Szczekuszka
Ochotona | |||||
Link, 1795[1] | |||||
![]() Przedstawiciel rodzaju – szczekuszka nepalska (O. roylei) | |||||
Systematyka | |||||
Domena | eukarionty | ||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||||
Typ | strunowce | ||||
Podtyp | kręgowce | ||||
Gromada | ssaki | ||||
Podgromada | żyworodne | ||||
Infragromada | |||||
Rząd | zajęczaki | ||||
Rodzina | szczekuszkowate | ||||
Rodzaj | szczekuszka | ||||
Typ nomenklatoryczny | |||||
Ochotona minor Link, 1795 (= Lepus dauuricus Pallas, 1776) | |||||
| |||||
Gatunki | |||||
| |||||
| |||||
| |||||
|
Szczekuszka[16] (Ochotona) – rodzaj niewielkiego ssaka z rodziny szczekuszkowatych (Ochotonidae).
Zasięg występowania
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Północnej, we wschodniej Europie i w południowo-wschodniej Azji[17][18][19].
Charakterystyka
Długość ciała (bez ogona) 110–260 mm, długość ucha 14–39 mm, długość tylnej stopy 22–43 mm; masa ciała 40–360 g[19][20].
Systematyka
Rodzaj zdefiniował w 1795 roku niemiecki botanik i zoolog Heinrich Friedrich Link w książce swojego autorstwa o tytule Beyträge zur Naturgeschichte[1]. Na gatunek typowy Link wyznaczył (oznaczenie) szczekuszkę dauryjską (O. dauurica).
Etymologia
- Ochotona: mongolska nazwa ochodona dla szczekuszki[21].
- Pika (Pica): tunguska nazwa peeka dla szczekuszki[22]. Gatunek typowy: Lepus alpinus Pallas, 1773.
- Lagomys (Lagomis): gr. λαγως lagōs „zając”; μυς mus, μυος muos „mysz”[23]. Gatunek typowy: Lepus alpinus Pallas, 1773.
- Abra (Abrama): tybetańska nazwa abra dla szczekuszki[24]. Gatunek typowy: Lagomys curzoniae Hodgson, 1857.
- Ogotoma: wariant pisowni Ochotona[25]. Gatunek typowy: Ogotoma pallasi J.E. Gray, 1867.
- Tibetholagus (Tibetolagus): Tybet; gr. λαγως lagōs „zając”[26]. Gatunek typowy: Lagomys koslowi Büchner, 1894.
- Conothoa: anagram nazwy rodzajowej Ochotona Link, 1795[8]. Gatunek typowy: Lagomys roylii Ogilby, 1839.
- Lagotona: zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Lagos Palmer, 1904 oraz Ochotona Link, 1795[11]. Gatunek typowy: Lepus pusilla Pallas, 1769.
- Pliochotona: pliocen, od πλειων pleiōn „więcej, większy”, forma wyższa od πολυς polus „dużo”[27]; rodzaj Ochotona Link, 1795, Gatunek typowy: †Ochotona lagreli Schlosser, 1924.
- Argyrotona: gr. αργυρος arguros „srebro”, od αργος argos „lśniący, błyszczący”[28]; rodzaj Ochotona Link, 1795[13]. Gatunek typowy: Ochotona thibetana A. Milne-Edwards, 1871.
- Buchneria: Eugen Büchner (1861–1913), rosyjski zoolog niemieckiego pochodzenia[14].
- Alienauroa: łac. alienus „obcy, cudzy”; auris „ucho”[15]. Gatunek typowy: Ochotona huanglongensis Liu, Jin, Liao, Sun, Zeng, Fu, Liu, Wang, Li, Tang, Chen, Dong, Han & Gou, 2017.
Podział systematyczny
Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie podrodzaje i gatunki[29][20][17][16]:
- Lagotona Kretzoi, 1941
- Ochotona pusilla (Pallas, 1769) – szczekuszka malutka
- Pika Lácèpède, 1799
- Ochotona princeps (J. Richardson, 1828) – szczekuszka amerykańska
- Ochotona collaris (E.W. Nelson, 1893) – szczekuszka obrożna
- Ochotona pallasii (J.E. Gray, 1867) – szczekuszka mongolska
- Ochotona opaca Argyropulo, 1939
- Ochotona argentata A.B. Howell, 1928 – szczekuszka srebrzysta
- Ochotona coreana J.A. Allen & Andrews, 1913
- Ochotona mantchurica O. Thomas, 1909 – szczekuszka mandżurska
- Ochotona hoffmanni Formozov, Yakhontov & Dmitriyev, 1996 – szczekuszka skalna
- Ochotona hyperborea (Pallas, 1811) – szczekuszka północna
- Ochotona turuchanensis Naumov, 1934 – szczekuszka jenisejska
- Ochotona alpina (Pallas, 1773) – szczekuszka ałtajska
- Ochotona Link, 1795
- Ochotona dauurica (Pallas, 1776) – szczekuszka dauryjska
- Ochotona thomasi Argyropulo, 1948 – szczekuszka stokowa
- Ochotona thibetana (Milne-Edwards, 1871) – szczekuszka górska
- Ochotona qionglaiensis Liu Shaoying, Jin Wei, Liao Rui & Sun Zhiyu
- Ochotona cansus Lyon, 1907 – szczekuszka chińska
- Ochotona curzoniae (Hodgson, 1858) – szczekuszka czarnowarga
- Ochotona nubrica O. Thomas, 1922 – szczekuszka norowa
- Ochotona sikimaria O. Thomas, 1922
- Alienauroa Liu Shaoying, Jin Wei, Liao Rui, Sun Zhiyu & Yang Liu, 2017
- Ochotona syrinx Thomas, 1911 – szczekuszka syczuańska
- Ochotona sacraria O. Thomas, 1923
- Ochotona huanglongensis Liu Shaoying, Jin Wei, Liao Rui & Sun Zhiyu, 2017
- Ochotona flatcalvariam Liu Shaoying, Jin Wei, Liao Rui, Sun Zhiyu & Yang Liu, 2017
- Conothoa Lyon, 1904
- Ochotona macrotis (Günther, 1875) – szczekuszka wielkoucha
- Ochotona roylii (Ogilby, 1839) – szczekuszka nepalska
- Ochotona rufescens (J.E. Gray, 1842) – szczekuszka rdzawa
- Ochotona vizier O. Thomas, 1911
- Ochotona forresti O. Thomas, 1923 – szczekuszka bhutańska
- Ochotona ladacensis (Günther, 1875) – szczekuszka płowa
- Ochotona rutila (Severtzov, 1873) – szczekuszka turkiestańska
- Ochotona koslowi (Büchner, 1894) – szczekuszka murawowa
- Ochotona erythrotis (Büchner, 1890) – szczekuszka rudoucha
- Ochotona iliensis Li Weidong & Ma Yong, 1986 – szczekuszka urwiskowa
Opisano również szereg gatunków wymarłych[30]:
- Ochotona agadjianiani Melik-Adamian, 2003[31] (Armenia; fanerozoik)
- Ochotona antiqua Argyropulo & Pidoplichko, 1939[10] (Ukraina; pliocen)
- Ochotona azerica Gadzhiev & Aliev, 1969[30] (Azerbejdżan; plejstocen)
- Ochotona bazarovi Erbajeva, 1988[32]
- Ochotona chowmincheni Erbajeva, Flynn, Li Chuankui & Marcus, 2006[33] (Chińska Republika Ludowa; miocen)
- Ochotona dodogolica Erbajeva, 1966[34] (Rosja; plejstocen)
- Ochotona eximia (Khomenko, 1914)[35] (Mołdawia; miocen)
- Ochotona filippovi Erbajeva, 1999[36] (Rosja; plejstocen)
- Ochotona gracilis Erbajeva & Zheng Shaohua, 2005[37] (Chińska Republika Ludowa; pliocen)
- Ochotona gromovi Erbajeva, 1976[38] (Rosja; plejstocen)
- Ochotona gudrunae Еrbajeva, Flynn, Li Chuankui & Marcus, 2006[39] (Chińska Republika Ludowa; pliocen)
- Ochotona gureevi Еrbajeva, 1966[40] (Rosja; plejstocen)
- Ochotona intermedia Erbajeva, 1976[38] (Rosja; plejstocen)
- Ochotona kalfense (Lungu, 1981)[41] (Mołdawia; miocen)
- Ochotona kirgizica (Gureev, 1964)[42] (Kirgistan; fanerozoik)
- Ochotona kormosi Fostowicz-Frelik, Frelik & Gasparik, 2010[43] (Węgry; pliocen/plejstocen)
- Ochotona kurdjukovi (Gureev, 1964)[44] (Kirgistan; fanerozoik)
- Ochotona lagreli Schlosser, 1924[45] (Chińska Republika Ludowa; plejstocen)
- Ochotona lingtaica Еrbajeva & Zheng Shaohua, 2005[46] (Chińska Republika Ludowa; pliocen)
- Ochotona magna Еrbajeva & Zheng Shaohua, 2005[47] (Chińska Republika Ludowa; plejstocen)
- Ochotona mediterranensis Suata-Alpaslan, 2009[48] (Turcja; pliocen)
- Ochotona nihewanica Qiu Zhuding[49] (Chińska Republika Ludowa; miocen)
- Ochotona ozansoyi Şen, 2003[50] (Turcja; miocen)
- Ochotona plicodenta Еrbajeva & Zheng Shaohua, 2005[51] (Chińska Republika Ludowa; pliocen)
- Ochotona polonica Sych, 1980[52] (Polska; pliocen)
- Ochotona pseudopusilla Gureev & Schevtschenko, 1964[53] (Ukraina; pliocen)
- Ochotona sibirica Еrbajeva, 1988[54] (Rosja; plejstocen)
- Ochotona spanglei Shotwell, 1956[55] (Stany Zjednoczone; miocen)
- Ochotona tedfordi Еrbajeva, Flynn, Li Chuanki & Marcus, 2006[56] (Chińska Republika Ludowa; miocen)
- Ochotona tologoica Khabayeva, 1958[57] (Rosja; plejstocen)
- Ochotona transcaucasica Vekua, 1967[58] (Gruzja; plestocen)
- Ochotona ursui Simionescu, 1930[59] (Rumunia; plejstocen)
- Ochotona whartoni Guthrie & Matthews, 1971[60] (Stany Zjednoczone; plejstocen)
- Ochotona youngi Еrbajeva & Zheng Shaohua, 2005[61] (Chińska Republika Ludowa; plejstocen)
- Ochotona zabiensis Fostowicz-Frelik, 2008[62] (Polska; plejstocen)
- Ochotona zasuchini Еrbajeva, 1988[63] (Rosja; plejstocen)
- Ochotona zazhigini Еrbajeva, 1988[64] (Azja; pliocen)
- Ochotona zhangi Еrbajeva & Zheng Shaohua, 2005[65] (Chińska Republika Ludowa; plejstocen)
Uwagi
- ↑ Młodszy homonim Lagomys Storr, 1780 (Sciuridae).
- ↑ Nieuzasadniona poprawka Pika Lácèpède, 1799; młodszy homonim Pica Brisson, 1760 (Aves).
- ↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Lagomys G. Cuvier, 1800.
- ↑ Młodszy homonim Abra Lamarck, 1818 (Mollusca).
- ↑ Nowa nazwa dla Abra J.E. Gray, 1863.
- ↑ a b Nomen nudum.
- ↑ Wariant pisowni Tibetholagus Argyropulo & Pidoplichko, 1939.
Przypisy
- ↑ a b J.H.F. Link: Beyträge zur Naturgeschichte. Cz. 2. Rostock: K.C. Stiller, 1795, s. 74. (niem.).
- ↑ B.G. de Lacépède: Tableau des divisions, sous-divisions, ordres et genres des mammifères. W: B.G. de Lacépède: Discours d’ouverture et de clôture du cours d’histoire naturelle, donné dans le Muséum national d’Histoire naturelle, l’an VII de la République, et tableaux méthodiques des mammifères et des oiseaux. Paris: Plassan, 1799, s. 9. (fr.).
- ↑ G. Cuvier: Lectures on comparative anatomy. Cz. 1. Londyn: T.N. Longman and O. Rees, 1800, s. tab. 1. (ang.).
- ↑ J.G. Fischer von Waldheim: Das Nationalmuseum der Naturgeschichte zu Paris. Von seinem Ursprunge bis zu seinem jetzigen Glanze. Cz. 2. Frankfurt am Main: Friedrich Esslinger, 1803, s. 126. (niem.).
- ↑ J. Fleming: The philosophy of zoology; or, A general view of the structure, functions, and classification of animals. Cz. 1. Edinburgh: A. Constable, 1822, s. 191. (ang.).
- ↑ J.E. Gray: Class: Mammalia. W: B.H. Hodgson: Catalogue of the specimens and drawings of mammals, birds, reptiles, and fishes of Nepal and Tibet. Londyn: The Trustees, 1836, s. 11. (ang.).
- ↑ J.E. Gray. Notes on the skulls of hares (Leporidæ) and picas (Lagomyidæ) in the British Museum. „The Annals and Magazine of Natural History”. Third Series. 20, s. 220, 1867. (ang.).
- ↑ a b M.W. Lyon. Classification of the Hares and their allies. „Smithsonian Miscellaneous Collections”. 45 (1445), s. 324, 1094. (ang.).
- ↑ E. Strand. Miscellanea nomenclatorica zoologica et palaeontologica I-II. „Archiv für Naturgeschichte”. 92 (A8), s. 59, 1926. (niem.).
- ↑ a b А.И. Аргиропуло & И.Г. Пидопличко. Представители Ochotonidae (Duplicidentata, Mammalia) в плиоцене. Ф. СССР. „Доклады Академии наук CCCP”. 24 (7), s. 723–728, 1939. (ros.).
- ↑ a b c M. Kretzoi. Weitere Beiträge zur Kenntnis der Fauna von Gombaszög. „Annales Historico-Naturales Musei Nationalis Hungarici”. 34, s. 111, 1941. (niem.).
- ↑ А.И. Аргиропуло. Обзор рецентных видов семейства Lagomyidae Lilljeb., 1886 ( Lagomorpha, Mammalia). „Труды Зоологического института РАН”. 7, s. 124-128, 1948. (ros.).
- ↑ a b Erbajeva 1988 ↓, s. 186.
- ↑ a b Erbajeva 1988 ↓, s. 170.
- ↑ a b S. Liu, W. Jin, R. Liao, Z. Sun, T. Zeng, J. Fu, Y. Liu, X. Wang, P. Li, M. Tang, L. Chen, L. Dong, M. Han & D. Gou. Phylogenetic study of Ochotona based on mitochondrial Cyt b and morphology with a description of one new subgenus and five new species. „Acta Theriologica Sinica”. 37 (1), s. 16, 2017. DOI: 10.16829/j.slxb.201701001. (ang.).
- ↑ a b Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 55–56. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 274–278. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Ochotona. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-03-01].
- ↑ a b A. Lissovsky: Family Ochotonidae (Pikas). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher Jr. & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 47–60. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.).
- ↑ a b Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 180–183. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 468.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 537.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 360.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 71.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 472.
- ↑ Jaeger 1944 ↓, s. 119.
- ↑ Jaeger 1944 ↓, s. 178.
- ↑ Jaeger 1944 ↓, s. 22.
- ↑ N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, C. Parker, S. Liphardt, I. Rochon & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.11) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2023-09-27]. (ang.).
- ↑ a b J.S. Zijlstra: Ochotona. Hesperomys project. [dostęp 2023-01-22]. (ang.).
- ↑ Cytat za Zijlstra: G.G. Melik-Adamyan G.G., Stratigraphy and Paleogeography of Pliocene and Lower Neopleistocene of Central and Northwestern Armenia based on Fauna of Land Vertebrates, Erevan 2003, s. 1–29 (ang.).
- ↑ Erbajeva 1988 ↓, s. 92.
- ↑ Erbajeva i in. 2006 ↓, s. 136.
- ↑ Erbajeva 1966 ↓, s. 94.
- ↑ И. Хоменко / J. Khomenko. Метическя Фауна с. Таракліи Бендерскаго у / La faune méotique du village Taraklia du district de Bendery. „Трудовь Бессарабскаго общества естествоиспытателей / Travaux de la Société des Naturalistes et des Amateurs des Sciences Naturelles de Bessarabie”. 5, s. 1–55, 1914. (ros. • fr.).
- ↑ М.А. Ербаева. Новый вид раннеплейстоценовой пищухи из Восточной Сибири. „Палеонтологический журнал”. 1, s. 114–115, 1999. (ros.).
- ↑ Erbajeva i Zheng 2005 ↓, s. 105.
- ↑ a b Д.Б. Базаров, М.А. Ербаева & И.Н. Резанов: Геология и фауна опорных разрезов антропогена Западного Забайкалья. Москва: Наука, 1976, s. 65. (ros.).
- ↑ Erbajeva i in. 2006 ↓, s. 138.
- ↑ Erbajeva 1966 ↓, s. 96.
- ↑ А.Н. Лунгу: Гиппарионовая фауна среднего сармата Молдавии (насекомоядные, зайцеобразные и грызуны). Кишинев: Штиинца, 1981, s. 46. (ros.).
- ↑ Gureev 1964 ↓, s. 225.
- ↑ Ł. Fostowicz-Frelik, G.J. Frelik & M. Gasparik. Morphological phylogeny of pikas (Lagomorpha: Ochotona), with a description of a new species from the Pliocene/Pleistocene transition of Hungary. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 159 (1), s. 100, 2010. DOI: 10.1635/053.159.0107. (ang.).
- ↑ Gureev 1964 ↓, s. 224.
- ↑ M. Schlosser. Tertiary Vertebrates from Mongolia. „Palaeontologia Sinica”. Series C. 1 (1), s. 49, 1924. (ang.).
- ↑ Erbajeva i Zheng 2005 ↓, s. 103.
- ↑ Erbajeva i Zheng 2005 ↓, s. 99.
- ↑ F. Suata-Alpaslan. Ochotona mediterranensis nov. sp. (Lagomorpha- Mammalia) from Early Pliocene of İğdeli (Anatolia-Turkey). „International Multidisciplinary Scientific GeoConference, SGEM, Surveying Geology & Mining Ecology Management”. 2009 (1), s. 100, 2009. (ang.).
- ↑ 邱铸鼎 / Z.=d. Qiu. 记河北蔚县泥河湾层短耳兔属—新种 / A new ochotonid from Nihewan Bed of Yuxian, Hebei. „古脊椎动物学报 / Vertebrata PalAsiatica”. 23 (4), s. 276, 1985. (chiń. • ang.).
- ↑ Ş. Şen: Lagomorpha. W: M. Fortelius, J. Kapppelman, Ş. Şen & R.L. Bernor (redaktorzy): Geology and Paleontology of the Miocene Sinap Formation, Turkey. New York: Columbia University Press, 2003, s. 163–178. ISBN 978-0-231-11358-8. (ang.).
- ↑ Erbajeva i Zheng 2005 ↓, s. 97.
- ↑ L. Sych. Lagomorpha (Mammalia) from the Pliocene and early Pleistocene of Poland. „Folia Quaternaria”. 51, s. 57, 58, 60, 61, 63, 1980. (ang.).
- ↑ Gureev 1964 ↓, s. 231.
- ↑ Erbajeva 1988 ↓, s. 88.
- ↑ J.A. Shotwell. Hemphillian mammalian assemblage from northeastern Oregon. „Geological Society of America Bulletin”. 67 (6), s. 726, 1956. DOI: 10.1130/0016-7606(1956)67[717:HMAFNO]2.0.CO;2. (ang.).
- ↑ Erbajeva i in. 2006 ↓, s. 135.
- ↑ Г.М. Хабаева. Ископаемая пищуха (Lagomorpha, Ochotonidae) из Забайкалья. – В кп.. „Краеведческий сборник”. 2, s. 108, 1958. Улан-Удэ. (ros.).
- ↑ А.К. Векуа. Новый представитель Lagomyidae из палеолита Грузии. „Сообщения Академии наук Грузинской ССР”. 45 (1), s. 139–143, 1967. (ros.).
- ↑ I. Simionescu. Vertebratele Pliocene de la Mălușteni (Covurlui). „Academie Româna, Publicatiile Fondului „Vasile Adamachi””. 9 (49), s. 26, 1930. (fr.).
- ↑ R.D. Guthrie & J.V. Matthews Jr.. The Cape Deceit fauna-Early Pleistocene mammalian assemblage from the Alaskan Arctic. „Quaternary Research”. 1 (4), s. 492, 1971. DOI: 10.1016/0033-5894(71)90060-3. (ang.).
- ↑ Erbajeva i Zheng 2005 ↓, s. 100.
- ↑ Ł. Fostowicz-Frelik. Review of the earliest Central European Ochotona (Mammalia: Lagomorpha), with a description of a new species from Poland. „Mammalia”. 72 (2), s. 74, 2008. DOI: 10.1515/MAMM.2008.011. (ang.).
- ↑ Erbajeva 1988 ↓, s. 93.
- ↑ Erbajeva 1988 ↓, s. 91.
- ↑ Erbajeva i Zheng 2005 ↓, s. 106.
Bibliografia
- T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904. (ang.).
- Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 1–256, OCLC 637083062 (ang.).
- А.А. Гуреев: Фауна СССР: Млекопитающие. T. 3. Cz. 10: Зайцеобразные (Lagomorpha). Москва; Ленинград: Издательство Академии Наук СССР, 1964, s. 1–276. (ros.).
- М.А. Ербаева. Новые данные для биостратпграфии антропогеновых отложе ний Западного Забайкалья. „Бюллетень Комиссии по изучению четвертичного периода”. 31, s. 93–103, 1966. (ros.).
- М.А. Ербаева: Пищухи кайнозоя: таксономия, систематика, филогения. Москва: Наука, 1988, s. 1–221. ISBN 978-5-02-004645-0. (ros.).
- М.А. Еrbajeva & S.-h. Zheng. New data on Late Miocene – Pleistocene ochotonids (Ochotonidae, Lagomorpha) from North China. „Acta Zoologica Cracoviensia”. 48 (1–2), s. 93–117, 2005. (ang.).
- М.А. Erbajeva, L.J. Flynn, Ch.-k. Li & L. Marcus. New Late Cenozoic ochotonids from China. „Beiträge zur Paläontologie”. 30, s. 133–141, 2006. (ang.).
- p
- d
- e
|
- NDL: 00577376