VIII Korpus Wielkiej Armii ks. Józefa Poniatowskiego
![]() | Ten artykuł dotyczy VIII Korpusu Wielkiej Armii w 1813 roku. Zobacz też: VIII Korpus Wielkiej Armii - całą historię VIII Korpusu WA w latach 1805-1813. |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Ksiaze_Jozef.jpg/180px-Ksiaze_Jozef.jpg)
VIII Korpus (Polski) Wielkiej Armii – polska formacja wojskowa okresu napoleońskiego.
Powołany przez Napoleona dekretem z marca 1813. W czerwcu przejęty na żołd francuski.
Dowódcą korpusu mianowano księcia Józefa Poniatowskiego a szefem sztabu gen. Aleksandra Różnieckiego.
Artylerią korpusu dowodził płk Jakub Redel, wojskami inżynieryjnymi płk Jean-Baptiste Mallet de Grandville.
Formowanie i skład
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Woodville_Richard_Caton_-_Poniatowski%27s_Last_Charge_at_Leipzig_1912.jpg/180px-Woodville_Richard_Caton_-_Poniatowski%27s_Last_Charge_at_Leipzig_1912.jpg)
Mimo totalnej klęski Napoleona w wyprawie moskiewskiej książę Poniatowski przystąpił do odtwarzania armii. Stosując metody kościuszkowskie: intensywny pobór dymowy i wcielając bataliony gwardii narodowej do pułków liniowych uzyskał doskonałe efekty. Stary żołnierz tworzył doskonałe kadry, a rekrut prędko stawał się starym żołnierzem.
Orde de Bataille w przededniu bitwy pod Lipskiem
- dowódca - generał (od 16 X - marszałek Francji) ks. Józef Poniatowski
- szef sztabu - generał Aleksander Różniecki
- dowódca artylerii - płk Redel
- dowódca wojsk technicznych - płk Mallet
26 Dywizja - gen. Ludwik Kamieniecki
- 1 brygada - gen. Sierawski
- pułk nadwiślański
- 1 pułk piechoty
- 16 pułk piechoty
- 2 brygada - gen. Małachowski
- 8 pułk piechoty
- 15 pułk piechoty
- 3 baterie artylerii pieszej
27 Dywizja - gen. Izydor Krasiński
- 3 brygada - gen. Grabowski
- 12 pułk piechoty
- 14 pułk piechoty
- 4 1/2 baterii artylerii pieszej
27 Brygada Kawalerii Lekkiej - gen. Jan Nepomucen Umiński
- 14 pułk kirasjerów płk Stanisława Małachowskiego
- pułk krakusów płk. Aleksandra Obojskiego
Artyleria rezerwowa:
- 2 baterie artylerii pieszej
- kompania saperów
- oddział wyposażenia taboru.
Wraz ze służbami korpus liczył ok. 10 000 i 36 dział.
Działania zbrojne
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/Napoleon_i_Poniatowski_Lipsk.jpg/180px-Napoleon_i_Poniatowski_Lipsk.jpg)
7 maja VIII Korpus opuszcza kraj i udaje się ku Wielkiej Armii. Gen. Michał Sokolnicki spóźnia się z wezwaniem Napoleona (12 maja), by na tyłach przeciwnika prowadzić działania partyzanckie. Sławetne słowa "Idę do Polski i dla Polski, tam się mają połączyć ze mną Polacy..." nigdy nie urzeczywistniły się. Książę Poniatowski kontynuował swój marsz do Saksonii.
W kampanii jesiennej (saksońskiej) korpus walczy początkowo pod Ebersdorf i Löbau.
Wykonuje zawsze zadania samodzielnie. używany jest do działań dywersyjnych, przesłaniania działań sił głównej, wiązania i zatrzymywania przeważających sił przeciwnika. Działania sprzymierzonych sił austriacko-rosyjskich, na odcinku zajmowanym przez korpus, były jedynie pozorowaniem kierunku głównego uderzenia, które nastąpiło w rzeczywistości kilkadziesiąt kilometrów na zachód - bezpośrednio na Drezno. Tam w bitwie rozegranej 26 i 27 sierpnia Napoleon pobił armię sprzymierzonych. Korpus polski stał nadal w rejonie Żytawy strzegąc przejść przez góry między Czechami a Saksonią, ubezpieczając od południa zgrupowane w Saksonii korpusy francuskie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/Leipzig_Voelkerschlacht_16terOktober.png/180px-Leipzig_Voelkerschlacht_16terOktober.png)
Bitwa pod Lipskiem
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3d/MoshkovVI_SrazhLeypcigomGRM.jpg/180px-MoshkovVI_SrazhLeypcigomGRM.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Death_of_Poniatowski.jpg/180px-Death_of_Poniatowski.jpg)
Osobny artykuł: Bitwa pod Lipskiem.
Dla wojsk Korpusu bitwa pod Lipskiem rozpoczęła się 16 października w godzinach rannych. Na wieś Markkleeberg ruszyło sześć pułków sprzymierzonych. Naprzeciw nich stanęła dywizja generała Krasińskiego. Po zaciętych walkach zatrzymała ona natarcie Austriaków.
Nad rzeką Pleisse walczyła dywizja gen. Kamienieckiego. I tu nie osiągnął przeciwnik żadnych decydujących sukcesów.
Na koniec dnia VIII Korpus miał około 35% strat.
Tego dnia ks. Józef Poniatowski otrzymał tytuł marszałka Francji.
Trzeci dzień bitwy, 18 października, miał przynieść rozstrzygnięcie. O 10 rano wzmógł się nacisk nieprzyjaciela na odcinku VIII Korpusu koło Probstheide. Walczyli tu, obok Poniatowskiego marszałkowie Augereau i Oudinot. Dywizja Krasińskiego, dywizja konna Sokolnickiego, batalion Kurcyusza i w tym dniu biły się dzielnie nieustannie kontratakując silniejszego liczebnie przeciwnika.
Walki rozegrane 19 października były najprawdopodobniej najkrwawszymi w dziejach korpusu. Oddziały Korpusu i wojska marszałka Macdonalda odpierały główne uderzenie nieprzyjaciela i osłaniały odwrót Wielkiej Armii na zachód. W bojach tych VIII Korpus znów poniósł ciężkie straty broniąc zaciekle odcinka Dölitz-Probsthejde. Jednak zbyt wczesne zniszczenie mostu na Elsterze spowodowało zgubę wielu oddziałów. W rzece znalazł również śmierć książę Józef Poniatowski, wódz naczelny Wojska Polskiego i jedyny obcokrajowiec w randze marszałka Francji.
VIII Korpus Wielkiej Armii przestał istnieć.
Zobacz też
Bibliografia
- Robert Bielecki Wielka Armia Napoleona, Bellona, Warszawa 2004.
- Bronisław Gembarzewski: Wojsko polskie. Księstwo Warszawskie. 1807-1814. 1905.
- Marian Kukiel, Dzieje oręża polskiego w epoce napoleońskiej 1795-1815, Poznań 1912;
- Gabriel Zych, Armia Księstwa Warszawskiego 1807-1812.
- Digby Smith Lipsk 1813, Finna, Gdańsk, 2008.
- 9 Dywizja Piechoty w dziejach oręża polskiego. Pruszków: Ajaks, 1995. ISBN 83-85621-75-X.
- p
- d
- e
- Ministerium Wojny
- Naczelni wodzowie
- Wielka Armia
- Legia Polsko-Włoska
- Legia Nadwiślańska
- Chorągiew Konna Gidów
Wojska |
| ||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Bitwy |
| ||||||||||||||||||||||
Zobacz |
|