Phataginus
Phataginus | |||
Rafinesque, 1821[1] | |||
![]() Przedstawiciel rodzaju – łuskowiec białobrzuchy (Ph. tricuspis) | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ssaki | ||
Podgromada | żyworodne | ||
Rząd | łuskowce | ||
Rodzina | łuskowcowate | ||
Rodzaj | Phataginus | ||
Typ nomenklatoryczny | |||
Manis tricuspis Rafinesque, 1821 | |||
Synonimy | |||
| |||
Gatunki | |||
| |||
| |||
|
Phataginus – rodzaj ssaków z rodziny łuskowcowatych (Manidae).
Rozmieszczenie geograficzne
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce[8][9][10].
Morfologia
Długość ciała 25–43 cm, długość ogona 35–70 cm; długość czaszki 6–9 cm; masa ciała 1,6–3,5 kg[9][11].
Systematyka
Rodzaj zdefiniował w 1821 roku francusko-amerykański przyrodnik Constantine Samuel Rafinesque w artykule poświęconym rodzajowi Manis opublikowanym na łamach Annales générales des sciences physiques[1]. Rafinesque wymienił dwa gatunki – Manis ceonyx Rafinesque, 1820 (= Manis tetradactyla Linnaeus, 1766) i Manis tricuspis Rafinesque, 1820 – z których gatunkiem typowum jest Manis tricuspis Rafinesque, 1820.
Etymologia
- Pholidotus: gr. φολιδωτος pholidōtos ‘pokryty pancerzem, łuskowaty’, od φολις pholis, φολιδος pholidos ‘rogowa łuska’[12]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Manis longicaudatus Brisson, 1756 (= Manis tetradactyla Linnaeus, 1758).
- Phataginus (Phatagin): wschodnio-indyjska nazwa phatagin lub phatagen dla łuskowatego zwierzęcia jedzącego mrówki zaadaptowana przez Buffona[13].
- Triglochinopholis: gr. τρι- tri- ‘trój-’, od τρεις treis, τρια tria ‘trzy’; γλωχις glōkhis, γλωχινος glōkhinos ‘punkt, sterczący koniec’; φολις pholis, φολιδος pholidos ‘rogowa łuska’[14]. Gatunek typowy: Fitzinger wymienił trzy gatunki – Manis tricuspis Rafinesque, 1820, Manis multiscuta J.E. Gray, 1843 (= Manis tricuspis Rafinesque, 1820) i Manis tridentata Focillon, 1850 (= Manis tricuspis Rafinesque, 1820) – z których gatunkiem typowym jest Manis tricuspis Rafinesque, 1821.
- Uromanis: gr. ουρα oura ‘ogon’[15]; rodzaj Manis Linnaeus, 1758[7]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Manis longicaudatus Brisson, 1756 (= Manis tetradactyla Linnaeus, 1758).
Podział systematyczny
Takson tradycyjnie traktowany jako podrodzaj Manis[10] lecz duży dystans genetyczny i różnice morfologiczne przemawiają za jego statusem rodzajowym[16]. Do rodzaju należą następujące gatunki[17][11][8]:
Grafika | Gatunek | Autor i rok opisu | Nazwa zwyczajowa[18] | Podgatunki[9][8][11] | Rozmieszczenie geograficzne[9][8][11] | Podstawowe wymiary[9][11][d] | Status IUCN[19] |
---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() | Phataginus tetradactylus | (Linnaeus, 1766) | łuskowiec długoogonowy | gatunek monotypowy | Afryka Zachodnia (od Senegalu na wschód do Ghany) i Środkowa (od Delty Nigru i Kotliny Konga do wschodniej Demokratycznej Republiki Konga; być może północno-zachodnia Angola (Kabinda)) | DC: 30–40 cm DO: 55–70 cm MC: 2–3,5 kg | VU |
![]() | Phataginus tricuspis | (Rafinesque, 1821) | łuskowiec białobrzuchy | gatunek monotypowy | ciągły zasięg w lasach deszczowych Afryki Zachodniej i Środkowej na wschód do południowo-zachodniej Kenii, na południe do skrajnie zachodniej Tanzanii, północno-zachodniego Zambii i północnej Angoli oraz wyspa Bioko (Gwinea Równikowa) | DC: 25–43 cm DO: 35–62 cm MC: 1,6–3 kg | EN |
Kategorie IUCN: VU – gatunek narażony, EN – gatunek zagrożony.
Uwagi
- ↑ Nazwa nieważna, publikacja Brissona Regnum animale in classes IX została uznana za nieważną (poza kilkoma wyjątkami) na mocy uprawnień ICZN, ze względu na niekonsekwentne stosowanie nazewnictwa binominalnego[2].
- ↑ Nomen nudum.
- ↑ Wariant pisowni Phataginus Rafinesque, 1821.
- ↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała
Przypisy
- ↑ a b C.S. Rafinesque. Sur le genre Manis et description d’une nouvelle espèce: Manis ceonyx. „Annales générales des sciences physiques”. 7, s. 214, 1820. (fr.).
- ↑ ICZN. Regnum Animale..., Ed. 2 (M.J. Brisson, 1762): rejected for nomenclatural purposes, with the conservation of the mammalian generic names Philander (Marsupialia), Pteropus (Chiroptera), Glis, Cuniculus and Hydrochoerus (Rodentia), Meles, Lutra and Hyaena (Carnivora), Tapirus (Perissodactyla), Tragulus and Giraffa (Artiodactyla). „The Bulletin of zoological nomenclature”. 55 (1), s. 64–71, 1998. (ang.).
- ↑ M.J. Brisson: Regnum animale in classes IX. distributum, sive, Synopsis methodica: sistens generalem animalium distributionem in classes IX, & duarum primarum classium, quadrupedum scilicet & cetaceorum, particularem divisionem in ordines, sectiones, genera & species: cum brevi cujusque speciei descriptione, citationibus auctorum de iis tractantium, nominibus eis ab ipsis & nationibus impositis, nominibusque vulgaribus. Lugduni Batavorum: Theodorum Haak, 1762, s. 18. (łac.).
- ↑ C.S. Rafinesque: Analyse de la nature, or, Tableau de l’univers et des corps organisés. Palerme: Aux dépens de l’auteur, 1815, s. 57. (fr.).
- ↑ J.E. Gray: Catalogue of carnivorous, pachydermatous, and edentate Mammalia in the British museum. London: Printed by order of the Trustees, 1869, s. 368. (ang.).
- ↑ L.F.J.F.J. Fitzinger. Die natürliche Familie der Schuppenthiere (Manes). „Sitzungsberichte der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Mathematisch-Naturwissenschaftliche Classe”. Abt. 1, Mineralogie, Botanik, Zoologie, Anatomie, Geologie und Paläontologie. 65, s. 27, 1872. (niem.).
- ↑ a b R.I. Pocock. The External Characters of: the Pangolins (Manidæ). „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1924, s. 722, 1924. (ang.).
- ↑ a b c d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 392. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
- ↑ a b c d e P. Gaubert: Family Manidae (Pangolins). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 2: Hoofed Mammals. Barcelona: Lynx Edicions, 2011, s. 101–103. ISBN 978-84-96553-77-4. (ang.).
- ↑ a b D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Subgenus Phataginus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-05-15]. (ang.).
- ↑ a b c d e Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 639. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 533.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 530.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 690.
- ↑ E.C. Jaeger: Source-book of biological names and terms. Wyd. 3 (Revised second printing). Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 276. (ang.).
- ↑ Z. du Toit, M. du Plessis, D.L. Dalton, R. Jansen, J.P. Grobler & A. Kotzé. Mitochondrial genomes of African pangolins and insights into evolutionary patterns and phylogeny of the family Manidae. „BMC Genomics”. 18, s. 746, 2017. DOI: 10.1186/s12864-017-4140-5. (ang.).
- ↑ N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, C. Parker, S. Liphardt, I. Rochon & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.11) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2023-12-11]. (ang.).
- ↑ Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 134. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ Taxonomy: Phataginus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-08-14]. (ang.).
Bibliografia
- T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904. (ang.).
- GBIF: 4830254
- NCBI: 2736678
- identyfikator taksonu Fossilworks: 246054