Tukan wielki
Ramphastos toco[1] | |||
Statius Müller, 1776 | |||
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ptaki | ||
Podgromada | Neornithes | ||
Infragromada | ptaki neognatyczne | ||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Rodzina | tukanowate | ||
Podrodzina | tukany | ||
Rodzaj | Ramphastos | ||
Gatunek | tukan wielki | ||
Podgatunki | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
Zasięg występowania | |||
![]() | |||
| |||
| |||
|
Tukan wielki[3], tukan toko, tukan olbrzymi[4] (Ramphastos toco) – gatunek dużego ptaka z rodziny tukanowatych (Ramphastidae), największy jej przedstawiciel. Zamieszkuje Amerykę Południową. Nie jest zagrożony.
Morfologia
Długość ciała ok. 55–63 cm[4], masa ciała ok. 592–760 g[5]. Posiada charakterystyczny, bardzo duży, żółtopomarańczowy dziób z czarną końcówką; jego masa to jedna dwudziesta masy ciała ptaka, a długość stanowi blisko ⅓ całkowitej długości ciała[5]. Dziób pełni funkcję termoregulacyjną. Gęsto usiany naczyniami krwionośnymi pozwala usuwać nadmiar ciepła z organizmu[6].
Ekologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/Ramphastos_toco_%28Toco_Toucan_-_Riesentukan%29_Weltvogelpark_Walsrode_2011-02.jpg/220px-Ramphastos_toco_%28Toco_Toucan_-_Riesentukan%29_Weltvogelpark_Walsrode_2011-02.jpg)
Żywi się głównie owocami, do tego zjada owady i ptasie jaja, w tym jaja modroary hiacyntowej (Anodorhynchus hyacinthinus). Zjada owoce takich roślin jak Genipa americana, Ficus luschnathiana i Cecropia pachystachya. Prowadzi nadrzewny tryb życia. Samica składa 2–4 jaja, które są wysiadywane przez 15–18 dni. Młode są w pełni opierzone po 6–8 tygodniach. Przeważnie na wolności tukany wielkie żyją około 20 lat, najdłuższy zanotowany wiek to 26 lat. W niewoli żyją krócej (około 18 lat), często zapadają na hemochromatozę[5].
Status
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje tukana wielkiego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako dość pospolity. Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy ze względu na presję ze strony myśliwych oraz zabieranie młodych w celu trzymania ich jako zwierzęta domowe[2]. Gatunek jest wymieniony w II załączniku konwencji CITES[7].
Podgatunki i zasięg występowania
Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny wyróżnia następujące podgatunki R. toco[8][9]:
- R. t. toco Statius Müller, 1776 – Gujana, Surinam, Gujana Francuska, północna i północno-wschodnia Brazylia, południowo-wschodnie Peru
- R. t. albogularis Cabanis, 1862 – wschodnia i południowa Brazylia, północna Boliwia, Paragwaj i północna Argentyna
Filatelistyka
Poczta Polska wyemitowała 21 sierpnia 1972 r. znaczek pocztowy o nominale 60 gr. przedstawiający tukana wielkiego, w serii Zwierzęta ZOO. Druk w technice offsetowej na papierze kredowym. Autorem projektu znaczka był Janusz Grabiański. Znaczek pozostawał w obiegu do 31 grudnia 1994 r.[10]
Przypisy
- ↑ Ramphastos toco, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b Ramphastos toco, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Ramphastinae Vigors, 1825 – tukany (wersja: 2021-06-01). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-08-08].
- ↑ a b Albin Łącki: Wśród zwierząt – ptaki. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1988, s. 162. ISBN 83-09-01320-5.
- ↑ a b c Shannon Behmke: Ramphastos toco Toco toucan. [w:] Animal Diversity Web [on-line]. University of Michigan, 13 lutego 2011. [dostęp 2015-05-27].
- ↑ How Toucans Use Their Bills to Keep Cool [online], Audubon, 27 sierpnia 2018 [dostęp 2020-05-16] (ang.).
- ↑ Ramphastos toco, [w:] Species+ [online], UNEP-WCMC, CITES Secretariat [dostęp 2021-08-07] .
- ↑ Short, L.L. & Sharpe, C.J.: Toco Toucan (Ramphastos toco). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2020. [dostęp 2020-02-07].
- ↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v11.2). [dostęp 2021-08-08]. (ang.).
- ↑ Marek Jedziniak: Zwierzęta ZOO. kzp.pl. [dostęp 2018-07-20]. (pol.).
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).