Przytulia wydłużona
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | astropodobne | ||
Rząd | goryczkowce | ||
Rodzina | marzanowate | ||
Rodzaj | przytulia | ||
Gatunek | przytulia wydłużona | ||
Nazwa systematyczna | |||
Galium elongatum C.Presl J.S.Presl & C.B.Presl, Delic. Prag.: 119 (1822)[3] | |||
Synonimy | |||
| |||
|
Przytulia wydłużona (Galium elongatum C.Presl) – gatunek rośliny należący do rodziny marzanowatych. Występuje w całej Europie, w basenie Morza Śródziemnego i w zachodniej Azji, sięgając po Iran[3]. W Polsce gatunek określany jest jako rzadki[4], ale spotykany na całym niżu i w niższych położeniach górskich. Roślina bagienna[5].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/Galium_elongatum_kz04.jpg/180px-Galium_elongatum_kz04.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ca/Galium_elongatum_sl24.jpg/180px-Galium_elongatum_sl24.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Galium_elongatum_kz03.jpg/180px-Galium_elongatum_kz03.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/Galium_elongatum_kz02.jpg/180px-Galium_elongatum_kz02.jpg)
- Pokrój
- Roślina o silnej łodydze osiągającej od 30 do 100 cm długości[4], czasem nawet dłuższej[5]. W dole z kłączem, z którego w węzłach wyrastają korzenie przybyszowe. Rozwijają się one także w zanurzonej, dolnej części łodygi. Łodyga jest wyraźnie czterokanciasta, z kantami uwypuklonymi i białawymi, szorstka – ze szczecinkami skierowanymi do podstawy łodygi. Pędy po zasuszeniu czernieją[5].
- Liście
- Wyrastają w okółkach, po 4, 5 lub 6[4]. Równowąskopodługowate lub odwrotnie jajowatolancetowate (najszersze powyżej połowy), cienkie, o długości zazwyczaj od 20 do 40 mm (rzadko nieco krótsze lub dłuższe) i szerokości 3–4 mm. Na szczycie zaokrąglone lub tępe, u dołu zwężające się, od spodu nieco szorstkie z powodu rzadkich szczecinek na nerwie głównym[5].
- Kwiaty
- Nieliczne, zebrane w luźną wiechę wyrastającą na szczycie łodygi, z silnie odstającymi odgałęzieniami kwiatostanu osiągającymi do ok. 10 cm długości. Osadzone na grubych szypułkach o długości 3–4,5 mm. Korona biała o średnicy 3,5–4,5 mm, 4–krotna. Pręciki z czerwonymi pylnikami[5].
- Owoce
- Kuliste rozłupki o średnicy 1,4–1,6 mm[5].
- Gatunki podobne
- W Europie Środkowej na siedliskach bagiennych rośnie kilka gatunków o białych kwiatach i szorstkich pędach. Przytulia lepczyca G. rivale i bagienna G. uliginosum różnią się jajowatymi owocami oraz liśćmi ostro zakończonymi, z ostrzem. Przytulia błotna G. palustre jest wiotka, mniejsza, z łodygą bez białawych kantów, z liśćmi znacznie mniejszymi (zwykle do 1,2, rzadko do 2 cm długości)[5][4].
Biologia i ekologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/47/Galium_elongatum_sl29.jpg/220px-Galium_elongatum_sl29.jpg)
Bylina, hemikryptofit[4]. Kwitnie od czerwca do sierpnia, czasem też we wrześniu[5]. Występuje na brzegach wód stojących i na bagnach[5][4]. Uznawany jest za gatunek charakterystyczny dla związku (All.) Magnocaricion[5]. Liczba chromosomów 2n = 88, 96[5][4].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-05-21] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-05-21] (ang.).
- ↑ a b Galium elongatum C.Presl in J.S.Presl & C.B.Presl, Delic. Prag.: 119 (1822). [w:] World Checklist of Selected Plant Families [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-05-21].
- ↑ a b c d e f g Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ a b c d e f g h i j k Irena Kucowa: Rodzina: Rubiaceae, Marzanowate. W: Bogumił Pawłowski (red.): Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych. T. XI. Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1967, s. 320.
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
- BioLib: 40598
- EoL: 1105840
- EUNIS: 182271
- FloraWeb: 2563
- GBIF: 2913128
- identyfikator iNaturalist: 497672
- IPNI: 749857-1
- NCBI: 29791
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-86260
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:749857-1
- Tela Botanica: 28993
- identyfikator Tropicos: 27900173
- CoL: 3F5NM