawiony przez komunistyczne władze obelisk z okolicznościową tablicą, upamiętniający śmierć grupy 9 funkcjonariuszy MO i UB, którzy zginęli tu 12 i 13 maja 1946 r. podczas kilkugodzinnej bitwy z NSZ-owskim oddziałem „Bartka” (Henryka Flamego). Tablica została usunięta jeszcze na przełomie lat 80. i 90. XX wieku, jednak sam obelisk pozostał. Wtedy też obok głazu pojawił się krzyż, postawiony ze wspólnej inicjatywy Urzędu Gminy i mieszkańców Brennej[4].
Turystyka
W adaptowanej góralskiej chałupie, tuż powyżej pomnika, od 1984 r. funkcjonowało Studenckie Schronisko Turystyczne. Spłonęło ono doszczętnie 23 listopada 1994 r. – ślady fundamentów są widoczne do dziś. Nieco dalej w kierunku Błatniej znajduje się niewielki ośrodek wypoczynkowy „Ranczo u Dorotki” (noclegi, restauracja z domową kuchnią, kilka koni pod wierzch)[4].
Grzbietem Wielkiej Cisowej biegnie czerwony szlak turystyczny z Jaworza-Nałęża na Błatnią. Wspomnianym wyżej południowym ramieniem biegną zielone znaki szlaku z Brennej na Błatnią[5].
Jaworze, Nałęże, biwak ZHP – Łazek – Czupel – Mały Cisowy – Wielka Cisowa – Błatnia. Odległość 4,7 km, suma podejść 340 m, czas przejścia 1:50 godz., z powrotem 1:20 godz.
Brenna – Wielka Cisowa. Odległość 4,4 km, suma podejść 490 m, czas przejścia 1:55 godz., z powrotem 1:15 godz.[5]
- Szczyt
- Ubecki pomnik i krzyż
- Kapliczka między Wielką Cisową i Błatnią
- Polana na Wielkiej Cisowej
Przypisy
- ↑ Geoportal. Mapa topograficzna [online] [dostęp 2023-06-17] .
- ↑ Geoportal. Mapa lotnicza [online] [dostęp 2023-06-17] .
- ↑ RobertR. Mrózek RobertR., Nazwy miejscowe dawnego Śląska Cieszyńskiego’, Katowice: Uniwersytet Śląski, 1984, s. 53, ISBN 82-00-00622-2 .
- ↑ a b MirosławM. Barański MirosławM., Beskid Śląski, Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2007, s. 1669,177,206, ISBN 978-83-89188-71-7 .
- ↑ a b Beskid Śląski i Żywiecki. Mapa 1:50 000, Kraków: Compass, 2011, s. 2, ISBN 978-83-7605-084-3 .