Oleandra
![]() Oleandra wallichii | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Klasa | paprocie | ||
Podklasa | paprotkowe | ||
Rząd | paprotkowce | ||
Rodzina | Oleandraceae | ||
Rodzaj | Oleandra | ||
Nazwa systematyczna | |||
Oleandra Cavanilles Anales Hist. Nat. 1: 115. Dec 1799 | |||
Typ nomenklatoryczny | |||
O. neriformis Cavanilles[3] | |||
Synonimy | |||
| |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/Die_Farrnkr%C3%A4uter_in_kolorirten_Abbildungen_naturgetreu_Erl%C3%A4utert_und_Beschrieben_%281848%29_%2814597357718%29.jpg/220px-Die_Farrnkr%C3%A4uter_in_kolorirten_Abbildungen_naturgetreu_Erl%C3%A4utert_und_Beschrieben_%281848%29_%2814597357718%29.jpg)
Oleandra – rodzaj paproci zaliczany do monotypowej rodziny Oleandraceae. Obejmuje 25 gatunków[5]. Zasięg ich występowania obejmuje całą strefę międzyzwrotnikową – na kontynentach amerykańskich rośliny te rosną od południowego Meksyku i Kuby po Boliwię i południową Brazylię, niemal całą Afrykę Subsaharyjską, tropikalną Azję od Indii po południowe Chiny, Archipelag Malajski, Nową Gwineę i północno-wschodnią Australię[5]. Największe zróżnicowanie gatunkowe jest w tropikalnej Azji i na wyspach Pacyfiku[6]. Są to paprocie naziemne i naskalne (epilityczne), rzadziej epifityczne występujące w lasach, czasem zajmując w nich duże powierzchnie w miejscach otwartych. Niektóre gatunki sięgają dużych wysokości w górach równikowych[7].
Morfologia
- Pokrój
- Paprocie o pędzie (kłączu) długim[6], płożącym, czasem pnącym lub prosto wzniesionym i rozgałęzionym[7] (o pokroju nieco krzaczastym, przy czym skupienia tych roślin tworzą zarośla – rzecz wyjątkowa wśród paproci[8]). Łuski na pędzie brązowoczarne, grube[6], owłosione na powierzchni górnej i krawędziach oraz zakończone włoskiem[7].
- Liście
- Wyrastają z każdej strony pędu lub tylko z części grzbietowej pędów płożących, czasem skupione w nibyokółki na szczycie pędu. Ogonki różnej długości. owłosione i pokryte łuskami do łysiejących, zawsze oskrzydlone przy zbiegającej nasadzie blaszki. Ta zawsze pojedyncza, wąskolancetowata do wąskojajowatej, od spodu owłosiona i u niektórych gatunków z drobnymi łuskami, u części z wiekiem łysiejąca[7]. Brzeg blaszki chrząstkowaty, nagi lub orzęsiony[6].
- Zarodnie
- Pojedynczo u nasady nerwów bocznych, rzadziej w większym oddaleniu od osi liścia, zwykle tworząc mniej lub bardziej równoległą linię w stosunku do tej osi. Kupki zarodni zaokrąglone, okryte trwałymi zawijkami, kolistymi lub nerkowatymi, wewnątrz zarodnie na długich trzonkach wymieszane z włoskami[7].
Systematyka
Rodzaj w systemie Smitha i in. (2006) oraz w PPG I (2016) tworzy monotypową rodzinę Oleandraceae Ching ex Pic.Serm., Webbia 20 (2): 745. 1965[2], siostrzaną względem rodzin dawaliowatych i paprotkowatych[9]. Rodzaj (i tym samym rodzina) mają potwierdzony badaniami molekularnymi charakter monofiletyczny[2]. W dawniejszych ujęciach do rodziny włączane były także rodzaje Arthropteris i Psammiosorus[7], ale takie ujęcie czyniło z niej takson parafiletyczny[9].
- Wykaz gatunków[5]
- Oleandra angusta Copel.
- Oleandra annetii Tardieu
- Oleandra articulata (Sw.) C.Presl
- Oleandra australis Schwartsb. & J.Prado
- Oleandra baetae Damazio
- Oleandra bradei Christ
- Oleandra brasiliana Schwartsb. & J.Prado
- Oleandra coriacea Copel.
- Oleandra cumingii J.Sm.
- Oleandra decurrens Maxon
- Oleandra distenta Kunze
- Oleandra ejurana C.D.Adams
- Oleandra guatemalensis Maxon
- Oleandra lehmannii Maxon
- Oleandra musifolia (Blume) C.Presl
- Oleandra neriiformis Cav.
- Oleandra pilosa Hook.
- Oleandra pistillaris (Sw.) C.Chr.
- Oleandra quartziticola Schwartsb. & J.Prado
- Oleandra sibbaldii Grev.
- Oleandra undulata (Willd.) Ching
- Oleandra vulpina C.Chr.
- Oleandra wallichii (Hook.) C.Presl
- Oleandra werneri Rosenst.
- Oleandra zapatana Lellinger
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).
- ↑ a b c The Pteridophyte Phylogeny Group. A community-derived classification for extant lycophytes and ferns. „Journal of Systematics and Evolution”. 54 (6), s. 563–603, 2016. DOI: 10.1111/jse.12229.
- ↑ Oleandra. [w:] Index Nominum Genericorum [on-line]. [dostęp 2020-01-13].
- ↑ Genus: Oleandra Cav.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2020-01-13].
- ↑ a b c Oleandra Cav.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2020-01-12].
- ↑ a b c d Zhang Xianchun & Peter H. Hovenkamp: Oleandraceae. [w:] Flora of China [on-line]. eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.. [dostęp 2020-01-14].
- ↑ a b c d e f K.U.Kramer, P.S. Green (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. I. Pteridophytes and Gymnosperms. Berlin, Heidelberg, New York, London, Paris, Tokyo, Hongkong, Barcelona: Springer-Verlag, 1990, s. 190-192. ISBN 0-387-51794-4.
- ↑ David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 645, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
- ↑ a b Smith, A. R., K. M. Pryer, E. Schuettpelz, P. Korall, H. Schneider & P. G. Wolf: A classification for extant ferns. Taxon 55(3): 705–731, 2006. [dostęp 2009-11-13]. (ang.).