Pułk Radiotelegraficzny
![]() | |
Historia | |
Państwo |
|
---|---|
Sformowanie | 1924 |
Rozformowanie | 1939 |
Tradycje | |
Święto | 29 czerwca |
Nadanie sztandaru | 23 maja 1937 |
Dowódcy | |
Pierwszy | ppłk łącz. Antoni Powierza |
Ostatni | ppłk Władysław II Malinowski |
Organizacja | |
Dyslokacja | garnizon Warszawa, Beniaminów |
Rodzaj sił zbrojnych | |
Rodzaj wojsk |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/Wojska_%C5%81%C4%85czno%C5%9Bci_w_1939.jpg/240px-Wojska_%C5%81%C4%85czno%C5%9Bci_w_1939.jpg)
Pułk Radiotelegraficzny (prtlgr) – oddział łączności Wojska Polskiego II RP.
Historia pułku
Pułk Radiotelegraficzny został sformowany 29 czerwca 1924 roku z połączenia trzech batalionów radiotelegraficznych, które dotychczas wchodziły w skład trzech pułków łączności, a mianowicie:
- I batalionu radiotelegraficznego 1 pułku łączności w Beniaminowie,
- II batalionu radiotelegraficznego 2 pułku łączności w Żurawicy,
- III batalionu radiotelegraficznego 3 pułku łączności w Grudziądzu[1].
17 września 1924 na łamach „Polski Zbrojnej” poinformowano, że pułk „z powodu braku lokali w Jabłonnie pozostaje czasowo w Beniaminowie”[2].
W 1926 roku dowództwo pułku zostało przeniesione z Beniaminowa do Warszawy. W następnym roku z Jabłonny do stolicy zostały przeniesione warsztaty i składy pułkowe. Pracownicy warsztatu pułkowego wykonali radioodbiornik dla Józefa Piłsudskiego, zainstalowany w Belwederze. Ponadto, pułk we własnym zakresie i z własnych środków, zbudował stację krótkofalową, która posłużyła do powstania laboratorium krótkofalowego[1].
Osobny artykuł: Święta wojskowe w Polsce.
19 maja 1927 roku minister spraw wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 29 czerwca, jako datę święta pułkowego[3][4]. Pułk obchodził swoje święto w rocznicę sformowania w 1924 roku[1].
We wrześniu 1929 roku zostały zorganizowane pododdziały pełniące rolę szkół podoficerskich dla szeregowych służby czynnej pułków broni, których zadaniem było wyszkolenie dowódców radiostacji pułkowych:
- kadra 2 kompanii szkolnej 2 baonu rtlgr w Krakowie pod dowództwem por. łącz. Mariana Lekszyckiego,
- kadra 3 kompanii szkolnej 3 baonu rtlgr w Przemyślu pod dowództwem por. łącz. Stanisława Rościszewskiego[5][6][7].
Dowództwo pułku i bataliony stacjonowały w Warszawie, 1 kompania szkolna też w Warszawie, 2 kompania szkolna w Krakowie, a 3 kompania szkolna w Przemyślu[8].
Kadra pułku
- Dowódcy pułku
- ppłk łącz. Antoni Powierza (VI 1924[9] – V 1925 → kierownik referatu w Departamencie V Technicznym MSWojsk.)
- ppłk łącz. Tadeusz Argasiński (V 1925 - IV 1929 → dowódca 2 Grupy Łączności)
- ppłk łącz. inż. Zygmunt Karaffa-Kraeuterkraft (IV 1929 - VIII 1934 → stan spoczynku)
- ppłk łącz. Władysław II Malinowski (X 1935 – 1939 → dowódca łączności Armii „Łódź”)
- Zastępcy dowódcy pułku
- mjr łącz. Edmund Feliks Świdziński (VI 1924[9][10] – X 1927 → wykładowca w OSInż.[11])
- mjr łącz. Józef Łukomski (IV 1928 – 1 III 1929 → szef łączności 19 DP[12])
- mjr / ppłk łącz. Władysław II Malinowski (15 V 1929[13] – X 1935 → dowódca pułku)
- ppłk łącz. Mieczysław Ornatowski (do 1939)
- Kwatermistrzowie
- kpt. łącz. Edmund Iwaszkiewicz (od VI 1924[9])
- kpt. łącz. Józef Albin Schubert (od VI 1927[14][15])
- mjr łącz. Franciszek Maksymilian Jaeschke (III 1932[16] – 1939)
- Oficerowie pułku
- ppłk łącz. inż. Emil Kaliński (nadetatowy)
- mjr łącz. Kazimierz Jackowski
- mjr łącz. Egon Krulisz
- mjr łącz. Ignacy Junosza-Drewnowski – dowódca I batalionu (VIII 1929–III 1932)
- mjr łącz. inż. Antoni Krzyczkowski – dowódca batalionu (od 1 VI 1932)
- mjr łącz. Aleksander I Winiarski
- kpt. łącz. Witold Scazighino (rezerwowy w latach 20. i 30.)
- kpt. łącz. Marian Suski
- kpt. dypl. Zenon Starkiewicz
- por. adm. Czesław Gąsiorkiewicz (oficer służby administracyjnej pułku w 1932)
- por. rez. Adolf Morawski
- por. rez. łącz. Bolesław Przedpełski
- ppor. rez. Antoni Chomicz
- ppor. rez. Wacław Szymanowski
- Podoficerowie
- kpr. Michał Parada
- Organizacja i obsada personalna w 1939
Pokojowa obsada personalna batalionu w marcu 1939 roku[17][a]:
- dowódca pułku – ppłk łącz. Władysław II Malinowski
- I zastępca dowódcy – ppłk łącz. Mieczysław Ornatowski †1940 Katyń[19]
- adiutant – kpt. Dariusz Władysław Tarnowski
- lekarz – mjr lek. dr Wiktor Niedźwiedzki †1940 Charków[20]
- II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Franciszek Maksymilian Jaeschke †1940 Charków[21]
- oficer mobilizacyjny – kpt. Ludwik Wincenty Chełkowski †1940 Katyń[22]
- zastępca oficera mobilizacyjnego – por. mgr Michał Benesch †1940 Katyń
- oficer administracyjno-materiałowy – kpt. adm. (piech.) Bronisław Banasik
- oficer gospodarczy – kpt. int. Feliks Olbrysz †1940 Katyń[23]
- oficer żywnościowy – chor. Józef Kantorowicz
- dowódca kompanii obsługi – kpt. adm. (piech.) Roman Jazowski
- komendant parku – kpt. Henryk Jagiełło †1940 Katyń[24]
- zastępca komendanta parku – chor. Edmund Nimiński(*)[b]
- na kursie – kpt. Kazimierz Mazur
- na kursie – por. Stanisław Bilski
1 batalion radiotelegraficzny
- dowódca – mjr Stanisław Czubiński †1940 Katyń
- adiutant – por. Zdzisław Szymon Kossakowski
- dowódca 1 kompanii – kpt. Włodzimierz Florian Rychlicki †1940 Charków[26]
- instruktor – ppor. Antoni Wasilewski
- instruktor – chor. Edmund Nimiński (*)
- dowódca 2 kompanii – kpt. Stanisław Napoleon Bancer
- instruktor – ppor. Aleksander Dakowski
- dowódca 3 kompanii – por. Mieczysław Gucma
- instruktor – ppor. Władysław Bolesław Żychowski
- dowódca kompanii szkolnej – mjr dypl. mgr Jerzy Kurpisz
- instruktor – ppor. Kazimierz Walenty Banuack
2 batalion radiotelegraficzny
- dowódca – mjr Adam Parafiński
- adiutant – por. Mieczysław Goździkowski
- pomocnik ds gospodarczych – kpt. adm. (piech.) Jan Banaszewski
- oficer żywnościowy – chor. Romuald Edmund Bansleben
- dowódca 1 kompanii – por. Karol Łuniewski
- instruktor – ppor. Ignacy Nowicki
- instruktor – ppor. Arkadiusz Hąjbowicz
- dowódca 2 kompanii – kpt. Marian Aleksander Tabeau
- instruktor – ppor. CzesławBrejdygant
- instruktor – ppor. Leopold Serwacjusz Zieliński Rudolf
- dowódca 3 kompanii – ppor. Józef Biernacki
- instruktor – ppor. Stefan Mydlarz
- instruktor – ppor. Wacław Malinowski
- dowódca 4 kompanii – por. Marian Radzio
- instruktor – por. Adam Julian Zawiliński †1940 Charków[27]
- dowódca kompanii szkolnej w Krakowie – kpt. Leopold Piątkiewicz
- instruktor – ppor. Zdzisław Malik
3 batalion radiotelegraficzny
- dowódca – mjr Mieczysław III Zaremba †1940 Katyń[28]
- dowódca (dubler) – mjr kontr. Giorgi Mamaładze[c]
- adiutant – kpt. Bogusław Wolniak
- dowódca 1 kompanii – kpt. Zbigniew Szczęsny Zubalewicz
- instruktor – ppor. Stanisław Lorenc
- instruktor – chor. Marian Brycan
- instruktor – chor. Józef Urbanik
- dowódca 2 kompanii – kpt. Janusz Stanisław Wagner †1940 Charków[29]
- instruktor – por. Roman Kiźny
- instruktor – ppor. Zbigniew Zygmunt Młodzianowski
- instruktor – ppor. Tadeusz Józef Szuster
- dowódca 3 kompanii – kpt. Wincenty Janecki
- instruktor – por. Juliusz Przemysław Domagalski
- dowódca kompanii szkolnej w Przemyślu – kpt. Stanisław Gospodarczyk
- instruktor – kpt. Piotr Puciata
- instruktor – por. Jan Kowal
Symbole pułkowe
- Sztandar
Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.
23 maja 1937 roku Prezydent RP Ignacy Mościcki zatwierdził wzór sztandaru pułku radiotelegraficznego. Na prawej stronie płatu sztandarowego jest umieszczona w rogach, zamiast numeru pułku, stylizowana litera „R”. Na lewej stronie płatu sztandarowego są umieszczone: w prawym górnym rogu na tarczy wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej, w lewym górnym rogu na tarczy znak wojsk łączności, w prawym dolnym rogu na tarczy godło m. Warszawy, w lewym dolnym rogu na tarczy odznaka pamiątkowa pułku radiotelegraficznego, na dolnym ramieniu krzyża kawalerskiego napis: „Warszawa 19 XI 1918”[30][31].
- Odznaka pamiątkowa
Osobny artykuł: Odznaka pamiątkowa jednostki wojskowej.
14 lipca 1928 roku minister spraw wojskowych, marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej prtlgr[32].
Odznaka o wymiarach 41x41 mm ma kształt równoramiennego krzyża pokrytego emalią w barwach wojsk łączności. Na jego ramionach umieszczono inicjały i datę „P R 29 VI 1924”, pomiędzy ramionami po trzy błyskawice. W centrum nałożono czerwoną tarczę z orłem. Odznaka dwuczęściowa - wykonana w tombaku srebrzonym, emaliowana. Wykonanie: Zjednoczeni Grawerzy - Warszawa[33].
Uwagi
- ↑ Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[18].
- ↑ Gwiazdką oznaczono żołnierza, który pełnił jednoczenie więcej niż jedną funkcję[25].
- ↑ Jerzy (Giorgi) Mamaładze ur. 25 grudnia 1898 roku na Kaukazie, w guberni bakińskiej, w rodzinie Tarasiego i Kamilli Niny z Szepffów, zamieszkały w Warszawie przy ul. Krasińskiego 66 m. 4. Monitor Polski z 1946 nr 28, s. 5
Przypisy
- ↑ a b c Karaffa-Kraeuterkraft 1933 ↓, s. 6.
- ↑ Miejsce postoju Pułku Radjotelegraficznego. „Polska Zbrojna”. 255, s. 4, 1924-09-17. Warszawa. .
- ↑ Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
- ↑ Święto pułku radjotelegraficzny. „Radio”, s. 11, Nr 28 z 9 lipca 1933.
- ↑ Rościszewski 1933 ↓, s. 40.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 392, 406.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 763.
- ↑ Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 818.
- ↑ a b c Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 57 z 21 czerwca 1924 roku, s. 335.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 880.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927 roku, s. 314.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 202.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 406.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 16 z 11 czerwca 1927 roku, s. 164.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 615.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 240.
- ↑ Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 817.
- ↑ Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
- ↑ Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 451.
- ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 369.
- ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 177.
- ↑ Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 70.
- ↑ Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 443.
- ↑ Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 217.
- ↑ Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VIII.
- ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 462.
- ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 630.
- ↑ Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 725.
- ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 577.
- ↑ Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 7 z 19 czerwca 1937 roku, poz. 89.
- ↑ Satora 1990 ↓, s. 361-364.
- ↑ Dz Rozk. MSWojsk. Nr 18 z 14 lipca 1928 roku, poz. 211.
- ↑ Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 372.
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2018-03-22].
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Jędrzej Tucholski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2003. ISBN 83-916663-5-2.
- Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1. ISBN 83-7188-899-6.
- Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918–1939: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 83-204-3299-5.
- Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
- Zygmunt Karaffa-Kraeuterkraft. 9 lat pracy pułku radiotelegraficznego. „Polska Zbrojna”. 178, 1933-06-29. Warszawa.
- Stanisław Rościszewski: Kadra Kompanii Szkolnej 3-go Batalionu Radiotelegraficznego. W: Oświata – to potęga. Wydawnictwo pamiątkowe z okazji 15-lecia niepodległości Państwa Polskiego. Józef Kopeć (red.). Przemyśl: Okręgowy Zarząd Polskiego Białego Krzyża w Przemyślu, 1933.
- p
- d
- e
- Dowództwo Łączności MSWojsk.
- Szefostwo Łączności Sztabu Głównego
grupy łączności | |
---|---|
pułki łączności |
|
bataliony łączności |
|
kompanie łączności |
|
szkolnictwo | |
służba łączności |
|
- Korpus oficerów łączności
- Jednostki dowodzenia i łączności Wojska Polskiego
- p
- d
- e