Regiomontanus
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Johannes_Regiomontanus.jpg/220px-Johannes_Regiomontanus.jpg)
Regiomontanus, właśc. Johannes Müller[1] (ur. 6 czerwca 1436 w Unfinden koło Königsbergu w dzisiejszej Bawarii, zm. 6 lipca 1476 w Rzymie) – niemiecki matematyk, astronom i astrolog.
Znany jest także jako Johannes Molitoris de Künigsperg[a], Johannes Germanus, Johannes Francus[b], Joannes de Monte Regio. Pseudonim Regiomontanus pochodzi od łacińskiego przekładu nazwy Künigsperg (Königsberg, czyli Królewska Góra – po łacinie Mons Regius); nazwisko zaś wywodzi się od zawodu jego ojca (był młynarzem).
Życie i twórczość
W Wiedniu był uczniem i współpracownikiem Georga Peurbacha – austriackiego astronoma i matematyka, autora wprowadzenia do Hipotez planetarnych... Klaudiusza Ptolemeusza, który pracował nad odtworzeniem oryginalnego tekstu jego dzieła Almagest. Wspólnie napisali Epitoma in Almagestum Ptolemaei. W 1461 pojechał do Włoch, gdzie przebywał kilka lat, następnie udał się na Węgry, na zaproszenie króla Macieja Korwina. Tu (lub jeszcze podczas pobytu we Włoszech) współpracował z polskim astronomem Marcinem Bylicą z Olkusza. Wspólnie opracowali tablice astronomiczne oraz Disputationes inter Viennensem et Cracoviensem super Cremonensia in planetarum theoriae deliramenta (Dialog między Wiedeńczykiem i Krakowianinem o bredzeniach Gerarda z Kremony na temat teorii planetarnych) – krytykę przestarzałego podręcznika astronomii. Kontaktował się także często z innymi polskimi astronomami, m.in. Marcinem Królem.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Regiomontanus_-_De_triangulis_planis_et_sphaericis_libri%2C_per_Henrichum_Petri_et_Petrum_Pernam_-_4683051.tif/lossy-page1-220px-Regiomontanus_-_De_triangulis_planis_et_sphaericis_libri%2C_per_Henrichum_Petri_et_Petrum_Pernam_-_4683051.tif.jpg)
W pracy De triangulis omnimodis libri quinque (O wszelkich trójkatach ksiąg pięć, wydana w Norymberdze w 1533) usystematyzował trygonometrię płaską i sferyczną. Ułożył tablice trygonometryczne w układzie dziesiętnym, czym zbliżył się do ułamków dziesiętnych. W 1471 założył w Norymberdze obserwatorium, drukarnię i warsztat mechaniczny – jego patronem, który to wszystko sfinansował, był Bernhard Walther, bogaty patrycjusz. W 1474 jako pierwszy wydał drukiem pracę naukową. W 1475 Regiomontanus został zaproszony do Rzymu przez papieża Sykstusa IV, na którego życzenie brał udział w pracach nad reformą kalendarza; w tym samym roku papież konsekrował go na biskupa Ratyzbony (niem. Regensburg). Regiomontanus zmarł rok później ciągle przebywając w Rzymie. Na temat jego śmierci pojawiły się dwie teorie. Pierwsza i najbardziej prawdopodobna mówi, że zmarł z powodu dżumy, która powróciła 1476 roku do Rzymu. Druga jest bardziej sensacyjna – mianowicie plotka głosiła, że Regiomontanus został zamordowany przez dwóch synów Jerzego z Trapezuntu, którego Regiomontanus zjadliwie krytykował za to, że był kiepskim matematykiem i astronomem.
Uwagi
Przypisy
- ↑ Regiomontanus, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2023-06-24] .
Linki zewnętrzne
John J. O'Connor; Edmund F. Robertson: Regiomontanus w MacTutor History of Mathematics archive (ang.)
- Epitoma in Almagestum Ptolemaei. – Venezia, 1496
- Dzieła Regiomontanusa w bibliotece Polona
- ISNI: 0000000108555711
- VIAF: 17261967, 112167802706517771022, 195290462
- ULAN: 500043187
- LCCN: n81002844, n94067785
- GND: 118641913
- LIBRIS: ljx0wb641wnt1bd
- BnF: 12159829r
- SUDOC: 030118034
- SBN: BVEV021551, VEAV486511
- NLA: 36383778
- NKC: ola2002159459
- BNE: XX1000699
- NTA: 070823103
- BIBSYS: 90404726
- CiNii: DA13092726
- Open Library: OL2490822A, OL2224825A
- PLWABN: 9810673274705606
- NUKAT: n2002097490
- J9U: 987007266943205171
- PTBNP: 76056
- CANTIC: a11532075
- CONOR: 130155619
- BNC: 000386138
- ΕΒΕ: 240044
- BLBNB: 000212705
- PWN: 3966700
- Britannica: biography/Regiomontanus
- NE.se: johannes-regiomontanus
- SNL: Johannes_Regiomontanus
- Catalana: 0044796
- DSDE: Johannes_Regiomontanus
- Hrvatska enciklopedija: 52255
- MacTutor: Regiomontanus