Stary Lubosz
wieś | |
Państwo |
|
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | Kościan |
Liczba ludności (2005) | 890 |
Strefa numeracyjna | 65 |
Kod pocztowy | 64-000[2] |
Tablice rejestracyjne | PKS |
SIMC | 0371831 |
Położenie na mapie gminy wiejskiej Kościan ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu kościańskiego ![]() | |
![]() |
Stary Lubosz (pol. hist. „Lubosz”[3]) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kościańskim, w gminie Kościan.
Historia
Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską. Ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od końca XIV wieku. Wymieniona w dokumencie z 1393 jako „Lubofcza”, 1404 ‚ „Lubowsz’’, 1415 ‚ „Lubowsze’’ 1481 ‚ „Lubowsch”, 1485 ‚ „Lubosch, Lubusch”, 1512 ‚ „Lyubosch”, 1563, 1566 ‚ „Liubus, Liubusch”[3].
Miejscowość była wsią szlachecką należącą do lokalnej szlachty wielkopolskiej z rodu Luboskich, którzy od nazwy wsi utworzyli swoje odmiejscowe nazwisko, a później także do Gryżyńskich i spokrewnionych z nimi Dłużyńskich, Spławskich oraz Opalińskich. W 1475 wieś leżała w powiecie kościańskim Korony Królestwa Polskiego. W 1563 należała do parafii Wyskoć[3].
Pierwszy zachowany zapis historyczny o wsi pochodzi z 1393 gdzie odnotowano Andrzeja Luboskiego z Lubosza, który był w sporze sądowym z mieszczaninem poznańskim Mikołajem Goldbergiem. W 1404 woźny sądu ziemskiego zapowiedział pastwiska, lasy i drogi w dziedzinach Lubosz, Węgliny, Nielęgowo i Łęka Wielka jako własność Jana Gryżyńskiego. W 1415 woźny sądowy zapowiedział jako własność Borka Gryżyńskiego pastwiska, drogi, gaje i lasy we wsiach Węgliny, Racot, Lubosz, Nielęgowo, Łęka Wielka oraz Gaj[3].
W 1426 oficjał polecił zwolnić na pewien czas wieśniaków Lubosza, Spytkówki oraz wsi Racot z płacenia mesznego Pietrzykowi plebanowi w Wyskoci prawdopodobnie z powodu poniesionych przez nich szkód. W imieniu wieśniaków występuje posiadacz wsi Borek Gryżyński[3].
W 1445 Andrzej Gryżyński syn Jana zapisał żonie Annie po 400 grzywien posagu oraz wiana na dobrach gryżyńskich, w tym m.in. na Luboszu. W 1466 odnotowano podział majątku po zmarłym Andrzeju Gryżyńskim. Małgorzata Gryżyńska córka Borka Gryżyńskiego oraz żona kasztelana santockiego Piotra z Opalenicy otrzymała od krewnych, synów Andrzeja, m.in. Lubosz i Spytkówki. W 1475 Małgorzata jako wdowa po Piotrze z Opalenicy sprzedała Lubosz za 200 złotych węgierskim z zastrzeżeniem prawa odkupu Hinczce z Ujazdu. W 1481 sprzedała Spytkówki i Lubosz z zastrzeżeniem prawa odkupu za 501 grzywien i 16 skudów Andrzejowi Dłużyńskiemu. W 1483 Małgorzata Gryżyńska, zwana też Włoszakowską od majętności Włoszczaków, zrezygnowała na rzecz swoich synów z oprawy wdowiej zapisanej jej przez zmarłego męża Piotra Opalińskiego i otrzymała od synów chorążego poznańskiego Piotra oraz Mikołaja Opalińskich 1/3 dóbr objętych tą oprawą, w tym m.in. 1/3 Lubosza oraz 1/3 Spytkówek. W 1485 Małgorzata dała swoim synom Piotrowi oraz Mikołajowi z Opalenicy i Włoszakowic kilka wsi, m.in. Lubosz i Spytkówki, a synowie oddali jej te same wsie w dożywotnie posiadanie. W 1520 odnotowano działy majątkowe braci Opalińskich synów Piotra sędziego poznańskiego oraz wicestarosty generalnego wielkopolskiego , którzy posiadali części wsi, lub prawa do nich. Lubosz oraz Spytkówki przypadły braciom młodszym Łukaszowi, Sebastianowi, Janowi oraz Maciejowi Opalińskim wraz z całymi dobrami włoszczakowskimi[3].
W latach 1481–1514 L.ubosz znajdował się w posiadaniu Gryżyńskich-Dłużyńskich. W 1485 Andrzej Gryżyński sprzedał z zastrzeżeniem prawa odkupu Lubosz za 90 zł tych węgierskich swoim siostrom Katarzynie i Jadwidze ze [[Skoraczewo (województwo wielkopolskie) |Skoraczewa]]. W 1489 Katarzyna Skoraczewska sprzedała połowę Lubosza za 45 złotych węgierskich z zastrzeżeniem prawa odkupu Mikołajowi Kamblanowi Wszołowskiemu. W 1493 Mikołaj ten sprzedał swoje prawa do wsi Lubosz za 45 złotych węgierskich sędziemu poznańskiemu Piotrowi Opalińskiemu. W 1514 Anna córka Andrzeja Dłużyńskiego -Gryżyńskiego sprzedała mężowi wsie Wyskoć, Darnowo za 1600 grzywien oraz Spytkówki i Lubosz za 500 złotych węgierskich[3].
Wieś odnotowały także historyczne rejestry podatkowe. W 1563 wieś własność Mikołaja Spławskiego dopisana została do rejestru poborowego, a w niej odnotowano tylko zagrodników. W 1566 miał miejsce pobór od 4 łanów kmiecych, 4 zagrodników. W 1581 pobrano podatkiz jednego łana osiadłego oraz od dwóch najemnych robotników od pługa zwanych ratajami[3].
W wyniku II rozbioru Rzeczypospolitej w 1793, miejscowość przeszła w posiadanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815–1848) miejscowość wzmiankowana jako Lubosz stary należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Kosten rejencji poznańskiej[4]. Lubosz stary należał do okręgu kościańskiego tego powiatu i stanowił część majątku Racot, który należał wówczas do byłego króla Niderlandów (Wilhelma I)[4]. Według spisu urzędowego z 1837 roku Lubosz Stary liczył 154 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 19 dymów (domostw)[4].
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa leszczyńskiego.
We wsi działa zespół szkół (przedszkole i szkoła podstawowa), klub piłkarski LZS „Olimpia” Stary Lubosz[5].
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 129904
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1219 [zarchiwizowane 2022-10-26] .
- ↑ a b c d e f g h Gąsiorowski 1992 ↓, s. 672-673.
- ↑ a b c Leon Plater: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜ztwa Poznańskiego. Lipsk: Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 210.
- ↑ Gmina Kościan – kluby sportowe. oficjalna strona [dostęp 2021-03-30]
Bibliografia
- Antoni Gąsiorowski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. III L-Q, zeszyt 4, hasło „Lubosz”. Poznań: Wydawnictwo PTPN, 1992, s. 672-673.
Linki zewnętrzne
- Lubosz, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2010–2014 .
- p
- d
- e
Wsie |
|
---|---|
Osady | |
Osady leśne | |
Przysiółki |
|
Integralne części wsi |
|