Piłodziób wspaniały
Momotus momota[1] | |||
(Linnaeus, 1766) | |||
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ptaki | ||
Podgromada | Neornithes | ||
Nadrząd | ptaki neognatyczne | ||
Rząd | kraskowe | ||
Rodzina | piłodzioby | ||
Rodzaj | Momotus | ||
Gatunek | piłodziób wspaniały | ||
Synonimy | |||
| |||
Podgatunki | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
Zasięg występowania | |||
![]() | |||
| |||
|
Piłodziób wspaniały[5] (Momotus momota) – gatunek ptaka z rodziny piłodziobów (Momotidae) występujący w Ameryce Południowej, głównie w Amazonii. Nie jest zagrożony.
Systematyka
Po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego gatunek ten opisał Karol Linneusz w 1766 w 12. edycji Systema Naturae. Autor nadał mu nazwę Ramphastos momota, a jako miejsce typowe wskazał Amerykę Południową[6], co później uściślono na Kajennę[3]. Obecnie gatunek zaliczany jest do rodzaju Momotus[5][7].
W starszym ujęciu systematycznym do M. momota zaliczano około 20 podgatunków występujących od północno-wschodniego Meksyku do północnej Argentyny[2]. W oparciu przede wszystkim o publikację F.G. Stilesa z 2009 roku takson ten podzielono na 6 osobnych gatunków: M. momota, M. coeruliceps (piłodziób modrogłowy), M. lessonii (piłodziób żółtopierśny), M. subrufescens (piłodziób rdzawobrzuchy), M. bahamensis (piłodziób czerwonogardły) i M. aequatorialis (piłodziób wyżynny)[5][7][8]. W tym nowym ujęciu systematycznym do M. momota zalicza się już tylko 9 podgatunków, które zamieszkują[7]:
- M. m. momota (Linnaeus, 1766) – wschodnia Wenezuela, region Gujana i północna Brazylia
- M. m. microstephanus Sclater, PL, 1858 – południowo-wschodnia Kolumbia, wschodni Ekwador i północno-zachodnia Brazylia
- M. m. ignobilis von Berlepsch, 1889 – wschodnie Peru i zachodnia Brazylia
- M. m. nattereri Sclater, PL, 1858 – północno-wschodnia Boliwia
- M. m. simplex Chapman, 1923 – zachodnia Brazylia do zachodnio-środkowej Brazylii (na południe od Amazonki)
- M. m. cametensis Snethlage, E, 1912 – północno-środkowa Brazylia
- M. m. parensis Sharpe, 1892 – północno-wschodnia Brazylia
- M. m. marcgravianus Pinto & Camargo, 1961 – wschodnia Brazylia
- M. m. pilcomajensis Reichenow, 1919 – południowa Boliwia, południowa Brazylia i północno-zachodnia Argentyna
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/Momotus_momota_-Woodland_Park_Zoo-8a.jpg/220px-Momotus_momota_-Woodland_Park_Zoo-8a.jpg)
- Wygląd
- Upierzenie zielone, niebieski wierzch głowy, rude podgardle, pierś i brzuch, czarna maska wokół oczu. W ogonie znajdują się dwie długie niebieskie sterówki z czarnymi końcówkami.
- Średnie wymiary
- Długość ciała – około 50 cm (wraz z ogonem o długości około 30 cm).
Ekologia i zachowanie
- Biotop
- Pierwotne lasy Amazonii i terenów przyległych aż po północno-zachodnią Argentynę.
- Zachowanie
- Siedząc na gałęzi, wymachuje ogonem jak wahadłem to w jedną, to w drugą stronę, wołając rytmiczne jutu-jutu.
- Pożywienie
- Drobne kręgowce, owady, owoce, nasiona.
- Rozmnażanie
- Samica składa 2–3 jaja w dziupli drzewa lub w norze wykopanej w urwistym brzegu rzeki. Pisklęta wylęgają się po 22 dniach. O młode troszczą się obydwoje rodzice.
Status
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN piłodziób wspaniały jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy ze względu na wylesianie Amazonii[4].
Przypisy
- ↑ Momotus momota, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b Blue-crowned Motmot (Momotus momota). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-05-03)]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h D. Lepage: Amazonian Motmot Momotus momota. [w:] Avibase [on-line]. [dostęp 2022-12-18]. (ang.).
- ↑ a b Momotus momota, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b c Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Momotidae Gray,GR, 1840 (1832-33) - piłodzioby - Motmots (wersja: 2019-10-10). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-06-05].
- ↑ K.K. Linneusz K.K., Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, wyd. 12, t. 1 cz. 1, Holmiae 1766, s. 152 (łac.).
- ↑ a b c F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Todies, motmots, bee-eaters. IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-06-05]. (ang.).
- ↑ F. Gary Stiles. A review of the genus Momotus (Coraciiformes: Momotidae) in northern South America and adjacent areas. „Ornitologia Colombiana”. 8, s. 29–74, 2009. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).