Ustrój polityczny Kazachstanu
Ustrój polityczny Kazachstanu – Kazachstan jest republiką konstytucyjną z silną władzą prezydencką[1]. Według konstytucji, formalne i faktyczne centrum dyspozycji politycznej pozostaje w rękach prezydenta[1]. Jest on wybierany w wyborach powszechnych, równych i bezpośrednich, na siedem lat, bez możliwości reelekcji[2]. Prezydent jako arbiter i gwarant stabilności państwa jest najwyższą instancją w strukturach władzy wykonawczej[1]. Mianuje i odwołuje premiera, stoi na czele sił zbrojnych, dysponuje inicjatywą ustawodawczą i prawem wetowania projektów ustaw[1]. Ważnym organem konstytucyjnym jest Rada Bezpieczeństwa[1].
Władza ustawodawcza
Władzę ustawodawczą w Kazachstanie sprawuje dwuizbowy parlament, składający się z izby przedstawicielskiej – Mażylisu oraz Senatu[1]. Mażylis jest wybierany na pięcioletnią kadencję, w jego skład wchodzi 107 deputowanych, z których 98 wybieranych jest w wyborach powszechnych i proporcjonalnych, 9 deputowanych jest wybieranych przez Zgromadzenie Narodu Kazachstanu[1].
Członkowie Senatu wybierani są na sześcioletnią kadencję (16 co 3 lata)[1]. Wybiera się po dwóch przedstawicieli z każdego obwodu, miasta na prawach obwodu i stolicy kraju w głosowaniach tajnych i pośrednich – na wspólnym posiedzeniu wszystkich maslichatów (organów ustawodawczych na szczeblu lokalnym) danej jednostki administracyjnej[1]. Senat liczy 47 osób, 32 wybranych w obwodach i 15 mianowanych przez prezydenta[1].
Obowiązująca Konstytucja Kazachstanu została uchwalona w 1995 r.[1] Od tego czasu czterokrotnie wprowadzano do niej poprawki (1998, 2007, 2011, 2017)[1]. W konstytucji deklarowana jest zasada suwerenności narodu, pluralizmu i podziału władzy[1]. Stwierdza ona, że Kazachstan jest demokratycznym państwem prawa, państwem świeckim, kierującym się troską o obywateli i cechującym się prezydencką formą sprawowania władzy[1]. W Konstytucji znalazł się również zapis o zasługach Pierwszego Prezydenta w budowaniu niepodległości kraju[1].
Kazachstan jest podzielony na 14 obwodów (obłasti): akmoliński, aktiubiński, ałmatyński, atyrauski, wschodniokazachstański, żambylski, zachodniokazachstański, karagandyjski, kustanajski, kyzyłordyński, mangystauski, pawłodarski, północnokazachstański, południowokazachstański oraz dwa miasta wydzielone – Ałmaty i Astana[1]. W stolicy – Astanie – mieszczą się prawie wszystkie centralne urzędy państwowe[1]. Ałmaty pozostaje jednak nadal największym centrum biznesowym i gospodarczym Kazachstanu[1].
Na terytorium Kazachstanu funkcjonują 86 miasta, Astana i Ałmaty mają status miast republikańskich, wyjątkowy status posiada natomiast Bajkonur – jest miastem federalnego znaczenia Federacji Rosyjskiej[1]. Kraj podzielony jest na 168 rejonów wiejskich i 15 miejskich, 174 mniejszych niż miasta obszarów zasiedlenia (typu miejskiego i wiejskiego) i 2150 okręgów wiejskich (aułów)[1].
Na władze lokalne składają się organy ustawodawcze obwodów i miast republikańskich – maslichaty oraz organy wykonawcze – akimaty[1]. Nowelizacja Konstytucji Kazachstanu z 2007 r. określa długość kadencji maslichatów na pięć lat[1]. Czynne prawo wyborcze do maslichatów przysługuje obywatelom Kazachstanu po ukończeniu 18 roku życia, bierne po ukończeniu 21 roku życia[1]. Dwóch deputowanych każdego z 14 maslichatów obwodowych, miasta o znaczeniu republikańskim oraz stolicy w drodze wyborów zasiada w Senacie Kazachstanu[1].
Akimat (pochodzi od arabskiego ḥākim, rządzący) jest terenowym ogniwem administracji państwowej w Kazachstanie (obwodu, miasta o znaczeniu republikańskim lub stolicy, rejonu, okręgu wiejskiego)[1].
Do podstawowych kompetencji akima należy[1]:
1) opracowanie planów gospodarczych, programów rozwoju społecznego oraz miejscowego budżetu, a także zapewnienie ich wykonania;
2) zarządzanie majątkiem komunalnym; 3) powoływanie i odwoływania kierowników miejscowych organów wykonawczych.
Władza wykonawcza
Władzę wykonawczą w Kazachstanie sprawuje rząd[1].
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa Kazachstan: Informator ekonomiczny [online], Serwis Rzeczypospolitej Polskiej [dostęp 2021-06-08] .
- ↑ ZhanbolatZ. Mamyshev ZhanbolatZ., One term for seven years: Kazakhstan changes terms of a presidential mandate [online], Kursiv Media Kazakhstan, 16 września 2022 [dostęp 2023-06-21] (ang.).
- p
- d
- e
|
- p
- d
- e
Ustrój |
|
---|---|
Organy władzy | |
Finanse i kontrola |
|
Samorząd |
|
- SNL: Kasakhstans_politiske_system