Pięciornik krzewiasty
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | |||
Rząd | |||
Rodzina | |||
Rodzaj | Dasiphora | ||
Gatunek | pięciornik krzewiasty | ||
Nazwa systematyczna | |||
Dasiphora fruticosa (L.) Rydb. A monograph of the North American Potentilleae A monograph of the North American Potentilleae; 1898 188 1898[3] | |||
Synonimy | |||
| |||
|
Pięciornik krzewiasty (Dasiphora fruticosa (L.) Rydb.[4]) – gatunek rośliny wieloletniej, należący do rodziny różowatych. Występuje na rozległych obszarach strefy umiarkowanej półkuli północnej – w Ameryce Północnej, Azji i Europie południowej i północnej (nie rośnie naturalnie w Europie Środkowej, w tym w Polsce), na innych obszarach uprawiany i dziczejący[5]. Rośnie w miejscach skalistych, świetlistych, na zboczach górskich. Kwiaty ma bezwonne, zapylane przez owady[6]. Gatunek jest rozpowszechniony w uprawie jako roślina ozdobna. Uprawiany w licznych odmianach różniących się pokrojem i kolorem kwiatów[6].
Morfologia
- Pokrój
- Gęsty krzew o wysokości do 1,5 m[6] i regularnym, kulistym pokroju.
- Pędy
- Łukowato wzniesione, rozgałęziające się. Kora na starszych pędach jest postrzępiona, czerwonobrunatna.
- Liście
- Skrętoległe i sezonowe, z trwałymi przylistkami. Pierzasto złożone, składające się z 3, 5 lub 7 bezogonkowych listków[6]. Listki są całobrzegie, wąskoeliptyczne, obustronne jedwabiście owłosione i przeważnie mają podwinięte brzegi.
- Kwiaty
- Wyrastają pojedynczo lub po kilka na końcach pędów. Mają promienistą koronę o średnicy do 3 cm. Płatki zwykle są żółte, rzadko lub u odmian białe, różowe lub czerwone. Działek kielicha jest 5, zrośniętych u nasady i wspartych od spodu przez podobne do nich listki kieliszka. Płatków korony jest 5. Pręciki są liczne, podobnie jak górne słupki, w których zalążniach rozwijają się pojedyncze zalążki[6].
- Owoce
- Suche, jednonasienne niełupki pokryte długimi włoskami[6].
Zastosowanie
Uprawiany jest jako roślina ozdobna. Swoją popularność zawdzięcza faktowi długotrwałego kwitnienia, ładnemu, zwartemu pokrojowi oraz łatwości uprawy. Jest wytrzymały na mrozy, suszę i zanieczyszczenia powietrza. Rośnie powoli i jest długowieczny. Nadaje się do ogrodów skalnych, na rabaty, do parków, zadrzewień osiedlowych, na żywopłoty i formowane szpalery (dobrze znosi cięcie). Nadaje się również do tworzenia bonsai.
- Kwiat formy typowej
- Owoc
- Odmiana 'Abbotswood'
- Odmiana 'Hopleys Orange'
- Odmiana 'Red Ace'
- Odmiana 'Floppy Disc'
Uprawa
Wymaga słonecznego stanowiska. Nie jest wymagający co do gleby, ale najlepiej rośnie na glebach lekkich, piaszczystych lub piaszczysto-gliniastych. Odczyn gleby nie ma znaczenia, równie dobrze rośnie na glebach kwaśnych, jak i zasadowych[7]. Rozmnaża się go z sadzonek lub nasion wysiewanych jesienią.
Odmiany (wybór)[7]
- 'Abbotswood' – rozłożysty krzew o białych kwiatach
- 'Beesii' – ma jaskrawożółte kwiaty i srebrne liście
- 'Goldfinger' – liście wąskie, kwiaty jaskrawożółte o średnicy 4 cm, wysokość 1,3 m i 1,5 m szerokości
- 'Goldstar' – ma wzniesiony pokrój i ciemnożółte kwiaty, wysokość 0,8 m i 1 m szerokości
- 'Maanleys' – kwiaty bladożółte, liście niebieskozielone, wysokość do 1,2m
- 'Promose Beauty' – kwiaty żółte, podobne do kwiatów róż botanicznych
- 'Tangerine' – ma złoto-pomarańczowe kwiaty
- 'Red Ace' – odmiana niska (do 0,6 m, rzadko do metra) o drobnych liściach i kwiatach cynobrowych (pomarańczowoczerwonych)
- 'Pink Beauty' ® (nazwa handlowa: Lovely Pink) – 0,8 m wysokości i szerokości, kwiaty ok. 3 cm średnicy, ciemnoróżowe, nie blaknące na słońcu
- 'Blink' ('Princess') – drobna (do 0,4 m) odmiana o kwiatach różowych, w pełnym słońcu blednących
- 'Marion Red Robin' ® – odmiana o kwiatach jaskrawo czerwono-cynobrowych, wysokość 0,5 m i 1 m szerokości
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-29] (ang.).
- ↑ a b The Plant List. [dostęp 2017-08-19].
- ↑ Kadereit J. W., Albach D. C., Ehrendorfer F., Galbany-Casals M. i inni. Which changes are needed to render all genera of the German flora monophyletic?. „Willdenowia”. 46, s. 39 – 91, 2016. DOI: 10.3372/wi.46.46105.
- ↑ Taxon: Dasiphora fruticosa (L.) Rydb.. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2021-11-19].
- ↑ a b c d e f Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Volume I. Trees and shrubs. London: MacMillan, 2002, s. 235. ISBN 0-333-73003-8.
- ↑ a b GeoffreyG. Burnie GeoffreyG. i inni, Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134 .
Bibliografia
- Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
- Praca zbiorowa: Katalog roślin II. Drzewa, krzewy, byliny.. Warszawa: Agencja Promocji Zieleni, Związek Szkółkarzy Polskich, 2003. ISBN 83-912272-3-5.
- SNL: buskmure