Pavel Dias
![]() Pavel Dias (2013) | |||
Data i miejsce urodzenia | 9 grudnia 1938 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 19 kwietnia 2021 | ||
Narodowość | czeska | ||
Alma Mater | Wydział Filmowy i Telewizyjny Akademii Sztuk Scenicznych w Pradze | ||
Dziedzina sztuki | fotografia | ||
|
Pavel Dias (9 grudnia 1938 Brno – 19 kwietnia 2021 Praga[1]) był czeskim fotografem i nauczycielem akademickim. Urodził się w Brnie, a dzieciństwo często spędzał w Brankovicích. Po nauce w Średniej Szkole Sztuki i Projektowania w Brnie, gdzie poznał swoją późniejszą żonę Hildę Misura-Dias, trafił na Wydział Filmowy i Telewizyjny Akademii Sztuk Scenicznych w Pradze (FAMU), który po krótkiej przewie ukończył w 1964 roku.
Pracował jako fotograf dokumentalista i publikował swoje zdjęcia w kilku magazynach. Pracował również na uniwersytetach w Pradze i we Zlínie, gdzie wykładał fotografię. Część życia spędził również pracując w filmie, poświęcając się fotografii reklamowej. W swojej pracy dokumentalnej stosował proste, czytelne kompozycje. Przez całe życie pracował nad różnymi cyklami, które stale prezentował na wystawach i nieustannie uzupełniał[2].
Był ojcem dwóch synów, Pavla, który zmarł w młodym wieku, oraz Marka, który pracuje jako ceramik w południowych Czechach. Pavel Dias zmarł 19 kwietnia 2021 roku w Pradze i został pochowany w grobie rodzinnym na cmentarzu w Brnie-Tuřanach.
Życie i praca
Urodził się 9 grudnia 1938 roku w Brnie. Jego ojciec nie upomniał się o niego, został wychowany przez matkę Věrę. W dzieciństwie często przebywał w Brankovicích na południowych Morawach u swoich dziadków i krewnych ze strony matki, którzy w czasie protektoratu Czechy i Morawa brali udział w antynazistowskim ruchu oporu. Jego matka prowadziła cukiernię w Kromieryżu, ale po przejęciu władzy przez komunistów w 1948 roku musiała zamknąć interes i pracowała jako sprzedawczyni we Zlínie[3].
Pavel Dias studiował fotografię w Średniej Szkole Sztuki Użytkowej w Brnie w latach 1954–1958 pod kierunkiem profesora Karla Otto Hrubego. Tam poznał swoją późniejszą żonę[2], również fotografkę, Hildę Misura-Diasová (1940-2019)[4]. Podczas studiów współpracował ze studiem filmowym w Zlinie i pomagał przy realizacji filmu Diabelski wynalazek reżysera Karela Zemana. Następnie przez dwa lata studiował film i fotografię na FAMU w Pradze, po czym do 1961 roku pracował jako fotograf w studiach filmowych Barrandov[5]. Powrócił na studia fotografii artystycznej na FAMU, kończąc je w 1964 roku jako pierwszy w historii absolwent tego kierunku[6].
Swoje zdjęcia publikować w czasopiśmie Mladý svět od jego założenia w 1959 r. do 1977 r. Od 1964 do 1983 roku był fotografem współpracującym z różnymi czasopismami. Zajmował się głównie fotografią reklamową. W latach 1983–1988 pracował w Średniej Szkole Sztuki i Rzemiosła w Brnie jako kierownik działu fotografii. W latach 1989–2009 był profesorem FAMU w Pradze, w latach 2005–2018 uczył także fotografii na Uniwersytecie Tomasa Baty we Zlínie[7].
Pavel Dias współpracował z filmem, fotografował konie i wyścigi konne, obozy koncentracyjne jako miejsca pamięci o Holokauście, tworzył serie dokumentalne[8]. Zrealizował projekty Planeta Małego Księcia (czeski Planeta malého prince) i Przesłanie Małych Książąt (Poselství malých princů) wspierające dzieci z chorobami hematologicznymi[9]. W 2008 roku otrzymał nagrodę Osobowość Czeskiej Fotografii za wieloletni wkład przyznawaną przez Związek Zawodowych Fotografów Republiki Czeskiej[2].
Był ojcem dwóch synów. Starszy Paweł (1961–1979) zmarł młodo na ostrą białaczkę[10], Marek pracuje jako ceramik w południowych Czechach[11].
Publikacje (wybór)
- Pavel Dias. Koně formule 1/1. Praha: Pressfoto, 1985. (po czesku)
- Pavel Dias: Fotografie 1955–1990. Brno: Dům umění města Brna, 1990. ISBN 80-7009-024-3. Katalog wystawy. (po czesku)
- Pavel Dias: Hlubiny paměti. Boskovice: Muzeum Boskovicka, 2004. ISBN 80-239-4586-6. Katalog wystawy. (po czesku)
- Pavel Dias: Fotografie 1956–2015. Karolinum, 2015. ISBN 978-80-246-3017-5. (po czesku)
Wystawy (wybór)
- Pavel Dias: Fotografie (Gabinet fotografii Jaromira Funke Brno, 1963)
- Oblicze wyścigu (czeski Tvář dostihu; Galerie D Praga, 1979)
- Torsje holocaustu (Torzo holocaustu; 1979)
- Pavel Dias: Fotografie (Gabinet fotografii Jaromira Funke Brno, 1981)
- Pavel Dias: Fotografie (Galeria Sztuki Hodonín, 1988)
- Retrospektywa Pavla Diasa (Retrospektiva Pavla Diase) (1989)
- Reminiscencje z Paryża (Reminiscence na Paříž) (1989)
- Pavel Dias: Fotografie 1955–1990 (Brno House of Art, 1990)
- Pavel Dias: Fotografie (Praski Dom Fotografii, 1994)
- Pavel Dias: Fotografie (Muzeum Śląskie w Opawie, 1995)
- Zlínskie powroty (Zlínské návraty) (2001)
- Głębiny pamięci (Hlubiny paměti) (Velka synagoga Plzeň, 2002)
- Zabytki kultury żydowskiej na południowo-wschodnich Morawach (Památky židovské kultury na Jihovýchodní Moravě) (2003)
- Pavel Dias: Pięćdziesiąt lat z fotografią (Padesát let s fotografií) (Galeria FONS Pardubice, 2006)
- Pavel Dias: Pięćdziesiąt / Fifty (Galerie Langhans Praha, 2009)
- Pavel Dias: Fotografie (Galeria 34 Brno, 2010)
- Pavel Dias: Fotografie (Synagoga na Palmovce, Praga, 2021)
- Pavel Dias: Torsje - wspomnienia dla przyszłości (Torzo – vzpomínky pro budoucnost; Dom Matki Boskiej Czarnej, Praga, 13 października 2021 - 28 listopada 2021 r.)[12]
- Pavel Dias: Fotografie (Czerwony Kościół Brno, 2022)[13]
Przypisy
- ↑ Zemřel Pavel Dias – Divadelní noviny [online] [dostęp 2022-11-12] (cz.).
- ↑ a b c PavelP. Dias PavelP., Dias : fotografie, 1956-2015 = Photographs, 1956-2015, Praha 2015, ISBN 978-80-246-3017-5, OCLC 927294557 [dostęp 2022-11-12] .
- ↑ Pavel Dias (1938 - 2021) [online], www.pametnaroda.cz [dostęp 2022-11-12] (cz.).
- ↑ Za Hildou Diasovou – Svaz českých fotografů [online] [dostęp 2022-11-12] (cz.).
- ↑ iFotoVideo - magazín o fotografování, digitálním videu, fotografické tvorbě a praxi - Retrospektivy Pavla Diase [online], web.archive.org, 23 czerwca 2007 [dostęp 2022-11-12] [zarchiwizowane z adresu 2007-06-23] .
- ↑ FAMU [online], web.archive.org, 5 marca 2016 [dostęp 2022-11-12] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-05] .
- ↑ Login - Portál [online], web.archive.org, 13 lipca 2020 [dostęp 2022-11-12] [zarchiwizowane z adresu 2020-07-13] .
- ↑ Pavel Dias: Nejen o Paříži - PALADIX.cz [online], www.paladix.cz, 13 czerwca 2002 [dostęp 2022-11-12] (cz.).
- ↑ dias [online], web.quick.cz [dostęp 2022-11-12] .
- ↑ JanaJ. Brázdilová JanaJ., Vždy jsem fotil celospolečenská témata. A ta naše byla vážná [online], Universitas, magazín vysokých škol [dostęp 2022-11-12] (cz.).
- ↑ Fotogalerie [online], www.kicnovehrady.cz [dostęp 2022-11-12] .
- ↑ RadkaR. Potměšilová RadkaR., PAVEL DIAS: TORZO - VZPOMÍNKY PRO BUDOUCNOST [online], Uměleckoprůmyslové museum v Praze, 9 września 2021 [dostęp 2022-11-12] (cz.).
- ↑ Výstava fotografií Pavla Diase do prosince v ČK [online], ČCE sbor Brno I [dostęp 2022-11-12] (cz.).