Przytulia północna
![]() | |||||
Systematyka[1][2] | |||||
Domena | eukarionty | ||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||||
Podkrólestwo | |||||
Nadgromada | |||||
Gromada | |||||
Podgromada | |||||
Nadklasa | okrytonasienne | ||||
Klasa | Magnoliopsida | ||||
Nadrząd | astropodobne | ||||
Rząd | goryczkowce | ||||
Rodzina | marzanowate | ||||
Rodzaj | przytulia | ||||
Gatunek | przytulia północna | ||||
Nazwa systematyczna | |||||
Galium boreale L. Sp. Pl.: 108 (1753)[3] | |||||
| |||||
| |||||
|
Przytulia północna (Galium boreale L.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny marzanowatych (Rubiaceae). Jest szeroko rozprzestrzeniony na półkuli północnej – rośnie w całej niemal Europie (w tym na Islandii, ale brak go na południowych krańcach kontynentu), na rozległych obszarach Azji bez jej południowej części oraz w Ameryce Północnej na północ od Meksyku, włącznie z Grenlandią[3]. W Polsce jest pospolity[4], lokalnie tylko rzadszy lub brak go zupełnie np. w Bieszczadach[5]. Najłatwiejsza do rozpoznania spośród występujących w Polsce przytulii[6] ze względu na trójnerwowe, długie do 4 cm liście wyrastające po 4 w okółku[4].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Galium_boreale_kz02.jpg/180px-Galium_boreale_kz02.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Galium_boreale_%28s._str.%29_sl25.jpg/180px-Galium_boreale_%28s._str.%29_sl25.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b2/GaliumBoreale1.jpg/180px-GaliumBoreale1.jpg)
- Łodyga
- Kanciasta, rozgałęziona, osiągająca wysokość do 60 cm. Jest naga, lub z krótkimi włoskami. Pod ziemią występuje pełzające kłącze[4].
- Liście
- Ulistnienie okółkowe (po 4 liście w okółku). Pojedynczy liść ma długość do 4 cm i szerokość do 8 mm. Liście skórzaste, podługowate lub lancetowate, o zwężonych końcach i nasadach, ale bez kończyka. Są ciemnozielone, 3-nerwowe, lekko podwinięte na brzegach, nagie, lub z szorstkimi szczecinkami[4][6].
- Kwiaty
- Drobne, białe, pachnące, zebrane w zbite szczytowe kwiatostany. Korona biała o zaostrzonych łatkach[4].
- Owoce
- Wyrastające na szypułkach i porośnięte włoskami (rzadziej nagie) rozłupki. Szypułki są dwukrotnie dłuższe od rozłupek[4].
Biologia
Bylina, kwitnie od czerwca do sierpnia[6]. Roślina pospolita na niżu, rzadko w górach. Rośnie w miejscach trawiastych, w zaroślach, lasach, na łąkach[6]. Tworzy mieszańce z przytulią właściwą (Galium verum) i przytulią pospolitą (Galium mollugo)[4].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-05-27] (ang.).
- ↑ a b c Galium boreale L., [w:] Plants of the World Online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2024-01-08] .
- ↑ a b c d e f g Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
- ↑ Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, AdamA. Zając, MariaM. Zając (red.), Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 248, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957 .
- ↑ a b c d Sobkowiak M., Szwedler I., Spotkania z przyrodą ROŚLINY, Wyd.1, Warszawa, MULTICO Oficyna Wydawnicza, 1998, Rośliny kwiatowe, s. 96
- Britannica: plant/northern-bedstraw
- SNL: hvitmaure
- BioLib: 40595
- EoL: 1104424
- EUNIS: 181917
- Flora of China: 200022085
- Flora of North America: 200022085
- FloraWeb: 2540
- GBIF: 2914338
- identyfikator iNaturalist: 77188
- IPNI: 749626-1
- ITIS: 565204
- NCBI: 35896
- Plant Finder: 286665
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-85836
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:749626-1
- Tela Botanica: 28935
- identyfikator Tropicos: 27900078
- USDA PLANTS: GABO2
- CoL: 6K7KQ