Park Strzelecki w Tarnowie
![]() | |||
![]() Park Strzelecki w lutym 2021 | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Miejscowość | |||
Dzielnica | Piaskówka | ||
Powierzchnia | 8,13 ha | ||
Data założenia | 1866 | ||
Projektant | Antoni Schmidt | ||
Położenie na mapie Tarnowa ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa małopolskiego ![]() | |||
![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/ParkStrzelecki-Og%C3%B3lnyWidokOdWschodu-POL%2C_Tarn%C3%B3w.jpg/240px-ParkStrzelecki-Og%C3%B3lnyWidokOdWschodu-POL%2C_Tarn%C3%B3w.jpg)
Park Strzelecki (inne nazwy: Ogród Strzelecki, w okresie PRL Park im. 1 Maja) – jeden z parków miejskich Tarnowa. Znajduje się tu Mauzoleum generała Józefa Bema. Starodrzew w parku jest pomnikiem przyrody. W parku wytyczono ścieżkę przyrodniczo-dydaktyczną z przystankami przy najciekawszych gatunkach roślin[2].
Lokalizacja
Park Strzelecki znajduje się w Tarnowie w województwie małopolskim. Zajmujący obszar ponad 8 ha park położony jest w obrębie ulic: Słowackiego, Piłsudskiego, Romanowicza i Nowy Świat. Brama główna znajduje się przy ulicy Piłsudskiego, bramy boczne przy ulicach: Słowackiego i Romanowicza. W chwili wytyczania obiektu, po drugiej stronie ulicy Kurkowej (od 1909 Słowackiego)[3] znajdował się już duży budynek szpitala wojskowego z 1855[4] (w XXI wieku to Pałac Młodzieży), a bezpośrednio przy ulicy Seminaryjskiej (Piłsudskiego) szpitalna kostnica[5].
Historia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Park_Strzelecki_w_Tarnowie_%281929%29.jpg/220px-Park_Strzelecki_w_Tarnowie_%281929%29.jpg)
Powstanie parku związane było z utworzeniem w mieście Towarzystwa Strzeleckiego.
Park został założony w 1866 roku na miejscu dawnego folwarku Zawale–Dyksonówka, którego 14 morgów[6] zarządcy miasta podarowali w 1856 Towarzystwu[7]. Park Strzelecki powstał 8 lat później niż Central Park na Manhattanie w Nowym Jorku[5], a 23 lata przed Parkiem Jordana w Krakowie. Autorem projektu był Antoni Schmidt, ogrodnik z Krosna[6]. Teren został zagospodarowany w duchu modernizmu.
Przy bramie od strony ulicy Słowackiego (wówczas Kurkowej) wzniesiono neogotycki pałacyk, siedzibę Towarzystwa Strzeleckiego. Później m.in. siedziba władz ZHP (lata 70. XX w.), biblioteki ZNP (lata 80. XX w.). W latach 2005–2010 budynek był własnością bractwa kurkowego, które planowało zagospodarować go na swoją siedzibę. Plany te nie zostały jednak zrealizowane. Od 2013 r. w budynku mieści się siedziba Galerii Miejskiej BWA[8].
Obok pałacyku w 1907 roku wybudowano dom ogrodnika miejskiego w stylu secesji wiedeńskiej[9]. W listopadzie 2015 roku Bractwo Kurkowe okleiło styropianem jedną ze ścian budynku. Konserwator zabytków wstrzymał prace i nakazał demontaż ocieplenia. Bractwo Kurkowe nie zgodziło się z tą decyzją[10]. Po przeprowadzeniu postępowań sądowych przed sądami administracyjnymi, po czterech latach styropian zdemontowano[11][12].
W 1912 roku na głównym klombie od strony ul. Piłsudskiego (wówczas Seminaryjna) ustawiona została fontanna z figurą bogini Hebe[13]. Rok później północno-zachodnią, gospodarczą część parku zamieniono na ogród jordanowski.
W 1927 roku na środku parkowego stawu rozpoczęto budowę Mauzoleum generała Józefa Bema według projektu Adolfa Szyszko-Bohusza. Uroczysty pogrzeb generała, którego prochy sprowadzono z Aleppo, odbył się 30 czerwca 1929.
W roku 1975 Park Strzelecki wraz z ogrodzeniem wpisano do rejestru zabytków[14].
W marcu 2018 roku przystąpiono do realizacji projektu rewitalizacji parku[15], którą zakończono, z 2,5 letnim poślizgiem, latem 2021 roku[16].
Galeria
- Ogrodzenie parku
- Pałacyk Strzelecki
- Łabędź na stawie
- Wiewiórka ruda w parku
- Fontanna z lwami
Przypisy
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 .
- ↑ Park Strzelecki w Tarnowie [online], www.parki.org.pl [dostęp 2017-02-25] (pol.).
- ↑ Juliusza Słowackiego, [w:] AntoniA. Sypek AntoniA., Mój Tarnów, Tarnów: Fundacja Tarnowskie Towarzystwo Przemysłowe i Izba Przemysłowo-Handlowa w tarnowie, 2005, s. 355-356, ISBN 83-87183-97-0 .
- ↑ ., Pałac Młodzieży w Tarnowie. Szpital wojskowy, [w:] StanisławS. Potępa (red.), Tarnów Wielki Przewodnik : Zawale, t. 7, 2000, s. 61, ISBN 83-87366-31-5 .
- ↑ a b Park Strzelecki, [w:] AntoniA. Sypek AntoniA., Mój Tarnów, Tarnów: Fundacja Tarnowskie Towarzystwo Przemysłowe i Izba Przemysłowo-Handlowa w Tarnowie, 2005, s. 29-30, ISBN 83-87183-97-0 .
- ↑ a b StanisławS. Potępa StanisławS., Park Miejski w Tarnowie, zwany Ogrodem Strzeleckim, [w:] StanisławS. Potępa (red.), Tarnów Wielki Przewodnik : Zawale, t. 7, 2000, s. 66, ISBN 83-87366-31-5 .
- ↑ NorbertN. Orliński NorbertN., Tarnów i okolice. Przewodnik, Warszawa: Sport i Turystyka, 1982, s. 73, ISBN 83-217-2402-7 .
- ↑ AndrzejA. Skórka AndrzejA., Nowa siedziba Galerii Miejskiej w Tarnowie czeka na otwarcie, „Gazetakrakowska.pl” [dostęp 2017-02-25] (pol.).
- ↑ Park Strzelecki (Miejski) w Tarnowie – Polska Travel [online], www.polska.travel [dostęp 2017-02-25] (pol.).
- ↑ Spór o styropian na zabytkowym Domu Ogrodnika w Parku Strzeleckim trwa – Tarnów – Wiadomości – Radio Kraków [online], www.radiokrakow.pl [dostęp 2017-03-14] (pol.).
- ↑ Zniknął styropian z XIX-wiecznego Domu Ogrodnika w Parku Strzeleckim – [online] [dostęp 2021-01-16] (ang.).
- ↑ Tarnów: Sąd nie przyznał racji Braciom Kurkowym | Radio RDN [online], rdn.pl [dostęp 2017-03-14] [zarchiwizowane z adresu 2017-03-15] (pol.).
- ↑ KrzysztofK. Gzyl KrzysztofK., Park Strzelecki [online], www.it.tarnow.pl [dostęp 2017-02-25] (pol.).
- ↑ Rejestr zabytków [online], www.wuoz.malopolska.pl [dostęp 2017-02-25] [zarchiwizowane z adresu 2018-02-12] (pol.).
- ↑ Prace w Parku Strzeleckim. Za 9 mln złotych park odzyska historyczny wygląd [online] [dostęp 2018-03-24] [zarchiwizowane z adresu 2018-03-24] (pol.).
- ↑ Park Strzelecki już po rewitalizacji. [online], tarnow.net.pl [dostęp 2021-08-04] .
Bibliografia
- Norbert Orliński: Tarnów i okolice. Przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 1982. ISBN 83-217-2402-7.
- p
- d
- e
Zespoły urbanistyczne |
|
---|---|
Kamienice, dwory, pałace i budynki użyteczności publicznej |
|
Budowle obronne |
|
Parki i ogrody |
|
Obiekty sakralne | |
Cmentarze | |
Inne |
|