Odra 1003
![]() Odra 1003 na wystawie w Narodowym Muzeum Techniki w Warszawie | |||
Premiera | 1963 | ||
---|---|---|---|
Koniec produkcji | 1965 | ||
Pamięć operacyjna | 8192 słowa | ||
| |||
|
Odra 1003 – tranzystorowy komputer drugiej generacji skonstruowany i produkowany w Zakładach Elektronicznych Elwro od 1964 roku (skonstruowany w 1963 roku). Komputer przeznaczony był do obliczeń naukowo-technicznych i sterowania procesami technologicznymi. Jej następcą była Odra 1013.
Opis
Była pierwszą Odrą produkowaną seryjnie[1]. Poprzednie modele (1001 i 1002) nie uzyskały zadowalającej niezawodności. Niezawodność Odry 1003 zwiększono przez selekcję i starzenie elementów oraz dokładną kontrolę pakietów.
Mimo podstawowego przeznaczenia komputera, jakim były obliczenia naukowe, w roku 1962 inżynier Witold Podgórski, pracujący we wrocławskich Zakładach Elektronicznych Elwro stworzył na prototypie Odry 1003 grę logiczną Marienbad, po przeczytaniu w czasopiśmie Przekrój opisu tak właśnie nazwanej wersji gry logicznej Nim. Podgórski zaprogramował grę dla maksymalnie ośmiu tysięcy rządków zapałek, po prawie bilion zapałek w każdym; przy takim ustawieniu odpowiedź Odry na ruch gracza zajmowała niecałą godzinę. Odry nie dało się pokonać, nawet przy standardowym ustawieniu dla szesnastu zapałek. Algorytm Marienbadu przekazano Wojskowej Akademii Technicznej, gdzie chętni mogli grać z komputerem sterowanym przez operatora, przy czym władze uczelni niechętnie patrzyły na wykorzystywanie Odry do rozrywki; gra nie była rozpowszechniana przez Elwro[2].
Komputer nie korzystał z wyświetlacza, rezultaty działań użytkownika były zapisywane na kartach/taśmach perforowanych lub drukowane na dalekopisie[3][4]. Dalekopis służył również jako urządzenie wejścia, umożliwiające manualne wprowadzanie danych. Jako że gra Marienbad siłą rzeczy nie mogła wyświetlać obrazu, a jedynie drukować aktualny stan rozgrywki, nie wpisuje się ona w definicję gry komputerowej zawartą w Słowniku języka polskiego PWN[5].
Zachowany egzemplarz znajduje się w Narodowym Muzeum Techniki w Warszawie.
Dane techniczne
- typ: komputer szeregowy II generacji (tranzystorowy)
- organizacja:
- komputer 1+1 adresowy
- arytmetyka binarna, kod uzupełnień do dwóch
- długość słowa maszynowego: 39 bitów + 1 bit techniczny (40 bitów)
- języki programowania: PJZ (Podstawowy Język Zewnętrzny), JAS, Autokod MOST I
- pamięć operacyjna: bębnowa o pojemności 8192 słów (40 KiB)
- wejście:
- wyjście:
- perforator taśmy firmy Facit
- dalekopis firmy Lorenz
- podstawowa częstotliwość zegara: 250 kHz
- szybkość liczenia: 500 dodawań na sekundę
- zasilanie: 3 × 380 V, 50 Hz, ok. 700 VA
- jednostka centralna:
- wymiary: 640 × 1300 × 1600 mm
- waga: 400 kg
- technologia: germanowe tranzystory stopowe (TG2, TG70) i ostrzowe diody germanowe, pakiety na jednostronnej płytce drukowanej o wymiarach 126,4 x 205 mm, ze złączem krawędziowym o 32 stykach
- koszt 1 mln operacji: 49 zł w 1976, ok. 21 zł w 2020 po inflacji.
Produkcja
- 1963 r. – 2 szt.
- 1964 r. – 8 szt.
- 1965 r. – 32 szt.[8]
Użycie
- Od 1965 w Ośrodku Obliczeń Numerycznych Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego w Rzeszowie[9]
- Od 1970 r. w Instytucie Rachunku Ekonomicznego Wydziału Inżynieryjno-Ekonomicznego Transportu Politechniki Szczecińskiej[10].
Galeria
- Przy komputerze Odra 1003
- Eksploatacja wstępna komputerów
- Pakiet komputera Odra 1003, rodziny używanej także w komputerach Odra 1013 i Odra 1103
Przypisy
- ↑ JózefJ. Thierry JózefJ., Maszyny. Przegląd produkcji Zakładów, „Maszyny Matematyczne”, III (1), Warszawa: Wydawnictwa Czasopism Technicznych NOT, 1967, s. 20 [dostęp 2023-01-30] .
- ↑ Bartłomiej Kluska, Bartosz Rozwadowski: Bajty polskie. Sosnowiec: 2014, s. 5-7. ISBN 978-83-927229-2-2.
- ↑ Tajemnica Marienbadu | Tunguska.pl [online], www.tunguska.pl [dostęp 2023-09-27] .
- ↑ Elwro część 3 – pierwsza, seryjna Odra - blog @macminik [online], dobreprogramy, 20 sierpnia 2015 [dostęp 2023-09-27] (pol.).
- ↑ gra komputerowa – Słownik języka polskiego PWN [online], sjp.pwn.pl [dostęp 2023-09-27] (pol.).
- ↑ ThanasisT. Kamburelis ThanasisT., Maszyna cyfrowa ODRA 1003 / Thanasis Kamburelis / Katalog HINT, „Zastosowania Matematyki”, R.8 (2), Inna wersja dokumentu z grafikami w lepszej jakości, hint.org.pl, 1965, s. 196-198 [dostęp 2018-10-10] (pol.).
- ↑ ZIOMEK, BIENIASZ i IGNAŚ 1966 ↓, s. 16-18.
- ↑ Biuletyn zakładowy Elwro. 100 maszyna matematyczna z WZE Elwro., listopad 1966, s. 13 [dostęp 2023-03-11] .
- ↑ MICHAŁM. ZIOMEK MICHAŁM., BOGUSŁAWB. BIENIASZ BOGUSŁAWB., KRYSTIANK. IGNAŚ KRYSTIANK., OŚRODKI OBLICZENIOWE: Odra 1003 liczy w Rzeszowie, „Maszyny Matematyczne” (6), Wydawnictwa Czasopism Technicznych NOT, 1966, s. 14-18 [dostęp 2019-01-04] .
- ↑ Archiwum Uniwersytetu Szczecińskiego, Kolegium Rektorskie Politechniki Szczecińskiej - protokół, rok akademicki 1972/1973, sygn. 341/79
- p
- d
- e
Prekursory i komputery zerowej generacji | |
---|---|
Analogowe | |
Analogowo-cyfrowe |
|
Mainframe | |
Minikomputery | |
Mikrokomputery | |
Domowe | |
Osobiste | |
Przeliczniki |
|
- p
- d
- e
- Dom rotacyjny Elwro
- Elektroniczne Zakłady Naukowe
- Elwro-System sp. z o.o.
- JUNET
- Polecenia systemu operacyjnego CP/J
- Oprogramowanie ELWRO 800 Junior
- Skwer ELWRO