Myszołaz
Murexia | |||
Tate & Archbold, 1937[1] | |||
![]() Myszołazek szerokopręgi (M. rothschildi), okaz ze zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Londynie | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ssaki | ||
Podgromada | żyworodne | ||
Infragromada | |||
Nadrząd | torbacze | ||
Rząd | |||
Rodzina | niełazowate | ||
Podrodzina | myszowory | ||
Rodzaj | myszołaz | ||
Typ nomenklatoryczny | |||
Phascogale murex O. Thomas, 1913 (= Phascogale longicaudata Schlegel, 1866) | |||
Synonimy | |||
| |||
Gatunki | |||
| |||
| |||
|
Myszołaz[6], stokołaz[6], czarnogon[6], myszołazek[6], długonos[6] (Murexia) – rodzaj ssaków z podrodziny myszoworów (Phascogalinae) w obrębie rodzinie niełazowatych (Dasyuridae).
Zasięg występowania
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Indonezji i Papui-Nowej Gwinei[7][8].
Morfologia
Długość ciała (bez ogona) samic 9,5–19,8 cm, samców 9,1–26,7 cm, długość ogona samic 11–24,5 cm, samców 10–28,3 cm; masa ciała samic 17–88 g, samców 26–134 g[7][9].
Systematyka
Rodzaj zdefiniowali w 1937 roku amerykańscy zoolodzy George Henry Hamilton Tate i Richard Archbold w artykule poświęconym torbaczom z Nowej Gwinei i Celebes opublikowanym na łamach Bulletin of the American Museum of Natural History[1]. Jako gatunek typowy autorzy wyznaczyli (oryginalne oznaczenie) myszołaza ogoniastego (M. longicaudata).
Etymologia
- Murexia: epitet gatunkowy Phascogale murex Thomas, 1913[1] (łac. mus, muris ‘mysz’)[10].
- Micromurexia: gr. μικρος mikros ‘mały’; rodzaj Murexia Tate & Archbold, 1937[2]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Antechinus habbema Tate & Archbold, 1941.
- Murexechinus: zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Murexia Tate & Archbold, 1937 (myszołaz) oraz Antechinus MacLeay, 1841 (chutliwiec)[3]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Phascogale melanura Thomas, 1899.
- Paramurexia: gr. παρα para ‘blisko’; rodzaj Murexia Tate & Archbold, 1937 (myszołaz)[4]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Phascogale (Murexia) rothschildi Tate, 1938.
- Phascomurexia: zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Phascogale Temminck, 1824 (myszowór) oraz Murexia Tate & Archbold, 1937 (myszołaz)[5]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Phascogale naso Jentink, 1911.
Systematyka
Klasyfikacja systematyczna rodzaju jest niepewna. Groves na podstawie analizy morfologicznej Van Dycka[11] zalicza tylko jeden gatunek M. longicaudata[12], jednak przeprowadzone prace genetyczne zdecydowanie sugerują włączenie do tego rodzaju gatunków z rodzajów Paramurexia, Murexechinus, Phascomurexia i Micromurexia[13][14][15]. W takim ujęciu do rodzaju należą następujące gatunki[16][8]:
Grafika | Gatunek | Autor i rok opisu | Nazwa zwyczajowa[6] | Podgatunki[7][8][9] | Rozmieszczenie geograficzne[7][8][9] | Podstawowe wymiary[7][9] (DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała) | Status IUCN[17] |
---|---|---|---|---|---|---|---|
Murexia naso | (Jentink, 1911) | długonos tropikalny | monotypowy[18] | zachodnia i północno zachodnia Nowa Gwinea | DC: 10,6–14,5 cm; DO: 10,5–17,5 cm; MC: 29–74 g | LC | |
Murexia tafa | (Tate & Archbold, 1936) | monotypowy[18] | wschodnia i południowo-wschodnia Nowa Gwinea | DC: około 13,4 cm; DO: około 14,5 cm; MC: brak danych (holotyp)[19] | NE | ||
Murexia longicaudata | (Schlegel, 1866) | myszołaz ogoniasty | monotypowy[18] | Nowa Gwinea (Indonezja) | DC: 13,6–27 cm; DO: 14,7–28 cm; MC: 39–134 g | LC | |
Murexia aspera | (O. Thomas, 1913) | monotypowy[18] | Nowa Gwinea (Indonezja i Papua-Nowa Gwinea) | DC: 16,9 cm; DO: 18 cm; MC: brak danych (holotyp)[20] | NE | ||
Murexia maxima | (Stein, 1932) | monotypowy[18] | Nowa Gwinea (Indonezja i Papua-Nowa Gwinea) | DC: 23,5 cm; DO: 21,5 cm; MC: brak danych (holotyp)[21] | NE | ||
![]() | Murexia murex | (O. Thomas, 1913) | monotypowy[18] | Nowa Gwinea (Papua-Nowa Gwinea) | DC: 19,7 cm; DO: 16,7 cm; MC: brak danych (holotyp)[22] | NE | |
Murexia melanura | (O. Thomas, 1899) | czarnogon papuaski | monotypowy | Nowa Gwinea (Indonezja i Papua-Nowa Gwinea) | DC: 9,1–16,5 cm; DO: 10–16,5 cm; MC: 17–69 g | LC | |
Murexia wilhelmina | (Tate, 1947) | monotypowy[18] | Nowa Gwinea (Indonezja i Papua-Nowa Gwinea) | DC: 10,8 cm; DO: 13 cm; MC: brak danych (holotyp)[23] | NE | ||
Murexia habbema | (Tate & Archbold, 1941) | stokołaz papuaski | 2 podgatunki | Nowa Gwinea (Indonezja i Papua-Nowa Gwinea) | DC: 11–12,2 cm; DO: 10,9–15,7 cm; MC: 23–45 g | LC | |
![]() | Murexia rothschildi | Tate, 1938 | myszołazek szerokopręgi | monotypowy | wschodnia Papua-Nowa Gwinea | DC: 12,4–17 cm; DO: 14–18,4 cm; MC: 32–102 g | NT |
Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, NT – gatunek bliski zagrożenia; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Przypisy
- ↑ a b c G.H.H. Tate & R. Archbold. Some marsupials of New Guinea and Celebes. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 73, s. 335 (przypis), 339, 1937. (ang.).
- ↑ a b Van Dyck 2002 ↓, s. 246.
- ↑ a b Van Dyck 2002 ↓, s. 300.
- ↑ a b Van Dyck 2002 ↓, s. 293.
- ↑ a b Van Dyck 2002 ↓, s. 257.
- ↑ a b c d e f Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 8. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ a b c d e A. Baker: Family Dasyuridae (Carnivorous Marsupials). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 5: Monotremes and Marsupials. Barcelona: Lynx Edicions, 2015, s. 321–324. ISBN 978-84-96553-99-6. (ang.).
- ↑ a b c d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 66. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
- ↑ a b c d Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 46. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
- ↑ E.C. Jaeger: Source-book of biological names and terms. Wyd. 3 (Revised second printing). Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 159. (ang.).
- ↑ Van Dyck 2002 ↓, s. 277.
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Murexia. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-10-24].
- ↑ L.A. Armstrong, C. Krajewski, M. Westerman. Phylogeny of the dasyurid marsupial genus Antechinus based on cytochrome-b, 12S-rRNA, and protamine-P1 genes. „Journal of Mammalogy”. 79, s. 1379–1389, 1998. (ang.).
- ↑ C. Krajewski, S. Wroe, M. Westerman. Molecular evidence for the pattern and timing of cladogenesis in dasyurid marsupials. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 130 (3), s. 375–404, 2000. DOI: 10.1006/zjls.1999.0222. (ang.).
- ↑ C. Krajewski, R. Torunsky, J. T. Sipiorski, M. Westerman. Phylogenetic relationships of the dasyurid marsupial genus Murexia. „Journal of Mammology”. 88 (3), s. 696–705, 2007. DOI: 10.1644/06-MAMM-A-310R.1. (ang.).
- ↑ N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, J. Zijlstra & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.12.1) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2024-05-14]. (ang.).
- ↑ Home. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-05-14]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Murexia Tate & Archbold, 1937, Hesperomys project (Version 24.4.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2024-05-14] (ang.).
- ↑ G.H.H. Tate & R. Archbold. Four apparently new polyprotodont marsupials from New Guinea. „American Museum novitates”. 823, s. 3, 1936. (ang.).
- ↑ O. Thomas. On new mammals obtained by the Utakwa Expedition to Dutch New Guinea. „The Annals and magazine of natural history”. Eight series. 12 (68), s. 211, 1913. (ang.).
- ↑ G.H.W. Stein. Einige neue Beuteltiere aus Neuguinea. „Zeitschrift für Säugetierkunde: im Auftrage der Deutschen Gesellschaft für Säugetierkunde e.V”. 7, s. 255, 1932. (niem.).
- ↑ O. Thomas. Two new Australian mammals. „The Annals and magazine of natural history”. Eight series. 11 (61), s. 80, 1913. (ang.).
- ↑ G.H.H. Tate. On the anatomy and classification of the Dasyuridae (Marsupialia). „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 88 (3), s. 131, 1947. (ang.).
Bibliografia
- S. Van Dyck. Morphology-based revision of Murexia and Antechinus (Marsupialia: Dasyuridae). „Memoirs of the Queensland Museum”. 48, s. 239–330, 2002. (ang.).