Stephan Harbarth
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/Harbarth-Stephan-Portrait-2017-1.jpg/170px-Harbarth-Stephan-Portrait-2017-1.jpg)
Stephan Harbarth (ur. 19 grudnia 1971 w Heidelbergu) – niemiecki prawnik, polityk CDU. Od czerwca 2020 prezes Federalnego Trybunału Konstytucyjnego, któremu przewodniczy od listopada 2018 r. w pierwszym Senacie. Wcześniej pracował jako adwokat i był posłem do niemieckiego Bundestagu w latach 2009–2018.
Życiorys
Stephan Harbarth dorastał w Schriesheim. W 1991 r. zdał Abitur (maturę) w Bunsen-Gymnasium(inne języki) w Heidelbergu, a następnie studiował prawo na Uniwersytecie w Heidelbergu. W 1996 r. zdał w Heidelbergu pierwszy egzamin państwowy z prawa z wynikiem „bardzo dobrym”, jako najlepszy w roku. W latach 1997–1999 ukończył aplikację w Sądzie Apelacyjnym w Berlinie, a w sierpniu 1999 r. zdał drugi egzamin państwowy. W 1998 r. uzyskał doktorat z prawa na Uniwersytecie w Heidelbergu. Jego praca doktorska Anlegerschutz in öffentlichen Unternehmen została opublikowana przez Duncker & Humblot(inne języki) i otrzymała nagrodę Fritz-Grunebaum-Preis jako najlepsza praca prawna lub ekonomiczna roku w Heidelbergu. Promotorem Harbartha był Peter Hommelhoff(inne języki)[1], z którym nadal publikuje czasopisma prawa spółek Zeitschrift für Unternehmens- und Gesellschaftsrecht(inne języki)[2] oraz European Company and Financial Law Review(inne języki)[3].
W roku akademickim 1999/2000 studiował w Yale Law School w ramach stypendium Niemieckiej Służby Wymiany Akademickiej (DAAD); tam uzyskał tytuł Master of Laws.
W Niemczech rozpoczął pracę w kancelarii Schilling, Zutt & Anschütz w Mannheim w 2000 r., która w tym samym roku została przejęta przez międzynarodową kancelarię prawną Shearman & Sterling(inne języki) LLP[4]. Został partnerem w 2006 r. W maju 2008 r. biuro w Mannheim ponownie odłączyło się od Shearman & Sterling i zostało ponownie utworzone jako SZA Schilling, Zutt & Anschütz Rechtsanwalts AG[5]. Harbarth został członkiem zarządu, ewentualnie członkiem zespołu zarządzającego, gdy firma została przekształcona w GmbH w 2018 roku. Musiał ujawnić swoje dochody z tej działalności, kiedy został posłem do niemieckiego Bundestagu w 2009 roku. Do roku 2018 jego roczne dochody wynosiły ponad 250 000 euro[6]. W okresie od stycznia do listopada 2018 r. jego dochody w SZA Schilling, Zutt & Anschütz miały wynosić ponad 400 000 euro[7]. Po mianowaniu go na stanowisko sędziego w Federalnym Trybunale Konstytucyjnym w dniu 30 listopada 2018 r. Harbarth opuścił SZA jako partner i adwokat.
Harbarth jest wykładowcą[4] od 2004 r., a od marca 2018 r. profesorem honorowym[8] na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Heidelbergu.
Harbarth jest katolikiem, żonatym i ojcem trójki dzieci[9].
Polityka
W 1987 r. Harbarth przystąpił do Junge Union i kierował związkiem okręgu Ren-Neckar w latach 1995–1997. Został członkiem CDU w 1993 r., a od 1995 r. jest członkiem Komitetu Wykonawczego CDU w regionie Renu i Neckaru, a od 2005 r. – Komitetu Wykonawczego CDU w regionie Badenii Północnej. W 2007 r. został zastępcą przewodniczącego okręgowego CDU Ren-Neckar, a od 2009 r. jest członkiem komitetu federalnego CDU. Pod koniec sierpnia 2010 r. Harbarth został powołany do Federalnej Komisji Polityki Gospodarczej, Budżetowej i Finansowej CDU w Niemczech. W 2011 r. został wybrany na przewodniczącego okręgowego CDU Ren-Neckar jako następca Georga Wackera, a od 2013 r. jest członkiem krajowego komitetu wykonawczego CDU Badenii-Wirtembergii. Został członkiem federalnego komitetu wykonawczego CDU w grudniu 2016 roku.
Deputowany Bundestagu
W wyborach federalnych w latach 2009, 2013 i 2017 został wybrany bezpośrednio do niemieckiego Bundestagu jako poseł CDU z okręgu wyborczego 277 Rhein-Neckar.
Harbarth był pełnoprawnym członkiem Komisji ds. Weryfikacji Mandatów, Immunitetów i Regulaminu Parlamentu Europejskiego. Ponadto był zastępcą członka Komisji Spraw Wewnętrznych oraz Komisji Prawnej i Ochrony Konsumentów[10]. Jest członkiem Grupy Parlamentarnej Europa-Union w niemieckim Bundestagu oraz członkiem zarządu Grupy Parlamentarnej ds. średnich przedsiębiorstw w CDU/CSU.
Od 28 stycznia 2014 r. do 21 czerwca 2016 r. był przewodniczącym grupy parlamentarnej CDU/CSU w Komisji Prawnej i Ochrony Konsumentów niemieckiego Bundestagu[11][12]. W dniu 7 czerwca 2016 r. został wybrany na wiceprzewodniczącego grupy parlamentarnej CDU/CSU ds. prawa i ochrony konsumentów, spraw wewnętrznych, sportu i wolontariatu, wypędzonych, przesiedleńców i mniejszości niemieckich[13], a potwierdzony w tym urzędzie 29 stycznia 2018 r.[14] i 25 września 2018 r.[15]
W 2015 r. Volkswagen AG upoważnił SZA Rechtsanwaltsgesellschaft do pomocy w walce ze skandalem związanym z emisją VW. W związku z tym opozycja zarzucała mu stronniczość jako członekowi zarządu kancelarii[16]. Ówczesny przewodniczący Bundestagu, Norbert Lammert (CDU), napisał, że „zgodnie z obowiązującym prawem nie ma żadnych istotnych powodów, aby wykluczyć członka parlamentu z prawa do głosowania w decyzjach Bundestagu, które mogłyby być korzystne dla samego parlamentu”. Harbarth głosował za usunięciem punktu porządku obrad VW, nie informując komisji o swoim konflikcie interesów[17]. Harbarth nie był aktywnie zaangażowany w mandat i porady udzielone przez kancelarię w związku z aspektami prawa spółek akcyjnych[18].
Stephan Harbarth stał się znany opinii publicznej z inicjatywy wniosku w sprawie walki z antysemityzmem, który wprowadził stanowisko pełnomocnika rządu federalnego ds. antysemityzmu. Wniosek został podpisany przez CDU/CSU, SPD, FDP i Bündnis 90/Grüne i został przyjęty większością głosów 18 stycznia 2018 r.; głosami AfD i przy wstrzymaniu się od głosu Partii Lewicy[19][20]. Podczas debaty w Bundestagu w listopadzie 2018 r. na temat kontrowersyjnego paktu migracyjnego ONZ, Harbarth opowiedział się za jego podpisaniem[21].
Federalny Trybunał Konstytucyjny
Sędzia Ferdinand Kirchhof(inne języki) powinien był zrezygnować z członkostwa w Federalnym Trybunale Konstytucyjnym w czerwcu 2018 r., ale poszukiwanie następcy okazało się trudne, ponieważ koalicja rządząca (CDU/CSU, SPD) nie miała większości dwóch trzecich i potrzebowała dodatkowych głosów opozycji[22]. W listopadzie 2018 r. przywódcy frakcji CDU/CSU, SPD, Zielonych i FDP zgodzili się na nominację Harbartha na sędziego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego[23]. 22 listopada 2018 r. Harbarth został wybrany przez Bundestag na sędziego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego[24]. Jest on zatem pierwszym byłym adwokatem, który od 2005 r. został mianowany sędzią Federalnego Trybunału Konstytucyjnego. 23 listopada 2018 r. Bundesrat jednogłośnie wybrał go na wiceprezesa Trybunału[25]. Został on powołany 30 listopada 2018 r. i jest przewodniczącym Pierwszego Senatu[26]. Dorothea Siems(inne języki) stwierdziła, że jego kompetencje są „uznawane zarówno w polityce, jak i wśród kolegów”. Podkreślano również, iż na najwyższe stanowisko w Trybunale Konstytucyjnym zostanie powołana osoba z doświadczeniem ustawodawczym[27].
8 marca 2020 r. Harbarth oświadczył, że chce zastąpić Andreasa Voßkuhle(inne języki) na stanowisku prezesa Federalnego Trybunału Konstytucyjnego[28]. Regularna kadencja Voßkuhle zakończyła się 6 maja 2020 r. 15 maja 2020 r. Harbarth został jednogłośnie wybrany na prezydenta przez Radę Federalną[29]. 22 czerwca 2020 r. otrzymał zaświadczenie o mianowaniu przez prezydenta federalnego[30].
Krytyka
Przed wyborem Harbartha na sędziego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego i ponownie przed mianowaniem go na prezesa Trybunału, był on przedmiotem ciągłej krytyki (m.in. z powodu jego wcześniejszej pracy jako adwokat, ale przede wszystkim z powodu rzekomych naruszeń ustawy o posłach do parlamentu poprzez przyjmowanie płatności bez świadczenia wzajemnego)[31][32].
Z drugiej strony, Aled Wyn Griffiths, redaktor naczelny wydawnictwa JUVE Verlag für juristische Information(inne języki), stwierdza „szczere zdumienie”[33], że w ogóle jest dyskusja na temat wybieralności Harbartha. Jeżeli istniały by konflikty interesów, „kluczem do tego była definicja stronniczości i konfliktów interesów, która jest tak ścisła i jasna, że sędziowie wiedzą, kiedy powinni zrezygnować ze sprawy.” Griffiths przeprowadził porównanie z brytyjskim i amerykańskim systemem prawnym, gdzie sędziowie zazwyczaj wcześniej praktykowali jako adwokaci i dbali o interesy swoich klientów[34].
Zarzuty naruszenia ustawy o posłach
W opinii publicznej pojawiają się zarzuty, że nie jest zrozumiałe, jak Harbarth mógł zarobić tyle pieniędzy dzięki pracy jako adwokat w czasie, gdy był posłem do Bundestagu[31]. „Za co więc Harbarth otrzymał wysokie wynagrodzenie?[35][36] Albo Harbarth prawie nie podjął mandatu poselskiego ze względu na ilość zafakturowanej pracy, albo zafakturował świadzenia jako adwokat, nie prowadząc odpowiedniej działalności adwokackiej[37]. To ostatnie byłoby naruszeniem ustawy o posłach (niem. Abgeordnetengesetz)[35].
W 2019 r. dwoje posłów niemieckiego Bundestagu (Frauke Petry i Mario Mieruch(inne języki), oboje niezrzeszeni) wnieśli do Federalnego Trybunału Konstytucyjnego skargę o deklaratywne orzeczenie, że wybór i powołanie Harbartha na sędziego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego są nieważne, ponieważ, między innymi, nie ujawnił on, czy otrzymał świadczenia majątkowe z trzecich, niewyjaśnionych źródeł, a także istniało domniemanie niedopuszczalnego konfliktu interesów, który był niezgodny z wolnym mandatem posła[38]. Federalny Trybunał Konstytucyjny odrzucił te wnioski jako niedopuszczalne i nie orzekł co do ich zasadności. Oskarżenia te były „oczywiście spekulacyjne i bez żadnej przyczyny zewnętrznej”[38][39].
Retencja danych
W „Legal Tribune Online” Christian Rath argumentował, iż stronniczość nie ma zastosowania do każdego współdecydowania, ale tylko wtedy, gdy Harbarth ma „szczególnie bliski związek ze zbiorem zasad”. Jako przykład podał retencję danych, którą Harbarth zdecydowanie popierał[18].
Transakcje Cum-Ex
Zwraca się też uwagę, że transakcje cum-ex (ang. dividend stripping) zostały doprowadzone do „dojrzałości prawnej” w dawnej kancelarii prawnej Harbartha – Shearman & Sterling(inne języki)[40]. Lars Wienand napisał o nim w T-Online.de: „W 2000 roku dołączył do dużej kancelarii Shearman & Sterling LLP. Jego czas przypada tam na lata, w których opracowywane są również modele Cum-Ex. Żeby ograbić państwo.”[7]
Skandal z emisją spalin z silników Diesla i zlecenia biznesowe
Jeden z adwokatów złożył skargę konstytucyjną na powołanie Harbartha na Federalnego Sędziego Konstytucyjnego w dniu 28 listopada 2019 r. w imieniu uczestników sprawy testowej (MFK) w skandalu dotyczącym emisji spalin przeciwko Volkswagen AG. Istniała obawa, że przemysł samochodowy i związany z nim kompleks przemysłowy, np. dostawcy, będą mieli możliwość wpływania na sąd na ich korzyść. Ponadto, powiedział, że istnieje nierozwiązana kwestia dodatkowego rocznego dochodu w milionach z jego czasów jako posła do Bundestagu. W dniu 18 lutego 2020 r. (Nr ref. 2 BvR 2088/19) Federalny Trybunał Konstytucyjny oddalił skargę[41].
W wywiadzie dla Augsburger Allgemeine(inne języki) Harbarth odrzucił oskarżenie o stronniczość[42]. Już w styczniu 2019 r. Harbarth powiedział w Spiegel, iż „nie można „życzyć sobie, aby prawnik został wybrany do Federalnego Trybunału Konstytucyjnego”, a następnie „uznać za zasadniczo problematyczne, że ten prawnik ma również klientów”[43].
Okoliczności powołania na stanowisko profesora honorowego w Heidelbergu w 2018 r.
W „Handelsblatt(inne języki)” Jan Keuchel(inne języki) i Volker Votsmeier poinformowali, iż eksperci i recenzenci z Uniwersytetu w Heidelbergu ukrywają nominację Harbartha na profesora honorowego w 2018 roku. Uniwersytet w Heidelbergu stwierdził, że zawsze traktowano to w ten sposób – „w interesie otwartości w akademickich procedurach mianowania i mianowania”. Jednakże według dziennikarzy, „istnieje oczywista finansowa i personalna bliskość uniwersytetu z byłą kancelarią Harbartha – SZA Schilling Zutt & Anschütz z Mannheim”[35][36]. Według raportu LTO, Walter Bayer(inne języki) i Mathias Habersack(inne języki) są recenzentami honorowego profesora Harbarth. Habersack był asystentem Petera Ulmera na Uniwersytecie w Heidelbergu od 1986 r. i był tam asystentem do 1995 r.[44] W tym samym czasie Harbarth uzyskał tam doktorat[45]. Ulmer, były rektor Uniwersytetu w Heidelbergu i pełniący tę funkcję poprzednik Petera Hommelhoffa, promotor doktoratu Harbartha, jest obecnie doradcą w SZA[46].
Przypisy
- ↑ Süddeutsche Zeitung [online], sueddeutsche.de [dostęp 2024-04-22] (niem.).
- ↑ Zeitschrift für Unternehmens- und Gesellschaftsrecht [online] [dostęp 2020-05-13] .
- ↑ European Company and Financial Law Review [online] [dostęp 2020-05-13] .
- ↑ a b Über Stephan Harbarth [online], Abgeordnetenwatch [dostęp 2018-11-15] .
- ↑ Geschichte.
- ↑ Bundestag veröffentlicht Nebeneinkünfte: Die meisten Nebenverdiener in der Unionsfraktion, FAZ.net, 21 marca 2014.
- ↑ a b LarsL. Wienand LarsL., Dem neuen Präsidenten hängen alte Geldfragen an [online], T-Online, 15 maja 2020 [dostęp 2020-05-27] .
- ↑ Juristische Fakultät der Universität Heidelberg.
- ↑ Lebenslauf.
- ↑ Dr. Stephan Harbarth [online], Deutscher Bundestag, 2018 [dostęp 2018-07-16] .
- ↑ stephan-harbarth.de Presseteam, 29 stycznia 2014.
- ↑ Mitglieder des Ausschusses für Recht und Verbraucherschutz [online] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ Stephan Harbarth zum Stellvertretenden Vorsitzenden für den Bereich Innen und Recht gewählt.
- ↑ Wahl der Stellvertretenden Fraktionsvorsitzenden und der Parlamentarischen Geschäftsführer [online] [dostęp 2018-01-30] .
- ↑ Weitere Vorstandsmitglieder im CDU-Teil der Unionsfraktion gewählt [online] [dostęp 2018-11-18] .
- ↑ Bundestag – Bundestagspräsident: Auch befangene Abgeordnete dürfen abstimmen, Süddeutsche.de, 24 listopada 2015.
- ↑ VW-Abgasaffäre und Verbraucherschutz – Mandat vs. Mandant sueddeutsche.de, 19 października 2015.
- ↑ a b ChristianCh. Rath ChristianCh., Ausgeschlossen oder befangen? [online], Legal Tribune Online, 3 grudnia 2018 [dostęp 2018-12-03] .
- ↑ BennyB. Riemer BennyB., Antisemitismus-Beauftragter gegen Hass und Hetze [online], BR, 18 stycznia 2018 [dostęp 2019-08-20] .
- ↑ EckartE. Lohse EckartE., Bundestag will Antisemitismus-Beauftragten [online], FAZ, 18 stycznia 2018 [dostęp 2018-11-15] .
- ↑ Merkels Mann für Karlsruhe ist der richtige [online], Die Welt, 14 listopada 2018 [dostęp 2018-11-15] .
- ↑ Harbarth soll Verfassungsrichter werden [online], Tagesschau, 9 listopada 2018 [dostęp 2018-11-15] .
- ↑ HeleneH. Bubrowski HeleneH., Grüne unterstützen Harbarths Wahl [online], FAZ, 10 listopada 2018 [dostęp 2018-11-10] .
- ↑ CDU-Politiker Harbarth als Verfassungsrichter gewählt [online], FAZ, 22 listopada 2018 [dostęp 2018-11-22] .
- ↑ Bundesrat wählt Harbarth als Vizepräsidenten [online], FAZ, 23 listopada 2018 [dostęp 2018-11-23] .
- ↑ Prof. Dr. Stephan Harbarth, LL.M. [online] [dostęp 2018-12-03] [zarchiwizowane z adresu 2020-05-19] .
- ↑ DorotheaD. Siems DorotheaD., Höchstes deutsches Gericht: Merkels Mann für Karlsruhe ist der richtige [online], DIE WELT, 14 listopada 2018 [dostęp 2020-07-05] .
- ↑ Stephan Harbarth im Interview mit WolfgangS.H.I.W. Janisch Stephan Harbarth im Interview mit WolfgangS.H.I.W., Verfassungsrichter Harbarth im Interview [online], Süddeutsche Zeitung, 8 marca 2020 [dostęp 2020-04-13] .
- ↑ LTO, BVerfG: Harbarth Präsident, Wallrabenstein neue BVR [online] [dostęp 2020-05-15] .
- ↑ Bundesverfassungsgericht – Presse – Präsidentenwechsel am Bundesverfassungsgericht [online] [dostęp 2020-06-22] .
- ↑ a b LarsL. Wienand LarsL., Dem neuen Präsidenten hängen alte Geldfragen an [online], T-Online, 15 maja 2020 [dostęp 2020-05-15] .
- ↑ ChristophCh. Prantner ChristophCh., Stephan Harbarth zum Präsidenten des Bundesverfassungsgerichts gewählt. Der Bundesrat stimmt geschlossen für den früheren CDU-Spitzenpolitiker. Dessen frühere Tätigkeiten und Einkünfte als Anwalt geben noch immer Anlass zu Kritik. [online], NZZ, 15 maja 2020 [dostęp 2020-05-16] .
- ↑ Ehrliche Verblüffung – Sollte der frühere Bundestagsabgeordnete Stephan Harbarth zum Präsidenten des Bundesverfassungsgerichts ernannt werden? [online], Handelsblatt, 21 kwietnia 2020 [dostęp 2020-04-30] .
- ↑ Abe Fortas, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2020-04-30] (ang.).
- ↑ a b c JanJ. Keuchel JanJ., VolkerV. Votsmeier VolkerV., Designierter Präsident: Stephan Harbarth: Verfassungsrichter mit umstrittener Vergangenheit [online], Handelsblatt, 5 marca 2020 [dostęp 2020-04-13] .
- ↑ a b HeikeH. Anger HeikeH., VolkerV. Votsmeier VolkerV., Stephan Harbarth zum obersten Verfassungshüter gewählt [online], Handelsblatt, 15 maja 2020 [dostęp 2020-05-15] .
- ↑ Langer Nachhall eines Doppeljobs [online], 5 lipca 2019 [dostęp 2020-04-30] .
- ↑ a b Unzulässige Anträge im Organstreitverfahren zur Bundesverfassungsrichterwahl, BVerfG, Beschluss des Zweiten Senats vom 2. Juli 2019 – 2 BvE 4/19 [online], Bundesverfassungsgericht [dostęp 2020-04-29] .
- ↑ Anträge gegen Harbarth-Ernennung zum Verfassungsrichter unzulässig [online], LTO, 12 lipca 2019 [dostęp 2020-04-30] .
- ↑ WernerW. Rügemer WernerW., Unternehmens-Lobbyist als Hüter des Grundgesetzes? [online], NachDenkSeiten – Die kritische Website, 9 marca 2020 [dostęp 2020-04-13] .
- ↑ Erfolglose Verfassungsbeschwerde gegen Ernennung zum Richter des Bundesverfassungsgerichts [online], Bundesverfassungsgericht, 18 lutego 2020 [dostęp 2020-04-13] .
- ↑ RudiR. Wais RudiR., Verfassungsgerichtsvize Harbarth: „Unser Rechtsstaat funktioniert” [online], Augsburger Allgemeine, 12 marca 2020 [dostęp 2020-04-13] .
- ↑ Melanie Amann, Dietmar Hipp: Politisches Gift. Stephan Harbarth ist für das Verfassungsgericht als neuer Vizepräsident Bereicherung und Hypothek zugleich. w: Der Spiegel, Nr. 4, 19 stycznia 2019, s. 38–39.
- ↑ Curriculum Vitae – Juristische Fakultät – LMU München [online] [dostęp 2020-07-10] (niem.).
- ↑ Deutscher Bundestag – Dr. Stephan Harbarth [online] [dostęp 2020-07-10] (niem.).
- ↑ Anwälte, Rechtsanwälte für Gesellschaftsrecht SZA Schilling, Zutt & Anschütz Rechtsanwaltsgesellschaft mbH [online] [dostęp 2020-07-10] .