Netykieta
![]() | Ten artykuł należy dopracować: od 2016-10 → dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł, → usunąć treści oparte na nierzetelnych źródłach lub podać w przypisach wiarygodne źródła informacji, → poprawić styl – powinien być encyklopedyczny. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu. Uwaga: Aby ułatwić pracę, stosuj standardowe parametry z datą: nierzetelne=2024-08 |
Netykieta (ang. netiquette, zbitka wyrazowa: net, z ang. 'sieć' i etykieta) – zbiór zasad dotyczących dobrego zachowania w Internecie[1]. Jej celem jest między innymi zachowanie zdrowej przestrzeni komunikacji użytkowników w Internecie.
Zasady netykiety wynikają wprost z ogólnych zasad przyzwoitości lub są odzwierciedleniem niemożliwych do ujęcia w standardy ograniczeń technicznych wynikających z natury danej usługi Internetu. Dlatego też, podobnie jak zwykłe zasady zachowania, netykieta nie jest skodyfikowana. Jednak jej naruszanie może się wiązać z negatywnymi konsekwencjami, na przykład odcięciem osoby naruszającej od określonej usługi internetowej.
Zalecenia netykiety
Dla grup i list dyskusyjnych są to:
- zakaz pisania wulgaryzmów;
- zakaz spamowania (m.in. wysyłania niechcianych linków do stron);
- zakaz wysyłania łańcuszków internetowych;
- nakaz zapoznania się z wykazem FAQ przed zadaniem pytania;
- stosowanie się do reguł pisania obowiązujących w danej grupie, np. sposób kodowania polskich liter, zasad cytowania, możliwości wysyłania (lub nie) wiadomości formatowanych w HTML-u, możliwości dołączania (lub nie) plików binarnych, co zwykle jest szczegółowo opisane w FAQ danej grupy;
- zakaz nadmiernego cross-postowania, czyli wysyłania e-maili lub postów do kilku grup naraz;
- zakaz wysyłania listów (e-maili) do wielu osób naraz z jawnymi adresami poczty elektronicznej (stosuje się kopię ukrytą);
- zakaz pisania nie na temat (OT – off-topic);
- zakaz pisania kilka razy z rzędu (szczególnie restrykcyjnie używany na forach posiadających funkcję edycji postu);
- zakaz odpowiadania nad cytowanym fragmentem (top-posting);
- zakaz ciągłego pisania wiadomości wielkimi literami;
- zakaz nadużywania interpunkcji;
- zakaz prowokowania kłótni, czyli trollowania.
Dla usług interaktywnych (IRC, komunikatory, czaty, fora dyskusyjne na stronach WWW) są to:
- obowiązek korzystania z funkcji „Szukaj” na forach, przed założeniem nowego wątku (na omawiany już temat/problem);
- zakaz floodowania;
- nakaz zapoznania się z zasadami – FAQ danego kanału/forum/czatu i przestrzeganie zawartych tam zasad szczegółowych;
- zakaz nagabywania osób, które sobie tego nie życzą;
- zasady dotyczące znaków diakrytycznych – użytkownicy niektórych kanałów IRC nie życzą sobie używania polskich liter, natomiast na forach internetowych pisanie bez polskich znaków diakrytycznych bywa źle widziane; sprawy te regulowane są czasem przez lokalną netykietę lub FAQ, jak np. dla polskiej sieci IRC[2];
- dopuszczalne jest korzystanie z różnych języków na kanałach wielonarodowościowych;
- zakaz ciągłego pisania wielkimi literami;
- zakaz pisania naprzemiennie wielkich i małych liter (tzw. nowomowa internetowa, poke-pismo);
- w dyskusjach, zwłaszcza w Usenecie i na forach internetowych zwraca się po nicku lub imieniu, jeśli rozmówca wyraża na to zgodę. Nigdy samym nazwiskiem. Nie należy się obrażać, jeśli ktoś zwraca się do drugiego użytkownika „per ty”, a nie w formie grzecznościowej, i nie należy się obawiać używania takiej bezpośredniej formy;
- zakaz nadużywania znaków interpunkcyjnych oraz emotikon[3].
Dodatkowo dla korespondencji elektronicznej (e-mail):
- nakaz trzymania się wątku w korespondencji elektronicznej lub cytowanie e-maila (w przypadku braku takiej opcji w skrzynce);
- nakaz dopisywania wątku korespondencji pod spodem (głównie dot. e-mail);
- zalecenie, by sygnaturka nie miała więcej niż cztery linie (do jej długości nie wlicza się linii poświęconej na delimiter);
- przy wysyłce wiadomości do dużej, zwłaszcza nieznającej się grupy osób adresy odbiorców należy umieszczać w polu Ukryte do wiadomości;
- zastosowanie zasad języka;
- zalecenie, by załączniki o dużym rozmiarze przesyłać za pomocą serwisów chmurowych[4].
Ograniczenia prawne w Polsce
![]() | Treść tej sekcji należy opracować w taki sposób, aby nie uwypuklała nadmiernie polskiej specyfiki / aby nie zawężała się tylko do polskich warunków Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji. |
Nie należy publikować niezgodnych z prawem treści zdefiniowanych w ustawach:
- treści, które naruszają rażąco zasady współżycia społecznego;
- treści, za które określono sankcje w kodeksie karnym, a które stanowią:
- udział w przestępstwie samobójstwa lub samookaleczenia (art. 151 Kodeksu karnego);
- grożenie innym osobom popełnieniem przestępstwa na ich szkodę lub szkodę osoby im najbliższej (art. 190 Kodeksu karnego);
- znieważanie lub zniesławianie (art. 212 i 216 Kodeksu karnego);
- obrażanie uczuć religijnych (art. 191 Kodeksu karnego);
- nawoływanie do popełnienia przestępstwa (art. 255 Kodeksu karnego);
- propagowanie totalitarnego ustroju państwa lub nawoływanie do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość (art. 256 Kodeksu karnego);
- znieważanie z powodu przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, wyznaniowej albo z powodu bezwyznaniowości (art. 257 Kodeksu karnego);
- treści, które naruszają dobra osobiste (art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego);
- treści, za które określono sankcje w innych ustawach, a które:
- promują alkohol (art. 21 ust. 1 pkt 3, art. 131 i art. 45² Ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi);
- przyczyniają się do łamania praw autorskich lub naruszają prawa autorskie lub pokrewne podmiotów trzecich (Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych);
- promują środki odurzające, narkotyki (art. 20 i 68 Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii);
- ujawniają bez czyjejś wyraźnej zgody dane osobowe (Ogólne rozporządzenie o ochronie danych);
- zawierają słowa powszechnie uznane za nieprzyzwoite (art. 141 Kodeksu wykroczeń).
Przypisy
- ↑ netykieta [online], Obserwatorium Językowe Uniwersytetu Warszawskiego [dostęp 2019-10-13] .
- ↑ Netykieta. www.irc.pl. [dostęp 2009-05-12].
- ↑ Netykieta. 15 zasad postępowania w sieci [online], Fundacja Orange [dostęp 2019-07-23] (pol.).
- ↑ 10 zasad netykiety w e-mailach [online], Fundacja Orange [dostęp 2019-07-23] (pol.).
Linki zewnętrzne
![]() | Zobacz hasło netykieta w Wikisłowniku |
- RFC 1855. Netiquette Guidelines. 1995. [dostęp 2009-05-12]. (ang.).
- Netykieta w serwisach społecznościowych
- Mini netykieta grup news i list dyskusyjnych. pg.gda.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2004-08-05)]. (w skrócie)
- Jak mądrze zadawać pytania – poradnik
- Netykieta według magazynu Chip. klub.chip.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-03-09)].
- „Estetykieta” według magazynu Chip. klub.chip.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-07-06)].
- pl.internet.pomoc (archiwum Google Groups) – Polska grupa dyskusyjna na temat pierwszej pomocy przy problemach z Internetem
- Netykieta: dobre obyczaje Internetu / netykieta opracowana przez Rafała Rynkiewicza. netykieta.dlawas.net. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-04-10)].
- Netykieta – kultura komunikacji w sieci – Czas Gentlemanów – dla mężczyzn z klasą
- Netykieta. 15 zasad postępowania w sieci – Fundacja Orange
- Netykieta. 10 zasad netykiety w e-mailach – Fundacja Orange
- SNL: nettikette