Siedzący tryb życia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d0/Zmiany_aktywno%C5%9Bci_ruchowej_cz%C5%82owieka_od_wieku_XIX_do_teraz.png/220px-Zmiany_aktywno%C5%9Bci_ruchowej_cz%C5%82owieka_od_wieku_XIX_do_teraz.png)
Bezczynność ruchowa[1][2], pasywna aktywność ruchowa[3], hipokinezja (łac. hypokinesis, ze stgr. υπó, hipo = pod, tu: mało + stgr. kinein = poruszać się), niewystarczająca aktywność ruchowa. Nazywana bywa „samobójstwem na raty”. Według innej definicji jest to zmniejszenie obciążenia układu ruchowego przy jednoczesnym przeciążeniu układu nerwowego wynikające z charakteru pracy w pozycji wymuszonej[4]. Sedentarny tryb życia prowadzi do zaburzeń w funkcjonowaniu całego organizmu, a szczególnie niekorzystnie oddziałuje na układy: sercowo-naczyniowy, trawienny, nerwowy, mięśniowy[3]. Według WHO w sposób pośredni i bezpośredni jest główną przyczyną zgonów w krajach rozwiniętych[2]. Od lat 50. ubiegłego wieku obserwowane jest gwałtowne przyspieszenie zjawiska hipokinezji[3].
WHO na skutek niepokojących danych dotyczących zdrowia publicznego zaktualizowało wytyczne dotyczące zdrowego stylu życia, zawierające istotne zalecenia do zachowania społeczeństwa w zdrowiu: m.in. reformie uległa znana dotychczas piramida zdrowego odżywiania, która została rozszerzona o aktywność fizyczną[5]. Umiejscowienie aktywności fizycznej w nowych wytycznych u podstawy piramidy zdrowego odżywania i aktywności fizycznej podkreśla istotność aktywności ruchowej w życiu każdego człowieka[4].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/54/%C5%9Arednia_obj%C4%99to%C5%9B%C4%87_sumaryczna_obj%C4%99to%C5%9Bci_ruchowej_niezb%C4%99dnej_do_zachowania_zdrowia_u_os%C3%B3b_w_r%C3%B3%C5%BCnym_wieku.png/220px-%C5%9Arednia_obj%C4%99to%C5%9B%C4%87_sumaryczna_obj%C4%99to%C5%9Bci_ruchowej_niezb%C4%99dnej_do_zachowania_zdrowia_u_os%C3%B3b_w_r%C3%B3%C5%BCnym_wieku.png)
Człowiek podobnie jak inne istoty żywe jest stworzony do nieustannej aktywności fizycznej[3].
Przyczyny bezczynności ruchowej
- brak lub niewystarczająca edukacja w zakresie higieny życia codziennego
- brak zainteresowania ruchem w rodzinie (niewystarczająca edukacja, brak wzorców)[7]
- nadmierne obciążenie umysłowe dzieci w wieku szkolnym, jak i osób dorosłych niezrównoważone wystarczającą aktywnością fizyczną
- spędzanie wolnego czasu nieaktywnie lub mało aktywnie, często przed monitorem telewizora, wyświetlacza komputerowego w pozycji leżącej lub siedzącej
- kontuzje
- zaburzenia lękowe i inne choroby cywilizacyjne
Wpływ bezczynności na zdrowie
Zbyt mała aktywność ruchowa w każdym wieku prowadzi do osłabienia organizmu oraz wpływa ujemnie na rozwój fizyczny, oraz umysłowy. Katastrofalne zmiany zachodzą we wszystkich układach i narządach, niektóre z nich zostały wymienione poniżej[1].
- wszystkie parametry opisujące pracę serca ulegają pogorszeniu, najbardziej widoczne jest to w zmniejszeniu objętość wyrzutowej oraz pojemności minutowej serca
- objętość krwi ulega zmniejszeniu
- spada aktywność unerwienia współczulnego serca
- pojawiają się zmiany niedokrwienne w sercu
- w wyniku osłabienia napięcia mięśniowego dochodzi do zmniejszenia naprężenia ścian naczyń żylnych, wobec czego zwiększa się prawdopodobieństwo żylaków, przede wszystkim kończyn dolnych
- zwiększa się prawdopodobieństwo choroby nadciśnieniowej
- zwiększa się ryzyko zatorów na skutek zwiększenia się krzepliwości krwi
- przewlekły brak ruchu prowadzi do osłabienia serca i rozwinięcia się syndromu tzw. serca urzędniczego
- spada tempo regeneracji tkanek widoczne np. w postaci osłabienia tempa gojenia się ran
- zaburzenia erekcji[8]
- pojawia się cellulit
- zmniejsza się metabolizm
- rośnie ryzyko otyłości[9] (organizm w sposób naturalny nadwyżkę dostarczanej energii magazynuje w tkance tłuszczowej)
- wzrasta poziom cukru we krwi jako wynik spadku tolerancji na glukozę i insulinę przez tkanki
- zwiększa się ryzyko rozwoju cukrzycy
- pojawiają się zmiany miażdżycowe w naczyniach będące następstwem wzrostu stężenia cholesterolu frakcji LDL, przy równoczesnym spadku frakcji HDL.
- pojawiają się problemy z trawieniem i przyswajaniem strawionego pokarmu
- dochodzi do upośledzenia perystaltyki jelit i zaparć mogących skutkować żylakami odbytu[2]
- spada zdolność do termogenezy poposiłkowej, wskutek czego dochodzi do upośledzenia termoregulacji
- spada aktywność całego układu immunologicznego, a w konsekwencji wszystkich rodzajów odporności
- bariery immunologiczne ulegają osłabieniu
- zmniejszają się właściwości fagocytarne granulocytów obojętnochłonnych
- zwiększa się prawdopodobieństwo choroby nowotworowej
układ kostno-stawowy
- ulega zaburzeniu gospodarka wapniowo-fosforanowa, co w konsekwencji prowadzi do odwapnienia kości i osteoporozy skutkując większą częstotliwością złamań u obu płci
- zwiększa się ryzyko uszkodzenia stawów w wyniku zaniku tkanki chrzęstnej powierzchni stawowej, mazi stawowej
- większe ryzyko złamań kości z powodu zaniku nacisku na nie.
- ruchliwość stawów ulega ograniczeniu wobec czego dochodzi do osłabienia i przykurczy mięśni, torebek stawowych, więzadeł, a także zrostów kostnych
- spożywanie pokarmu niewymagającego gryzienia może prowadzić do rozwoju paradontozy, a w konsekwencji obruszania i wypadania zębów[4].
- spadek wydolności fizycznej np. unieruchomienie na okres 3 tyg. możne spowodować spadek wydolności o ok. 1/5[2]
- obniża się maksymalne pobieranie tlenu (VO2max). 3 tyg. leżenia w łóżku zmniejsza pułap tlenowy o ok. 30%[10].
- spada pojemność życiowa płuc (VC)
- zmniejsza się maksymalna wentylacja płuc (MVV)
- wskutek zaniku aktywności i liczby enzymów oddechowych pojawiają się trudności związane z wymianą gazową
- osłabienie koordynacji ruchowej, pojawiają się zaburzenia równowagi i umiejętności poruszania się
- zaburzenie czucia prioprioreceptywnego
- ostrość wzroku ulega pogorszeniu
- pojawiają się problemy z depresją, nerwicą, agresją związaną ze spadkiem tzw. odporności na stres.
- pojawiają się silne bóle głowy.
- zwiększa się poziom hormonów stresu
- pogarsza się umiejętność uczenia, zapamiętywania, może pojawić się otępienie[3].
- zmniejsza się odporność na czynniki środowiskowe
- zanik mięśni (atrofia) – dotyczy szczególnie kończyn dolnych
- osłabienie siły mięśniowej
- spada produkcja hormonu wzrostu (somatotropiny)
- zmniejszenie liczby białych włókien mięśniowych (szybko kurczliwych)
- spadek liczby mitochondriów w komórkach mięśniowych
- osłabienie reakcji komórek mięśniowych na insulinę
- mięśnie tułowia ulegają zwiotczeniu, co przekłada się na problem z utrzymaniem prawidłowej postawy ciała i zaburzeniami ze strony układu krążenia i oddechowego.
- mięśnie stopy ulegają osłabieniu, wobec czego nie są w stanie utrzymać poprawnego jej wysklepienia, w konsekwencji może doprowadzić do płaskostopia.
- tkanka tłuszczowa aktywna metabolicznie tzw. dobra tkanka tłuszczowa w wyniku braku narażenia organizmu na zimno ulega przekształceniu w białą tkankę tłuszczową tzw. złą tkankę tłuszczową lub szybszej apoptozie.
- w wyniku zmian hormonalnych i zaniku gonad może dojść do spadku płodności i bezpłodności[11]
Przypisy
- ↑ a b [http://www.zsj.home.pl/propozycje/k_poplawska/wplyw_ogr_akt_ruchowej_na_ml_czl.pdf þÿ�W�P�A�Y�W� �O�G�R�A�N�I�C�Z�O�N�E�J� �A�K�T�Y�W�N�O�Z�C�I� �R�U�C�H�O�W�E�J� �N�A� �O�R�G�A�N�I�Z�M� �M�A�O�D�E�G�O� �C�Z�A�O�W�I�E�K�A] [online], zsj.home.pl [dostęp 2024-04-25] .
- ↑ a b c d Hipokinezja – wiedza w pigułce. [online], www.fitmore.pl [dostęp 2019-10-06] [zarchiwizowane z adresu 2019-10-06] .
- ↑ a b c d e IlonaI. Urych IlonaI., Nowe wyzwania edukacji dla bezpieczeństwa – aktywność fizyczna „lekarstwem” na wybrane zagrożenia czasu pokoju w XXI wieku., „Zeszyty Naukowe AON nr 4(93) 2013”, 2013 .
- ↑ a b c l, Styl Zdrowia | Hipokinezja atakuje nasze zdrowie [online] [dostęp 2019-10-06] (pol.).
- ↑ Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla osób dorosłych Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej [online], ncez.pl [dostęp 2019-10-06] .
- ↑ StarostaS. W. StarostaS., Ruch w życiu człowieka i jego znaczenie dla zdrowia., „Roczniki Naukowe Wyższej Szkoły Wychowania Fizycznego i Turystyki w Supraślu”, 2006, s. 61–69 .
- ↑ Aktywność fizyczna jako niezbędny element prawidłowego rozwoju i zdrowia – Dolnośląski Szpital Specjalistyczny im. T. Marciniaka – Centrum Medycyny Ratunkowej [online], www.szpital-marciniak.wroclaw.pl [dostęp 2019-10-07] .
- ↑ Popraw jakość erekcji – Maxigra Go [online], www.maxigrago.pl [dostęp 2019-10-06] .
- ↑ Aktywność fizyczna – jak zaprzyjaźnić się ze sportem? [online], www.mp.pl [dostęp 2019-10-06] (pol.).
- ↑ Michał, Bezczynność ruchowa [online], PowerFizjo, 11 czerwca 2016 [dostęp 2019-10-07] (pol.).
- ↑ Aktywność fizyczna a płodność Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej [online], ncez.pl [dostęp 2019-10-06] .
Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.
- p
- d
- e
- Britannica: topic/sedentary-society