Strofa jedenastowersowa
Strofa jedenastowersowa – strofa, która składa się z jedenastu linijek, połączonych różnorodnymi układami rymów. W poezji europejskiej występuje rzadko, podobnie jak wszystkie formy dłuższe od decymy[1]. John Keats użył strofy jedenastowersowej w odzie To Autumn (Do jesieni):
- Season of mists and mellow fruitfulness!
- Close bosom-friend of the maturing sun;
- Conspiring with him how to load and bless
- With fruit the vines that round the thatch-eaves run;
- To bend with apples the moss'd cottage-trees,
- And fill all fruit with ripeness to the core;
- To swell the gourd, and plump the hazel shells
- With a sweet kernel; to set budding more,
- And still more, later flowers for the bees,
- Until they think warm days will never cease,
- For Summer has o'er-brimm'd their clammy cells.
Strofą jedenastolinijkową starszy od Keatsa William Wordsworth napisał wiersz The Thorn z tomu Ballady liryczne:
- There is a thorn; it looks so old,
- In truth you'd find it hard to say,
- How it could ever have been young,
- It looks so old and grey.
- Not higher than a two years' child
- It stands erect this aged thorn;
- No leaves it has, no thorny points;
- It is a mass of knotted joints,
- A wretched thing forlorn.
- It stands erect, and like a stone
- With lichens it is overgrown.
Przywołany utwór składa się z 23 numerowanych strof. Strofy jedenastowersowej użył też Giacomo Leopardi w pieśni Alla sua donna[2].
- Cara beltá, che amore
- lunge m’inspiri o nascondendo il viso,
- fuor se nel sonno il core
- ombra diva mi scuoti,
- o ne’ campi ove splenda
- piú vago il giorno e di natura il riso;
- forse tu l’innocente
- secol beasti che dall’oro ha nome,
- or leve intra la gente
- anima voli? o te la sorte avara,
- ch’a noi t’asconde, agli avvenir prepara?
Robert Browning zastosował strofę jedenastowersową w wierszu The Last Ride Together (Ostatnia przejażdżka we dwoje)[3]. Kształt strofy i rytm poszczególnych linijek odwzorował w swoim przekładzie Zenon Przesmycki-Miriam.
- Rzekłem - najdroższa, skoro tak,
- Gdy wreszcie zna swej doli szlak,
- Gdy nic nie waży miłość ma,
- Gdy życia cel się wali z dna,
- Gdy tak być musi i nadszedł czas -
- Całe me serce, hołd ci, cześć
- Błogosławiąco rwie się nieść!
- Nadzieję daną odbierz - chcę
- Tylko pamięci o tym śnie
- I nadto - prośby nie bierz za złe -
- Jedź ze mną konno ostatni raz.
Strofą jedenastowersową posłużył się również John Donne w wierszu The Relic[4]. Z kolei William Ernest Henley wykorzystał w utworze Ballade Made in the Hot Weather zwrotkę rymowaną ababbccdede, stanowiącą złożenie strofy królewskiej ababbcc i zwrotki czterowersowej dede[5]. Strofę różnowersową z rymami wewnętrznymi wykorzystał Edward Lear w wierszu The Owl and the Pussy-Cat.
Pussy said to the Owl, "You elegant fowl!
How charmingly sweet you sing!
O let us be married! too long we have tarried:
But what shall we do for a ring?"
They sailed away, for a year and a day,
To the land where the Bong-Tree grows
And there in a wood a Piggy-wig stood
With a ring at the end of his nose,
His nose,
His nose,
With a ring at the end of his nose.
Strofę jedenastowersową w wierszu Ave Atque Vale zastosował Algernon Charles Swinburne. Strofa jedenastowersowa występuje w chant royal, czyli najbardziej skomplikowanej odmianie ballady francuskiej:
- He is the despots' Despot. All must bide,
- Later or soon, the message of his might;
- Princes and potentates their heads must hide,
- Touched by the awful sigil of his right;
- Beside the Kaiser he at eve doth wait
- And pours a potion in his cup of state;
- The stately Queen his bidding must obey;
- No keen-eyed Cardinal shall him affray;
- And to the Dame that wantoneth he saith--
- "Let be, Sweet-heart, to junket and to play."
- There is no King more terrible than Death.
- (Austin Dobson, The Dance of Death)[6]
W literaturze czeskiej strofę jedenastowersową w wierszu Ó jen se dívej! z tomu Eklogy a písně wykorzystał Jaroslav Vrchlický:
- Jak měsíc zahalený v mlhy rej
- se na zem tiše dívá,
- tvůj obličej,
- zkad smilování mírná záře splývá,
- zří v duši mou a roní hvězdný svit
- v můj cit,
- i necítím, že v duši mé se stmívá.
- Ó jen se dívej, dívej,
- ó jen se dívej dlouho!
- Slunce mých dnů, luno mých snů,
- má touho!
Przypisy
- ↑ Wiktor Jarosław Darasz, Mały przewodnik po wierszu polskim, Kraków 2003, s. 154.
- ↑ Giacomo Leopardi, Canti, con introduzione e note di Giulio Augusto Levi, Firenze 1921, s. 161-167.
- ↑ Wiktor Jarosław Darasz: O polskich przekładach poezji Roberta Browninga. sites.google.com. [dostęp 2016-12-16]. (pol.).
- ↑ John Donne, Poems. faculty.goucher.edu. [dostęp 2016-12-16]. (ang.).
- ↑ William Ernest Henley: Ballade Made in the Hot Weather. theotherpages.org. [dostęp 2016-12-16]. (ang.).
- ↑ eBooks@Adelaide has now officially closed | University Library | University of Adelaide [online], ebooks.adelaide.edu.au [dostęp 2020-07-09] [zarchiwizowane z adresu 2017-01-02] (ang.).
Bibliografia
- Barry P. Scherr: Odd Stanzas. core.ac.uk, 2014. [dostęp 2016-12-16]. (ang.).
- p
- d
- e
|