Stanisław Czerniec
Kanonik gremialny Kapituły Kolegiackiej w Brzozowie, proboszcz w Bączalu Dolnym | |||
ks. prałat Stanisław Czerniec | |||
Data i miejsce urodzenia | 20 stycznia 1908 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 28 lipca 1986 | ||
Proboszcz parafii św. Mikołaja i Imienia Maryi w Bączalu Dolnym | |||
Okres sprawowania | 1948–1981 | ||
Kanonik gremialny Kapituły Kolegiackiej w Brzozowie | |||
Okres sprawowania | 1977–1986 | ||
Wyznanie | katolicyzm | ||
Kościół | |||
Prezbiterat | 1933 | ||
|
Stanisław Czerniec (ur. 20 stycznia 1908 w Posadzie Górnej, zm. 28 lipca 1986 w Gorlicach) – polski ksiądz katolicki, prałat, kanonik gremialny brzozowskiej Kapituły Kolegiackiej[1], długoletni proboszcz w Bączalu Dolnym koło Jasła, budowniczy tamtejszego kościoła pw. Imienia Maryi, inwigilowany i represjonowany przez Służbę Bezpieczeństwa PRL.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/Stanis%C5%82aw_Czerniec_%28graduate_of_gymnasium_in_Sanok%2C_1928%29.jpg/240px-Stanis%C5%82aw_Czerniec_%28graduate_of_gymnasium_in_Sanok%2C_1928%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/POL_church_BaczalDolny2016.jpg/240px-POL_church_BaczalDolny2016.jpg)
Życiorys
Młodość
Urodził się 20 stycznia 1908 w Posadzie Górnej[2][3] koło Rymanowa (północno-wschodnie ziemie Beskidu Niskiego) w pobożnej chłopskiej rodzinie, jako syn Jana i Marii. Jedna z jego sióstr została zakonnicą[4]. W 1928 zdał egzamin dojrzałości w Państwowym Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku (w jego klasie był m.in. Bohdan Ihor Antonycz)[2][5]. Następnie ukończył Wyższe Seminarium Duchowne w Przemyślu, po czym w 1933[6] roku przyjął święcenia kapłańskie z rąk ówczesnego biskupa przemyskiego Franciszka Bardy. Jednym z jego przewodników w drodze do kapłaństwa był błogosławiony Jan Balicki - kapłan, spowiednik i wykładowca.
Kapłaństwo
Jako wikariusz pracował w Grębowie (1933-1936)[7] i od 1936 w Pysznicy[8]. Był administratorem parafii w Łomnej od lata 1937[9] i od lata 1938 w Kurzynie Średniej[10]. W 1948 roku został mianowany administratorem a następnie proboszczem parafii św. Mikołaja i Imienia Maryi w Bączalu Dolnym, po aresztowaniu i osadzeniu w więzieniu we Wronkach a później w Rawiczu swojego poprzednika - ks. Floriana Zająca[11].
Dał się poznać jako gorliwy duszpasterz zatroskany o sprawy parafian i lokalnego kościoła. Po zapełnieniu parcel Starego Cmentarza erygowanego około 1786 roku podjął starania zmierzające do założenia w 1952 roku Nowego Cmentarza parafialnego przy granicy obrębów Bączala Dolnego i Bączala Górnego[12]. Mimo licznych sprzeciwów miejscowych komunistów, a także represji i inwigilacji dokonywanych przez władze PRL, które nie wyrażały zgody na wzniesienie nowego obiektu sakralnego wznowił prace zainicjowane przez swoich poprzedników związane z budową murowanego kościoła parafialnego Imienia Maryi[13]. Kościół ten został wybudowany według drugiego projektu lwowskiego architekta Eustachego Chmielewskiego w historyzującym polskim stylu narodowym z elementami modernizmu w przeciągu lat 1957-59[14], następnie poświęcony 4 października 1959 roku przez bpa Wojciecha Tomakę i uroczyście konsekrowany w 1966 roku[15]. Wzniósł również dwa kościoły filialne: w 1972 w Jabłonicy oraz w 1981 w Lipnicy Górnej, które poświęcił ówczesny biskup przemyski Ignacy Tokarczuk.
W celu uratowania starego, drewnianego kościoła św. Mikołaja z 1667 roku[16] odsprzedał go w 1974 jako zabytek wysokiej klasy do Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku[17]. Wcześniej, bo w 1959 roku obiekt ten został wpisany do rejestru zabytków dawnego województwa rzeszowskiego.
Represje w okresie PRL
Czynnie angażował się w ruch podziemia niepodległościowego i od 1949 aż do swojej śmierci był rozpracowywany przez funkcjonariuszy Powiatowych Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego w Nisku i Jaśle oraz Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Rzeszowie. Był również inwigilowany przez tajnych funkcjonariuszy Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej i pracowników Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Krośnie m.in. w ramach "teczki ewidencji operacyjnej na księdza"[18].
Emerytura
Funkcję proboszcza w Bączalu Dolnym pełnił przez 33 lata, od 1948 do 1981 roku[19], po czym przeszedł na emeryturę. Jako rezydent pozostał na plebanii w Bączalu Dolnym. Podczas choroby przez krótki czas mieszkał w Domu Księży Emerytów "Emaus" w Korczynie koło Krosna. W 1983 roku w trakcie Mszy Świętej Prymicyjnej swojego wychowanka - ks. Tadeusza Strugały świętował złoty jubileusz 50-lecia święceń kapłańskich.
Zmarł po ciężkiej chorobie w gorlickim szpitalu 28 lipca 1986 w wieku 78 lat. Spoczywa na Nowym Cmentarzu w Bączalu Dolnym nieopodal drewnianego krzyża milenijnego (przy skrzyżowaniu dwóch spośród kilku głównych alei cmentarnych).
Godności i odznaczenia
W ramach licznych zasług dla Kościoła diecezjalnego i społeczeństwa został odznaczony wieloma godnościami kościelnymi, w tym honorowymi:
- kanonika EC (Expositorium Canonicale),
- kanonika RM (Rochettum et Mantolettum - z przywilejem noszenia rokiety i mantoletu),
- po wznowieniu kapituły w Brzozowie (erygowanej przez biskupa Krzysztofa Jana Szembeka i zniesionej przez władze austriackie 7 VI 1788[20]) w 1977 roku został wyniesiony na kanonię brzozowskiej Kapituły Kolegiackiej o randze prałata[21][22].
Upamiętnienie
Postać ks. prałata Stanisława Czernieca jest motywem wizerunkowym jednego z licznych witraży kościoła parafialnego Imienia Maryi, ufundowanych przez parafian i wykonanych w latach 1993 - 1994 staraniem ówczesnego proboszcza ks. kanonika Wiesława Willera w jednej z wrocławskich pracowni. Witraż ten usytuowany jest w kościelnej zakrystii[23].
21 lutego 2016 w tygodniku Niedziela Rzeszowska pojawił się artykuł biograficzny o księdzu prałacie Stanisławie Czerniecu i jego zasługach dla parafii i wspólnoty diecezjalnej[24].
Bibliografia
- "Bączal Górny". Stanisław Syzdek, Skołyszyn 1998,
- "Skołyszyn, zarys monograficzny", Ryszard Oleszkowicz, Skołyszyn 1998,
- "Gmina Skołyszyn Przeszłość i teraźniejszość", Władysława Kołodziej, Gabriela Ślawska. Skołyszyn 2006,
- "W Gminie Skołyszyn", Skołyszyn 2008,
- "W Gminie Skołyszyn – zespół"; w tym Stanisław Mendelowski, Krosno 2000,
- "Księgi parafialne" parafii Imienia Maryi w Bączalu Dolnym,
Zobacz też
- Parafia św. Mikołaja i Imienia Maryi w Bączalu Dolnym
- Parafia św. Marii Magdaleny w Kurzynie Średniej
- Parafia św. Wojciecha w Grębowie
- Parafia św. Wawrzyńca w Rymanowie
- Parafia św. Stanisława Biskupa w Rymanowie-Zdroju
- Kościół św. Mikołaja z Bączala Dolnego
Przypisy
- ↑ Stanisław Syzdek: Bączal Górny. Skołyszyn: 1998.
- ↑ a b XLI. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1927/1928. Sanok: 1928, s. 27.
- ↑ Franciszek Bolanowski.: Posada Górna - przyczynek do dziejów miejscowości. lemko.org. [dostęp 2015-03-17].
- ↑ Rocznik Rymanowa-Zdroju, t. V, Stowarzyszenie Przyjaciół Rymanowa Zdroju, 2000 .
- ↑ Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 2016-02-19].
- ↑ Parafia św. Wojciecha w Grębowie - duchowieństwo. [dostęp 2015-03-16].
- ↑ Duchowieństwo parafii grębowskiej w stuleciu 1912-2012. [dostęp 2015-03-16].
- ↑ Zmiany na stanowiskach i urzędach duchownych. „Kronika Dyecezyi Przemyskiej O.Ł.”. Z. 7/9, s. 243, 1936.
- ↑ Zmiany na stanowiskach i urzędach duchownych. „Kronika Dyecezyi Przemyskiej O.Ł.”. Z. 7/9, s. 185, 1937.
- ↑ Zmiany na stanowiskach i urzędach duchownych. „Kronika Dyecezyi Przemyskiej O.Ł.”. Z. 8/9, s. 290, 1938.
- ↑ Ks. Florian Zając, działacz polskiego państwa podziemnego.. [dostęp 2015-03-17].
- ↑ Marian Szarek: Szkoła Podstawowa im. Macieja Rataja w Opaciu na tle dziejów wsi 1942-2010. 2010. [dostęp 2015-03-16].
- ↑ Historia parafii Imienia Maryi i św. Mikołaja w Bączalu Dolnym. [dostęp 2015-03-17].
- ↑ Bączal Dolny - opis sołectwa. [dostęp 2015-03-17].
- ↑ Portal Diecezji Rzeszowskiej - parafia Bączal Dolny. [dostęp 2015-03-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-06-10)].
- ↑ Powiat jasielski - gmina Skołyszyn. www.powiat.jaslo.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-02)].
- ↑ Tomasz Bienias: Kolejna perełka Jasielszczyzny - kościół z Bączala Dolnego. [dostęp 2015-03-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-23)].
- ↑ Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej [online], katalog.bip.ipn.gov.pl [dostęp 2018-08-21] (ang.).
- ↑ Parafia Bączal Dolny - proboszczowie. [dostęp 2015-03-16].
- ↑ Administrator, Kapituła Kolegiacka [online], www.parafiabrzozow.pl [dostęp 2016-03-16] .
- ↑ Kapituła Kolegiacka - ogólnie. parafiabrzozow.pl. [dostęp 2015-03-17].
- ↑ Zarząd Gminy Skołyszyn: "W Gminie Skołyszyn". Skołyszyn: 2004.
- ↑ Pamiątka poświęcenia witraży w kościele parafialnym Imienia Maryi w Bączalu Dolnym, Wrocław 1996
- ↑ AndrzejA. Motyka AndrzejA., Zasłużony kapłan, „Niedziela rzeszowska”, 21 lutego 2016 .