Valašské muzeum v přírodě
Fragment "Drewnianego miasteczka" | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Miejscowość | |||
Adres | Palackého 147, | ||
Data założenia | 1925 | ||
Położenie na mapie kraju zlińskiego ![]() | |||
Położenie na mapie Czech ![]() | |||
![]() | |||
| |||
Strona internetowa |
Valašské muzeum v přírodě – skansen na Morawskiej Wołoszczyźnie znajdujący się w mieście Rožnov pod Radhoštěm, w kraju zlińskim w Czechach. Obiekt założyli w 1925 roku bracia Alois i Bohumír Jaroňkové. To drugi najstarszy[1] i zarazem największy skansen w Czechach. Poświęcony jest materialnej kulturze wołoskiej[2]. W 1995 skansen został wpisany na listę narodowych zabytków kultury Republiki Czeskiej[3].
Muzeum składa się z trzech niezależnych części.
Drewniane miasteczko
Drewniane miasteczko (cz. Dřevěné městečko) to najstarsza część skansenu, powstała w 1925 roku dzięki Bohumírowi Jaroňkovi, gdy przeniesiono tu z Rožnova pod Radhoštěm XVIII-wieczny ratusz z rynku i parę innych budynków[2]. Z czasem uzupełniono kompleks o kolejne budynki. Przedstawiono sposób życia w małym miasteczku w okresie od połowy XIX wieku do pierwszej ćwierci XX wieku. W sezonie, w każdy weekend, odbywają się tu spotkania folklorystyczne i pokazy rzemieślnicze[4]. Drewniane miasteczko jest również gospodarzem wielu międzynarodowych festiwali folklorystycznych i licznych imprez kulturalnych. Zwiedzanie z przewodnikiem trwa 45 minut, można je także zwiedzać indywidualnie[5]. Wśród obiektów znajduje się także tradycyjna gospoda („Na posledním groši”), w której znajduje się restauracja z typowo czeskimi potrawami i piwem[2].
- Dom mieszczański (tzw. Billův dům)
- Wnętrze domu
- Spichlerz, Sucha Średnia
- Dom wójta, Velké Karlovice
-
- Ule
Wołoska wioska
Wołoska wioska (cz. Valašská dědina) – pierwsze budynki pojawiły się tu w 1962 roku, a całość została udostępniona do zwiedzania w 1972[4]. To największa część skansenu, zdecydowanie swą powierzchnią przerastając dwie pozostałe części. Udało się tu utworzyć typową wołoską wieś z ponad 70 obiektami, w tym szkołą, kuźnią, młynem, wiatrakiem, warsztatem kowala i zagrodami. Ze zbocza, na którym posadowiono skansenową wioskę, roztaczają się widoki na okolicę[2]. Wnętrza domów mieszkalnych prezentują okres połowy XIX wieku. Zabudowa gospodarcza jest wzbogacona o tradycyjną hodowlę owiec rasy wołoskiej, bydła rogatego i drobiu oraz o uprawę lokalnych odmian drzew owocowych czy poletka z tradycyjnymi uprawami rolnymi[6].
Charakterystyczną cechą gospodarki na Morawskiej Wołoszczyźnie było wykorzystywanie nieużytków do sezonowego wypasu mniejszego bydła (owiec i kóz) – tzw. gospodarka szałaśnicza. W „Wołoskiej wiosce” możemy wyróżnić trzy typy gospodarki szałaśniczej: 1 – koliba z Černé hory (Czarnej Góry) koło Radhoště (Radhoszcza), 2 – bacówka z Karolinky – Rákošového, 3 – koliba na płozach. Ten ostatni typ, a więc koliba na płozach pochodzi z południowej części Morawskiej Wołoszczyzny, z gminy Nedašov, leżącej u stóp Białych Karpat. Przewożona była (również w ciągu lata) z miejsca na miejsce, w zależności od tego, na którym obszarze stała koszara (zagroda) z owcami[6].
W „Wołoskiej wiosce” cyklicznie odbywają się wydarzenia kulturalne, będące częścią wołoskiego roku: programy rzemieślnicze, obrzędowe, ożywiające stare technologie lub programy tematyczne dla szkół[6].
- Chałupa, Horní Bečva
- Komora i suszarnia owoców, Seninka
- Spichlerz w gospodarstwie wójta, Lidečko
- Gospodarstwo, Nový Hrozenkov
- Wiatrak, Kladníky
Młyńska dolina
Młyńska dolina (cz. Mlýnská dolina) – to najnowsza część skansenu otwarta w 1982. Możliwa do zwiedzania wyłącznie z przewodnikiem (czas zwiedzania – 1 godzina). Znajduje się tu kilka obiektów, które związane są z techniką i wykorzystaniem wody[2]: młyn wodny z zabudowaniami gospodarskimi, folusz do produkcji sukna, trak do cięcia pni na deski, olejarnia, kuźnia, kuźnia z młotem napędzanym kołem wodnym, wozownia, zabudowania mieszkalne robotnika leśnego i interaktywny obiekt tzw. „żywy dom"[7].
Olejarnia z Brumowa jest przykładem wykorzystywania sił ludzkich do uzyskania potrzebnego oleju z pestek i nasion, zaś kuźnia z miejscowości Horní Lideč dokumentuje pracę rzemieślników, pracujących z żelazem. Najważniejszym obiektem jest rekonstrukcja kuźni z Ostrawicy, napędzanym kołem wodnym, której młot i miech tłoczący powietrze do pieca pracują dzięki sile wody. Układ czynnej kuźni uzupełniają: obiekt wozowni z Ostrawicy ze stałą ekspozycją „Środki transportu na Wołoszczyźnie” i proste zabudowania mieszkalne robotnika leśnego z Trojanowic. Całą kompozycję dopełnia mała dzwonnica z bali drewnianych, pochodząca z Dolnej Beczwy. Częścią muzeum jest też rekonstrukcja tzw. „żywego domu" służącego prowadzeniu prezentacji i lekcji w autentycznej scenerii. Zadaniem "Młyńskiej doliny" jest prezentowanie prawdziwych zabudowań wraz z ich działającym wyposażeniem tak, aby zwiedzający mogli obserwować: spilśnianie sukna, mielenie zboża, przecieranie drewna na deski, tłoczenie oleju, oczyszczanie surowego żelaza, a następnie wyrób narzędzi żelaznych[7].
- Kuźnia z młotem z Ostrawicy
- Wnętrze kuźni
- Mąka w młynie, Velké Karlovice
- Młyn wodny, Velké Karlovice
- Kucie gwoździ – Młyńska Dolina, kuźnia.
Przypisy
- ↑ Skanzeny w ČR. [dostęp 2016-10-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-04-26)].
- ↑ a b c d e Morawy północne. W: Sławomir Adamczak, Katarzyna Firlej-Adamczak: Czechy. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2013, s. 404, seria: Praktyczny przewodnik. ISBN 978-83-7642-140-7.
- ↑ Národní památkový ústav: Valašské muzeum v přírodě (Rožnov pod Radhoštěm). [w:] Národní kulturní památky České republiky [on-line]. Nemovité památky. [dostęp 2015-04-07]. (cz.).
- ↑ a b Skanzen Rožnov pod Radhoštěm – valašské muzeum v přírodě. www.kudyznudy.cz. [dostęp 2015-04-07]. (cz.).
- ↑ Dřevěné městečko. www.vmp.cz. [dostęp 2015-04-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-12)]. (cz.).
- ↑ a b c Valašská dědina. www.vmp.cz. [dostęp 2015-04-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-12)]. (cz.).
- ↑ a b Mlýnská dolina. www.vmp.cz. [dostęp 2015-04-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-12)]. (cz.).