Ulica Stanisława Moniuszki w Braniewie

ulica Stanisława Moniuszki
Ilustracja
Państwo

 Polska

Miejscowość

Braniewo

Długość

1,092 km

Poprzednie nazwy

Rodelshöfer Straße

Przebieg
↑ Rudłowo↑
1,1 km Linia kolejowa nr 254
ul. Chopina →
←ul. Moniuszki, dalej szlak rowerowy Green Velo
←ul. Botaniczna, ul. Zielona→
0 km Rondo im. gen. Andersa
Położenie na mapie Braniewa
Mapa konturowa Braniewa, w centrum znajduje się punkt z opisem „ulica Stanisława Moniuszki”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „ulica Stanisława Moniuszki”
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa konturowa województwa warmińsko-mazurskiego, blisko górnej krawiędzi po lewej znajduje się punkt z opisem „ulica Stanisława Moniuszki”
Położenie na mapie powiatu braniewskiego
Mapa konturowa powiatu braniewskiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „ulica Stanisława Moniuszki”
Ziemia54°22′35,8″N 19°49′31,0″E/54,376611 19,825278
Multimedia w Wikimedia Commons

Ulica Stanisława Moniuszki w Braniewie – ulica Braniewa o długości 1,092 km będąca częścią drogi powiatowej 2324N[1][2]. Do 1945 roku nosiła nazwę Rodelshöfer Straße (ul. Rudłowska), prowadzi do pobliskiej miejscowości Rudłowo (niem. Rodelshöfen).

Historia

Ulica wzmiankowana w XVI wieku, wtedy istniały już przy niej stodoły i ogrody. Wówczas zapisywana była w aktach miejskich jako Eichfeld („pole dębowe”)[3]. W 1583 roku burmistrz Braniewa Johannes Bartsch (ojciec Fryderyka Bartscha) ufundował przy tej ulicy szpital, w 1671 fundacja została potwierdzona przez burmistrza Georgiusa Follerta[4][5]. W latach 1889–1891 przy ulicy Rodelshöfer Straße wybudowana została stadnina koni, założono zespół parkowy, a także wybudowano osiedle budynków mieszkalnych dla pracowników stadniny. W roku 1898 naprzeciw stadniny wybudowano duży kompleks koszarowy, w którym stacjonowali fizylierzy (piechota)[6]. W latach 1904–1906 istniejący od 1571 roku w Braniewie zakon katarzynek wzniósł tu na zakupionej wcześniej działce nowy gmach domu generalnego zakonu „Regina Coeli“. Współcześnie jest to dom prowincji Polskiej Prowincji Zgromadzenia Sióstr św. Katarzyny.

W 1926 przy Rodelshöfer Straße 1 ukończono budowę okazałego budynku centrum społeczności lokalnej Gesellschaftshaus Liedertafel (na zdjęciu). Budynek posiadał dużą salę ze sceną obrotową do występów, za budynkiem znajdował się ogród do imprez planerowych. Wkrótce jednak z powodów finansowych stowarzenie było zmuszone sprzedać obiekt. Bydynek został zakupiony przez archiprezbitera Aloysa Schulza (1871–1953), proboszcza parafii św. Katarzyny, i przeznaczony na zupełnie inną działalność – przedszkole i żłobek. Nadano instytucji patronat St. Theresienheim, czyli Dom pod wezwaniem św. Teresy i był prowadzony przez siostry katarzynki z pobliskiego klasztoru. Służył on mieszkańcom do II wojny światowej[7][8].

Większość budynków znajdujących się w obrębie współczesnej ul. Moniuszki przetrwało zarówno II wojnę światową, jak też powojenne rozbiórki, które dotknęły wiele ulic miasta. Ze znaczących budowli nie ostał się m.in. budynek o numerze 1, czyli przedszkole St. Theresienheim. Budynku o numerze 1 ulica Moniuszki nie posiada w czasach współczesnych i raczej posiadać już nie będzie, gdyż niezabudowany plac otrzymał nową funkcję i uchwałą Rady Miejskiej w dniu 6 maja 1998 oficjalną nazwę „Skwer Sybiraków”[9].

W latach 1971–1975, wówczas na końcu ul. Moniuszki, został wybudowany przez Bartoszyckie Przedsiębiorstwo Budowlane nowy gmach szpitala na 181 łóżek, z apteką i zapleczem medycznym. Koszt budowy i wyposażenia wyniósł 47 milionów ówczesnych złotych[10]. 18[10] i 22 lipca[11] 1975 uroczyście otwarto placówkę kliniczną, która rozpoczęła działalność z dniem 1 sierpnia 1975. W obecnej strukturze Powiatowego Centrum Medycznego (rok 2024) funkcjonują następujące oddziały: chorób wewnętrznych, chirurgii ogólnej, ginekologii jednego dnia, a ponadto izba przyjęć, dział farmacji szpitalnej, pracownie, poradnie, zakłady opiekuńcze oraz Zespoły Ratownictwa Medycznego[12][13].

W 2001 roku na styku ulic Sikorskiego i Moniuszki wybudowana została charakterystyczna budowla o nazwie „Willa Millenium”. W kompleksie składającym się z dwóch budynków podzielonych na 5 segmentów znalazły miejsce zarówno placówki handlowo-usługowe (m.in. bank i market spożywczy), jak również utworzono 27 lokali mieszkalnych. Koszt inwestycji wyniósł ok. 6 mln złotych. Budowa Willi Millenium miała stanowić początek odbudowy Starego Miasta w Braniewie[14][15].

W 2011 obok gmachu szpitala wybudowano i 20 lipca 2011 – w święto Policji – oddano do użytku nową siedzibę Komendy Powiatowej Policji w Braniewie[16]. W 2015 roku ulica powiększyła się o dwa bloki mieszkalne (Moniuszki 30 i 32)[17]. W tym samym roku przy ulicy wykonano 220 m drogi pieszo-rowerowej wzdłuż budynków Szkoły Podstawowej nr 5 oraz położono chodnik wzdłuż drogi od szpitala do granic administracyjnych miejscowości[18].

Współcześnie ul. Moniuszki rozpoczyna się od ronda gen. Andersa i prowadzi do granic administracyjnych miasta, dalej droga prowadzi do pobliskiej miejscowości Rudłowo.

Ważniejsze obiekty

Galeria zdjęć

  • Ulica Moniuszki, ok. 1906
    Ulica Moniuszki, ok. 1906
  • Moniuszki 1, Theresienheim
    Moniuszki 1, Theresienheim
  • W miejscu Moniuszki 1 Skwer Sybiraków
    W miejscu Moniuszki 1 Skwer Sybiraków
  • Budynek ul. Moniuszki 2
    Budynek ul. Moniuszki 2
  • Urząd Gminy, Moniuszki 5
    Urząd Gminy, Moniuszki 5
  • Klasztor zgromadzenia katarzynek z 1906
    Klasztor zgromadzenia katarzynek z 1906
  • Byłe koszary, teraz szkoła podstawowa
    Byłe koszary, teraz szkoła podstawowa
  • Zabudowa z 1891 roku
    Zabudowa z 1891 roku
  • Szpital z 1975 roku
    Szpital z 1975 roku
  • Nowa zabudowa z lat 2010.
    Nowa zabudowa z lat 2010.
  • Kapliczka przydrożna
    Kapliczka przydrożna

Zobacz też

Przypisy

  1. Drogi miejskie [online], www.zdpbraniewo.pl [dostęp 2022-08-28]  (pol.).
  2. Mapa dróg [online], drogi.braniewo.pl [dostęp 2022-08-28] .
  3. Augustin Lutterberg, Zur Baugeschichte der Altstadt Braunsberg, ZGAE, XIX, 1916, s. 711
  4. Augustin Lutterberg, Zur Baugeschichte der Altstadt Braunsberg, ZGAE, XIX, 1916, s. 699
  5. Danuta Bogdan, Jerzy Przeracki, Urzędnicy Starego i Nowego Miasta Braniewa do 1772 roku, Olsztyn 2018, s. 156
  6. Historia Braniewa - nieznane wydarzenia - 1817-1848 i 1893-1912. FIZYLIERZY w BRANIEWIE [online], www.historiabraniewa.hekko.pl [dostęp 2022-08-11] .
  7. Stadt Braunsberg im Ermland: ein Familienbuch, von Walter Merten, 1976, s. 278
  8. Buchholz: Braunsberg im Wandel der Jahrhunderte - Kap. 9 [online], www.braunsberg-ostpreussen.de [dostęp 2022-08-11] .
  9. Uchwała Rady Miejskiej w Braniewie nr LXV/219/98 z dnia 6 maja 1998 r. w sprawie nadania skwerowi przy ulicy Fromborska–Moniuszki w Braniewie nazwy „Skwer Sybiraków”
  10. a b Dwadzieścia lat braniewskiego szpitala [w:] IKAT. Ilustrowany Kurier Terenowy, 9 sierpnia 1995, s. 1–2
  11. Braniewski szpital ma 45 lat. Jubileusz świętowano symbolicznie, zgodnie z zasadami reżimu sanitarnego [online], braniewo.eska.pl [dostęp 2024-03-17]  (pol.).
  12. M.M. M M.M., JUBILEUSZ 45 – LECIA SZPITALA W BRANIEWIE [online], Powiat Braniewski, 23 lipca 2020 [dostęp 2022-08-11]  (pol.).
  13. Oddziały - Powiatowe Centrum Medyczne - Braniewo [online], www.szpital-braniewo.pl [dostęp 2024-03-16] .
  14. Braniewo. Prestiżowy kompleks mieszkalno-usługowy. Dwumiesięczne opóźnienie [w:] IKAT. Gazeta Braniewska, 9–15 listopada 2001
  15. Braniewo. Już za miesiąc. Willa Millenium [w:] IKAT. Gazeta Braniewska, 28 września – 4 października 2001
  16. Policyjna strzelnica – jeszcze w tym roku [online], Portal Braniewo, 16 marca 2021 [dostęp 2022-08-11]  (pol.).
  17. CreoC. Multimedia CreoC., Budynek przy ul. Moniuszki w Braniewie - Braniewo, ul. Moniuszki, Ekobud Sp. z. o.o. - nowe mieszkania na sprzedaż od dewelopera [online], www.dopoznania.pl [dostęp 2022-08-11]  (pol.).
  18. Zarząd Dróg Powiatowych w Braniewie. Wykonanie zadań i realizacja budżetu 2015 rok