Wąkrota
![]() Wąkrota zwyczajna | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | astropodobne | ||
Rząd | selerowce | ||
Rodzina | araliowate | ||
Rodzaj | wąkrota | ||
Nazwa systematyczna | |||
Hydrocotyle L. Sp. Pl. 234. 1753 | |||
Typ nomenklatoryczny | |||
| |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/HydrocotyleVulgaris.jpg/220px-HydrocotyleVulgaris.jpg)
Wąkrota (Hydrocotyle L.) – rodzaj roślin z rodziny araliowatych (Araliaceae). W dawniejszych systemach klasyfikacyjnych okrytonasiennych rodzaj ten włączany był do selerowatych (Apiaceae), jednak wraz z siostrzanym rodzajem zrostnik Trachymene okazał się tworzyć grupę siostrzaną araliowatych i z nimi został połączony w jedną rodzinę. Znanych jest około 130[4]–200[5] gatunków występujących na różnych kontynentach. W Europie, w tym w Polsce[6], naturalnie występuje tylko wąkrota zwyczajna H. vulgaris[5]. Największe zróżnicowanie gatunkowe występuje w Australii, gdzie rośnie 55 gatunków z tego rodzaju, w większości endemitów[5]. Rośliny te zasiedlają zwykle mokradła i płytkie wody[4].
Niektóre gatunki bywają uprawiane jako ozdobne, głównie dla oryginalnych liści[4]. Do rozpowszechnionych w uprawie należy gatunek pochodzący z Azji – Hydrocotyle sibthorpioides. Rozpowszechniany był także gatunek północnoamerykański – Hydrocotyle ranunculoides, ale z powodu inwazyjności i silnego wzrostu (dziennie pędy przyrastać mogą o 20 cm) wprowadzono ograniczenia w obrocie tym gatunkiem. Liście Hydrocotyle javanica używane są w Indonezji do trucia ryb[5]. Niektóre gatunki uprawiane są jako rośliny akwariowe[7] i w paludariach, zwłaszcza H. leucocephala, poza tym H. verticillata i wąkrota zwyczajna[8].
Morfologia
- Pokrój
- Byliny o pędach płożących lub podnoszących się[9], osiągających do 20 cm wysokości[4], korzeniących się w węzłach[9].
- Liście
- Tylko odziomkowe, ogonkowe, o blaszce kolistej, nerkowatej lub sercowatej[9], często w różnym stopniu palczasto wcinanej[4]. U nasady liści obecne są błoniaste przylistki[9].
- Kwiaty
- Drobne, zebrane w pojedyncze baldachy (czasem główkowato skupione[9]) lub luźne kłosy. Działki kielicha drobne. Korona tworzona jest przez 5 wolnych, jajowatych, zielonkawych, czasem białawych lub żółtawych płatków[9]. Pręcików 5. Zalążnia dolna, dwukomorowa, w każdej z komór z pojedynczym zalążkiem. Szyjki słupka dwie[4].
- Owoce
- Rozłupnia rozpadająca się na dwie rozłupki, spłaszczone, owalne lub koliste, z 5 żebrami[4].
Systematyka
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/Hydrocotyle_ranunculoides_-_Flickr_-_Dick_Culbert.jpg/220px-Hydrocotyle_ranunculoides_-_Flickr_-_Dick_Culbert.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/Hydrocotyle_elongata_kz1.jpg/220px-Hydrocotyle_elongata_kz1.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Hydrocotyle_leucocephala_kz02.jpg/220px-Hydrocotyle_leucocephala_kz02.jpg)
- Pozycja systematyczna
Rodzaj z podrodziny Hydrocotyloideae z rodziny araliowatych Araliaceae[10].
- Wykaz gatunków[11]
- Hydrocotyle aconitifolia A.Rich.
- Hydrocotyle acuminata Urb.
- Hydrocotyle acutifolia Ruiz & Pav.
- Hydrocotyle acutiloba (F.Muell.) N.A.Wakef.
- Hydrocotyle adrianae M.Mend.
- Hydrocotyle alata A.Rich.
- Hydrocotyle alchemilloides A.Rich.
- Hydrocotyle algida N.A.Wakef.
- Hydrocotyle alpestris Gardner
- Hydrocotyle americana L.
- Hydrocotyle andina Cuatrec.
- Hydrocotyle apolobambensis M.Mend. & A.Fuentes
- Hydrocotyle aristeguietae Mathias & Constance
- Hydrocotyle asterocarpa A.J.Perkins
- Hydrocotyle barbarossa Cham. & Schltdl.
- Hydrocotyle benguetensis Elmer
- Hydrocotyle blepharocarpa F.Muell.
- Hydrocotyle boliviana (Kuntze) Mathias
- Hydrocotyle bonariensis Comm. ex Lam.
- Hydrocotyle bonplandii A.Rich.
- Hydrocotyle bowlesioides Mathias & Constance
- Hydrocotyle bradei Rossbach
- Hydrocotyle brittonii Mathias
- Hydrocotyle burmanica Kurz
- Hydrocotyle calcicola Y.H.Li
- Hydrocotyle callicarpa Bunge
- Hydrocotyle callicephala Cham.
- Hydrocotyle capillaris F.Muell.
- Hydrocotyle capitata Thouars
- Hydrocotyle chamaemorus Cham. & Schltdl.
- Hydrocotyle changanensis X.C.Du & Y.Ren
- Hydrocotyle chevalieri (Cherm.) Tardieu
- Hydrocotyle chiangdaoensis Murata
- Hydrocotyle comocarpa F.Muell.
- Hydrocotyle conferta Wight
- Hydrocotyle coriacea M.Mend.
- Hydrocotyle corynophora F.Muell.
- Hydrocotyle crassiuscula Tate
- Hydrocotyle cryptocarpa Speg.
- Hydrocotyle cuatrecasasii Mathias & Constance
- Hydrocotyle dahlgrenii Rose & Macbride
- Hydrocotyle decorata A.J.Perkins
- Hydrocotyle diantha DC.
- Hydrocotyle dichondroides Makino
- Hydrocotyle dielsiana H.Wolff
- Hydrocotyle digitata A.R.Bean & Henwood
- Hydrocotyle dimorphocarpa A.J.Perkins
- Hydrocotyle dipleura A.R.Bean
- Hydrocotyle domingensis Mathias & Constance
- Hydrocotyle eccentrica Britton
- Hydrocotyle eichleri A.J.Perkins
- Hydrocotyle elegans A.Rich.
- Hydrocotyle elongata A.Cunn. ex Hook.f.
- Hydrocotyle escondida M.Mend.
- Hydrocotyle exigua (Urb.) Malme
- Hydrocotyle feaniana F.Br.
- Hydrocotyle felipae M.Mend.
- Hydrocotyle filipes Mathias
- Hydrocotyle foveolata H.Eichler
- Hydrocotyle galapagensis B.L.Rob.
- Hydrocotyle geraniifolia F.Muell.
- Hydrocotyle globiflora Ruiz & Pav.
- Hydrocotyle glochidiata Benth.
- Hydrocotyle gracilis Ruiz & Pav.
- Hydrocotyle grammatocarpa F.Muell.
- Hydrocotyle grossulariifolia Rusby
- Hydrocotyle grossularioides A.Rich.
- Hydrocotyle gunnerifolia Wedd.
- Hydrocotyle hederacea Mathias
- Hydrocotyle heteromeria A.Rich.
- Hydrocotyle heucherifolia Mathias
- Hydrocotyle hexagona Mathias
- Hydrocotyle himalaica P.K.Mukh.
- Hydrocotyle hirsuta Sw.
- Hydrocotyle hirta R.Br. ex A.Rich.
- Hydrocotyle hispidula Bunge
- Hydrocotyle hitchcockii Rose ex Mathias
- Hydrocotyle hookeri (C.B.Clarke) Craib
- Hydrocotyle humboldtii A.Rich.
- Hydrocotyle humifusa Pohl ex DC.
- Hydrocotyle hydrophila Petrie
- Hydrocotyle incrassata Ruiz & Pav.
- Hydrocotyle indecora DC.
- Hydrocotyle itatiaiensis Brade
- Hydrocotyle javanica Thunb.
- Hydrocotyle juanae M.Mend.
- Hydrocotyle kollimalayensis Karupp. & M.A.Ali
- Hydrocotyle langsdorffii DC.
- Hydrocotyle lanipes Urb. & Ekman
- Hydrocotyle laxiflora DC.
- Hydrocotyle lehmannii Mathias
- Hydrocotyle lemnoides Benth.
- Hydrocotyle leucocephala Cham. & Schltdl.
- Hydrocotyle longipedunculata M.Mend.
- Hydrocotyle longipes Mathias & Killip
- Hydrocotyle lopeziae M.Mend.
- Hydrocotyle mannii Hook.f.
- Hydrocotyle medicaginoides Turcz.
- Hydrocotyle mexicana Schltdl. & Cham.
- Hydrocotyle microphylla A.Cunn.
- Hydrocotyle miranda A.R.Bean & Henwood
- Hydrocotyle modesta Cham. & Schltdl.
- Hydrocotyle moschata G.Forst.
- Hydrocotyle multifida A.Rich.
- Hydrocotyle muriculata Turcz.
- Hydrocotyle muscosa R.Br. ex A.Rich.
- Hydrocotyle new-guinensis M.Hiroe
- Hydrocotyle nixoides Mathias & Constance
- Hydrocotyle novae-zeelandiae DC.
- Hydrocotyle × nubigena Lucas Rodr.
- Hydrocotyle oligantha Urb.
- Hydrocotyle oraria A.R.Bean
- Hydrocotyle palacea (Urb.) Nery & Fiaschi
- Hydrocotyle palmata Mathias
- Hydrocotyle paludosa A.R.Bean
- Hydrocotyle papilionella A.J.Perkins
- Hydrocotyle pedicellosa F.Muell. ex Benth.
- Hydrocotyle peltiformis R.Li & H.Li
- Hydrocotyle pennellii Rose ex Mathias
- Hydrocotyle perforata A.J.Perkins
- Hydrocotyle perplexa A.J.Perkins
- Hydrocotyle peruviana H.Wolff
- Hydrocotyle petelotii Tardieu
- Hydrocotyle phoenix A.J.Perkins
- Hydrocotyle pilifera Turcz.
- Hydrocotyle plebeya R.Br. ex A.Rich.
- Hydrocotyle poeppigii DC.
- Hydrocotyle prolifera Kellogg
- Hydrocotyle pseudoboliviana M.Mend.
- Hydrocotyle pseudoconferta Masam.
- Hydrocotyle pseudosanicula H.Boissieu
- Hydrocotyle pterocarpa F.Muell.
- Hydrocotyle pusilla A.Rich.
- Hydrocotyle pygmaea C.Wright
- Hydrocotyle quinqueloba Ruiz & Pav.
- Hydrocotyle quinqueradiata (Urb.) Nery & Fiaschi
- Hydrocotyle ramiflora Maxim.
- Hydrocotyle ranunculoides L.f. - wąkrota jaskrowata
- Hydrocotyle ribifolia Rose & Standl.
- Hydrocotyle rivularis H.Eichler ex Henwood
- Hydrocotyle robusta Kirk
- Hydrocotyle rugulosa Turcz.
- Hydrocotyle sagasteguii Constance & M.O.Dillon
- Hydrocotyle salwinica R.H.Shan & S.L.Liou
- Hydrocotyle schlechteri H.Wolff
- Hydrocotyle scutellifera Benth.
- Hydrocotyle serendipita A.J.Perkins
- Hydrocotyle setulosa Hayata
- Hydrocotyle siamica Craib
- Hydrocotyle sibthorpioides Lam.
- Hydrocotyle simulans A.J.Perkins
- Hydrocotyle solomonii M.Mend.
- Hydrocotyle sphenoloba Wedd.
- Hydrocotyle spinulifera A.J.Perkins
- Hydrocotyle steyermarkii Mathias & Constance
- Hydrocotyle striata Benth.
- Hydrocotyle sulcata C.J.Webb & P.N.Johnson
- Hydrocotyle tambalomaensis H.Wolff
- Hydrocotyle tenerrima Rose ex Mathias
- Hydrocotyle tetragonocarpa Bunge
- Hydrocotyle tonkinensis Tardieu
- Hydrocotyle torresiana Rose & Standl.
- Hydrocotyle trachycarpa F.Muell.
- Hydrocotyle tripartita R.Br. ex A.Rich.
- Hydrocotyle tuberculata A.J.Perkins
- Hydrocotyle tumida A.R.Bean & Henwood
- Hydrocotyle ulei H.Wolff
- Hydrocotyle umbellata L.
- Hydrocotyle urbaniana H.Wolff
- Hydrocotyle venezuelensis Rose ex Mathias
- Hydrocotyle verticillata Thunb.
- Hydrocotyle vestita Mathias & Killip
- Hydrocotyle vulgaris L. – wąkrota zwyczajna
- Hydrocotyle wilfordii Maxim.
- Hydrocotyle wilsonii Diels ex R.H.Shan & S.L.Liou
- Hydrocotyle yabei Makino
- Hydrocotyle yanghuangensis (Hieron.) Mathias
- Hydrocotyle zongoana M.Mend.
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-16] (ang.).
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-05].
- ↑ a b c d e f g Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 301. ISBN 0-333-74890-5.
- ↑ a b c d David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 454, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
- ↑ ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ. i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2099, s. 101, ISBN 978-83-62975-45-7 .
- ↑ Maarten J.M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World. Richmond UK, Chicago USA: Kew Publishing, Royal Botanic Gardens, The University of Chicago Press, 2017, s. 629-630. ISBN 978-1-842466346.
- ↑ KarelK. Rataj KarelK., Thomas J.T.J. Horeman Thomas J.T.J., Aquarium plants: their identification, cultivation and ecology, Hong Kong: T.F.H. Publications, 1977, s. 191-194, ISBN 0-87666-455-9, OCLC 16377796 .
- ↑ a b c d e f She Menglan, Mark F. Watson, John F. M. Cannon: Hydrocotyle Linnaeus. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2019-05-19].
- ↑ Genus: Hydrocotyle L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2019-05-18].
- ↑ Hydrocotyle Tourn. ex L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-09-03].
- SNL: Hydrocotyle
- BioLib: 40211
- Flora of China: 115990
- Flora of North America: 115990
- GBIF: 3034601
- identyfikator iNaturalist: 56917
- IPNI: 40115-1
- ITIS: 29512
- NCBI: 4048
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:40115-1
- Tela Botanica: 86584
- identyfikator Tropicos: 40028917
- USDA PLANTS: HYDRO2
- identyfikator taksonu Fossilworks: 319850
- CoL: 4ZRT