Rudna (województwo dolnośląskie)
![]() | Ten artykuł dotyczy wsi w województwie dolnośląskim. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy. |
wieś | |||
![]() Ratusz w Rudnej | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Powiat | |||
Gmina | Rudna | ||
Liczba ludności (III 2011) | 1646[2] | ||
Strefa numeracyjna | 76 | ||
Kod pocztowy | 59-305[3] | ||
Tablice rejestracyjne | DLU | ||
SIMC | 0367373 | ||
Położenie na mapie gminy Rudna ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu lubińskiego ![]() | |||
![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/POL_Rudna_COA.svg/220px-POL_Rudna_COA.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/SM_Rudna_Ratusz_%287%29.jpg/240px-SM_Rudna_Ratusz_%287%29.jpg)
Rudna (niem. Raudten[4]) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lubińskim, w gminie Rudna. Siedziba gminy Rudna. Dawniej miasto, uzyskała lokację miejską przed 1339 rokiem, zdegradowana w 1945 roku[5]. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie legnickim.
Położenie
Rudna leży nad rzeką Rudną i uchodzącą do niej Kalinówką. Na zachód od miejscowości znajduje się zbiornik Żelazny Most.
Środowisko naturalne
Wieś znajduje się w obrębie mikroregionu Wzgórza Polkowickie, wchodzącego w skład mezoregionu Wzgórza Dalkowskie[6][7].
Historia
Pierwsze wzmianki pochodzą z XIII wieku (grodzisko w Starej Rudnej), w drugiej połowie tego wieku zbudowano tu zamek. Osada szybko rozrastała się i przed rokiem 1339 otrzymała prawa miejskie. Miasto pełniło rolę ośrodka administracyjnego i gospodarczego zaplecza dla okolicznego rolnictwa. Tereny te od roku 1329 były pod zwierzchnictwem Czech, od roku 1526 Habsburgów, a od roku 1742 w Prusach. Do 1932 roku wchodziła w skład powiatu ścinawskiego. W roku 1871 powstało połączenie kolejowe z Legnicą i Głogowem, a trzy lata później (1874) z Wrocławiem. Od tego czasu nastąpił szybki rozwój miasta. Zniszczenia w roku 1945 przyczyniły się do utraty praw miejskich. W roku 1974 uruchomiono największą w kraju kopalnię rud miedzi i Zakład Wzbogacania Miedzi „Rudna”[8].
Zabytki
Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są[9]:
- Zespół miejski
- Kościół parafialny pw. Trójcy Świętej, neogotycki, przebudowany w latach 1859–1860, z wyposażeniem z okresu budowy. Wcześniejszy wybudowano w 1707 r., po przekazaniu protestantom kościoła pw. św. Katarzyny
- Kościół pw. św. Katarzyny, późnogotycki z lat 1474–1500 (XV w.), od 1953 r. parafialna cerkiew prawosławna pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, ul. Kościelna
inne obiekty:
- Ratusz z 1773 r., zburzony w 1945 r., zrekonstruowany w latach 90. XX wieku[10].
nieistniejące obiekty:
- Pałac z XVII w. rodu von Niebelschutz, rozebrany w latach 50. XX wieku
- Cmentarz ewangelicki z kościołem cmentarnym, szachulcowym z XVII w., rozebranym w roku 1972[11]
Demografia
Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 1646 mieszkańców[2]. Jest to największa miejscowość w gminie Rudna i druga po Ścinawie w powiecie lubińskim.
Transport
We wschodniej części wsi przebiegają: linia kolejowa nr 273 (Szczecin Główny – Wrocław Główny) i linia kolejowa nr 289 (Rudna Gwizdanów – Legnica). W miejscowości znajduje się stacja Rudna Miasto[12], natomiast w pobliskiej wsi Gwizdanów – Rudna Gwizdanów.
Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 323, która nieopodal miejscowości krzyżuje się z drogą wojewódzką nr 292.
Sport
Siedziba założonego w 1956 Gminnego Klubu Sportowego Sparta Rudna, którego drużyna piłkarska, używająca barw czerwono-czarnych, występowała w IV lidze (grupie dolnośląskiej zachód) w latach 2018-2022[13][14]. Obecnie (sezon 2023/2024) występuje w klasie A, gr. Legnica II[15]. Stadion klubowy (gminny) w sezonie 2018/19 przeszedł gruntowny remont, otrzymując oświetlenie, piłkołapy, nową nawierzchnię, a boisko ze sztuczną nawierzchnią do treningów i meczów juniorów oraz powiększone trybuny.
Osoby związane z Rudną
- Johann Heermann – ur. w 1585 r. w Rudnej, pisarz i poeta, ochrzczony w miejscowym kościele ewangelickim; obecnie jest to świątynia prawosławna – cerkiew pw. Podwyższenia Krzyża Świętego.
- Christian Knorr von Rosenroth – ur. w 1636 r. w Starej Rudnej, dramaturg, poeta, mistyk i pisarz.
- Agnieszka Sypień – polska karateka stylu Kyokushin. Wielokrotna mistrzyni Polski, Europy i świata.
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 118015
- ↑ a b GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1113 [zarchiwizowane 2022-10-26] .
- ↑ Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
- ↑ Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 66-67.
- ↑ JerzyJ. Kondracki JerzyJ., Geografia regionalna Polski, wyd. 2, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 166-167, ISBN 83-01-13050-4, OCLC 749524664 (pol.).
- ↑ Physico-geographical mesoregions of Poland: Verification and adjustment of boundaries on the basis of contemporary spatial data, „Geographia Polonica”, 91, Warszawa: IGiPZ PAN, 2018, s. 143-170, ISSN 2300-7362, OCLC 1570648 (ang.).
- ↑ Słownik geograficzno-krajoznawczy, Wydawnictwo Naukowe PWN 1998, ISBN 83-01-12677-9.
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 110. [dostęp 2012-09-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-03-27)].
- ↑ Powiat lubiński, Wyd. Turyst. PLAN ISBN 978-83-60044-84-1.
- ↑ Dolny Śląsk, dziedzictwo przeszłości.
- ↑ Miszmasz w nazewnictwie stacji. Dlaczego PLK nie są konsekwentne?
- ↑ IV Liga Dolnośląska - TERMINARZE sezon 2019/20 • Amatorski Klub Sportowy [online], Amatorski Klub Sportowy [dostęp 2022-11-26] (pol.).
- ↑ IV Liga Dolnośląska - TERMINARZE sezon 2018/19 • Amatorski Klub Sportowy [online], Amatorski Klub Sportowy [dostęp 2022-11-26] (pol.).
- ↑ Skarb - Sparta Rudna [online], www.90minut.pl [dostęp 2024-04-13] .
Linki zewnętrzne
- Rudna na portalu Dolny Śląsk
- Polska niezwykła, Rudna
- Raudten (1), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IX: Pożajście – Ruksze, Warszawa 1888, s. 548 .
- p
- d
- e
- Siedziba gminy: Rudna
Wsie |
|
---|---|
Integralne części wsi |
|
- p
- d
- e
- Siedziba powiatu – Lubin
Przynależność wojewódzka |
|
---|---|
Miasta (1945–75) | |
Gminy wiejskie (1945–54 i 1973–75) |
|
Gromady (1954–72) |
|