Stanisław Tyrcha
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 17 kwietnia 1887 |
---|---|
Przebieg służby | |
Siły zbrojne |
|
Formacja |
|
Jednostki | Galicyjski Pułk Piechoty Nr 56 |
Główne wojny i bitwy | wojna polsko-ukraińska |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() |
Stanisław Tyrcha (ur. 17 kwietnia 1887 w Kętach, zm. ?) – porucznik piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Urodził się 17 kwietnia 1887 w Kętach, w ówczesnym powiecie bialskim Królestwa Galicji i Lodomerii, w rodzinie Józefa i Agnieszki z Młynarskich[1][2][3].
W 1903, po ukończeniu c. k. Państwowej Szkoły Przemysłowej w Bielsku, pracował jako artysta rzeźbiarz w Krakowie[4] . Od października 1911 do grudnia 1912 jako jednoroczny ochotnik odbył obowiązkową służbę wojskową w Galicyjskim Pułku Piechoty Nr 56 w Krakowie[5]. Od 1913 służył jako sekcyjny w oddziale Strzelca w Kętach[4] . Od lipca do końca 1914 ciężko chorował i leczył się w szpitalu Białej[4] .
14 lutego 1915 wstąpił do 3. kompanii V batalionu 1 pułku piechoty Legionów Polskich[4] . 1 sierpnia 1915 został ranny pod Kamionką[4] . Po krótkim leczeniu w Lublinie powrócił do szeregów[4] . Ponownie ranny 26 października 1915 pod Kamieniuchą, przebywał na leczeniu w Szpitalu Rezerwowym nr 2 w Cieszynie i Kamieńsku[6][4] . 12 maja 1916 został przeniesiony do Centralnego Biura Werbunkowego w Piotrkowie i przydzielony do biura werbunkowego w Jędrzejowie (18 maja-sierpień 1916)[4] . Po rezygnacji z tej służby, przydzielony do Komendy Grupy Legionów Polskich w Kozienicach[4] . W grudniu 1916 był wykazany w Szpitalu Rezerwowym w Jarosławiu, a następnie w Stacji Zbornej LP w Przemyślu, skąd został ponownie wysłany do szpitala w Jarosławiu[4] . W wyniku odnowienia rany przebywał na dłuższej kuracji w Domu Rekonwalescentów w Kamieńsku i Nowym Mieście[4] . Od 15 stycznia 1918 służył w Dowództwie Uzupełnień Polskiego Korpusu Posiłkowego w Bolechowie[4] . Tam ukończył Szkołę Podchorążych[4] . Po bitwie pod Rarańczą (15-16 lutego 1918) został internowany w Syhocie Marmaroskim i Koszycach[4] . 30 października 1918 został zwolniony z internowania[4] .
Od 5 listopada 1918 służył w Wojsku Polskim, początkowo jako dowódca plutonu w Baonie Zapasowym 5 pułku piechoty Legionów[4] . 15 lutego 1919 został przeniesiony do 1 Pułku Piechoty Legionów na stanowisko dowódcy plutonu w 3 kompanii karabinów maszynowych[4] . W czerwcu 1920 został ranny w bitwie pod Borodzianką[4] . Od 18 czerwca do 2 września leczył się w szpitalu w Zambrowie[4] . Po rekonwalescencji powrócił do macierzystego pododdziału[4] . Wyróżnił się w walkach pod Lidą 28 września 1920 dowodząc plutonem karabinów maszynowych przydzielonym do 10. kompanii 1 pp Leg. odparł atak jazdy bolszewickiej zadając jej znaczne straty[4] . Za czyn ten odznaczony został po wojnie Orderem Virtuti Militari[4] . Mianowany podporucznikiem z dniem 1 listopada 1920[4] . 1 czerwca 1921 nadal pełnił służbę w 1 pp Leg.[7]
Na początku 1922 został przeniesiony do rezerwy[8] i przydzielony w rezerwie do 1 pp Leg.[9] W lutym 1923 został powołany do czynnej służby w baonach Straży Granicznej z równoczesnym oddaniem do dyspozycji Głównej Komendy Straży Granicznej[10]. Został przydzielony do 31 Batalionu Straży Granicznej[4] . 1 sierpnia 1923 został zwolniony z czynnej służby[4] . 8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 1861. lokatą w korpusie oficerów rezerwy piechoty[11][12]. Posiadał wówczas przydział w rezerwie do 86 Pułku Piechoty w Mołodecznie[13][14]. W 1934 pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Wilejka. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr III. Był wówczas w grupie oficerów rezerwy „powyżej 40 roku życia”[15]. Jako osadnik wojskowy otrzymał ziemię w osadzie Koweniów, poczta Kościeniewicze, w powiecie wilejskim[4][16]. Pracował w Urzędzie Skarbowym w Wilejce w charakterze sekwestratora[16].
W 1939 został powołany do służby czynnej[4] . Aresztowany na przełomie 1939 i 1940 w Wilejce[17]. Więziony w Wilejce i Mołodecznie[17]. 31 maja 1940 wywieziony z więzienia w Mołodecznie przez 226 Pułk 15 Brygady Wojsk Konwojowych NKWD ZSRS[17]. 1 czerwca 1940 trafił do Mińska[17]. Zaginął[17].
Stanisław Tyrcha w 1924 ożenił się z Marią z Daszkiewiczów herbu Korybut (ur. 1898), z którą miał pięcioro dzieci: Ryszarda, Ewaldę Marię Zofię Olkowską i troje innych. W kwietniu 1940 żona z córkami została deportowana do Kazachstanu[17][4] .
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 4793[1]
- Krzyż Niepodległości – 19 grudnia 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[18]
- Krzyż Walecznych czterokrotnie[4]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921 „Polska Swemu Obrońcy”[17]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[17]
Przypisy
- ↑ a b Kartoteka personalno-odznaczeniowa. WBH. [dostęp 2021-08-31]..
- ↑ Białoruska lista 2012 ↓, s. 68, jako Stanisław Tyrch ur. 17 kwietnia 1887 w Kętach.
- ↑ Żołnierze Niepodległości ↓, tu podano, że urodził się 19 grudnia 1887, a jego matka miała na imię Marianna.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac Żołnierze Niepodległości ↓.
- ↑ Wyrwa 2015 ↓, s. 87.
- ↑ V Lista strat 1916 ↓, s. 19.
- ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 24, 926.
- ↑ Druga lista 1922 ↓, s. 7.
- ↑ Spis oficerów rezerwy 1922 ↓, s. 304.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 23 lutego 1923, s. 139.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 503.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 443.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 374.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 325.
- ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 17, 877.
- ↑ a b Kartoteka personalno-odznaczeniowa. WBH. [dostęp 2021-08-31]..
- ↑ a b c d e f g h Wyrwa 2015 ↓, s. 88.
- ↑ M.P. z 1933 r. nr 292, poz. 318.
Bibliografia
- V Lista strat Legionów Polskich. Piotrków: Centralny Urząd Ewidencyjny Departamentu Wojskowego NKN, 1916-04-01.
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2021-01-07].
- Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r.. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
- Druga lista oficerów rezerwowych WP. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922-01-26.
- Alfabetyczny spis oficerów rezerwy. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922-05-01.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1934.
- Lista obywateli polskich mogących figurować na tzw. białoruskiej liście katyńskiej. Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, 2012.
- Stefan Pomarański: Zarys historji wojennej 1-go pułku piechoty Legionów. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1931, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- Maciej Wyrwa: Nieodnalezione ofiary Katynia? Lista osób zaginionych na obszarze północno-wschodnich województw II RP od 17 września 1939 do czerwca 1940. Warszawa: Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, 2015, s. 87-88. ISBN 978-83-64486-31-9.
Linki zewnętrzne
- Żołnierze Niepodległości : Tyrcha Stanisław. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2021-08-31].