Mydlnica bazyliowata
![]() Morfologia | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | goździkopodobne | ||
Rząd | goździkowce | ||
Rodzina | goździkowate | ||
Rodzaj | mydlnica | ||
Gatunek | mydlnica bazyliowata | ||
Nazwa systematyczna | |||
Saponaria ocymoides L. Sp. Pl. 409 1753[3] | |||
Synonimy | |||
| |||
| |||
|
Mydlnica bazyliowata (Saponaria ocymoides L.) – gatunek rośliny z rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae Juss.). Występuje naturalnie na obszarze całych Alp, z wyjątkiem ich północno-wschodniej części. W Alpach Centralnych jest rzadko spotykany[4]. Rośnie naturalnie także we Włoszech, Hiszpanii oraz południowej części Francji. Ponadto został naturalizowany w różnych miejscach na świecie[5].
Rozmieszczenie geograficzne
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Saponaria_ocymoides_subsp_alsinoides.jpg/220px-Saponaria_ocymoides_subsp_alsinoides.jpg)
Rośnie naturalnie na obszarze całych Alp, z wyjątkiem ich północno-wschodniej części. W Alpach Centralnych jest rzadko spotykany[4]. We Francji występuje głównie w południowej, południowo-wschodniej i wschodniej części kraju. Granica zasięgu występowania w tym państwa biegnie od południowej części kraju (departament Pireneje Atlantyckie) przez północną część Masywu Centralnego, południową Burgundię aż po Alzację. Został zaobserwowany również na Korsyce[6]. W Szwajcarii jest gatunkiem dosyć pospolitym. Rośniej głównie na granicy Jury i Wyżyny Szwajcarskiej, a także w okolicach Genewy, w Alpach Glarneńskich, Lepontyńskich i Pennińskich[7]. W Niemczech spotykany jest głównie w Bawarii, natomiast w Austrii w Karyntii oraz Tyrolu[6]. We Włoszech mydlnica bazyliowata została zarejestrowana w regionach Abruzja, Dolina Aosty, Emilia-Romania, Friuli-Wenecja Julijska, Lacjum, Liguria, Lombardia, Marche, Piemont, Sardynia, Toskania, Trydent-Górna Adyga, Umbria oraz Wenecja Euganejska[8]. Rośnie jeszcze naturalnie w takich państwach jak Czechy, Słowacja, Hiszpania[8] i Portugalia[6]. Gatunek został naturalizowany w różnych częściach świata, między innymi w Wielkiej Brytanii, Szwecji, Kanadzie, Stanach Zjednoczonych, południowej Brazylii, Republice Południowej Afryki czy Australii[9].
Morfologia
- Pokrój
- Bylina dorastająca do 5–25 cm wysokości[5]. Tworzy luźne darnie. Łodyga jest rozgałęziona, płożąca, zdrewniała u podstawy[4]. Pędy są owłosione[7], ich szczyty są wzniesione i czasem również zwisające[4].
- Liście
- Naprzeciwległe[4]. Liście odziomkowe mają kształt od owalnie lancetowatego do łyżeczkowatego. Mierzą 6–25 mm długości oraz 3–14 mm szerokości. Ogonek liściowy jest nagi i dorasta do 5–10 mm długości[5].
- Kwiaty
- Zebrane w wierzchotki, rozwijają się na szczytach pędów[5]. Mają 10–13 mm średnicy. Działki kielicha są zrośnięte w rurkę o długości 1 mm, otaczając koronę kwiatu, mają czerwonawą barwę[4]. Płatków jest 5[4], mają barwę od różowej do białej i osiągają do 8–15 mm długości[5].
- Owoce
- Torebki o cylindrycznym kształcie. Osiągają 6–8 mm długości[5].
- Gatunki podobne
- Roślina jest podobna do goździcznika skalnicowego (Petrorhagia saxifraga), który różni się równowąskimi liśćmi. Ponadto kwiaty tego goździcznika mogą mieć barwę od różowej do białej na tej samej roślinie[4].
Biologia i ekologia
Rośnie na murawach i halach alpejskich, rumowiskach skalnych, a także w piętrze kosodrzewiny. Preferuje podłoże kamieniste lub wapienne[4]. Występuje na wysokości do 2200 m n.p.m. Kwitnie od marca do października[5]. Najlepiej rośnie w pełnym nasłonecznieniu. Preferuje gleby o lekko kwaśnym odczynie[6].
Mydlnica bazyliowata jest gatunkiem pionierskim, który może kolonizować tereny skaliste z różnych przyczyn wolnych wcześniej od roślinności[4].
Liczba chromosomów: 2n=28[7].
Zastosowanie
Mydlnica bazyliowata początkowo służyła do obsadzania skalniaków. Obecnie ma również zastosowanie jako roślina okrywowa, jak i uprawiana w pojemnikach do dekoracji balkonów[10].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-06-01] (ang.).
- ↑ a b Saponaria ocymoides L.. The Plant List. [dostęp 2015-12-05]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j Wolfgang Hensel: Rośliny Alp. Rozpoznać – Podziwiać – Chronić. Warszawa: Bauer-Weltbild Media, 2001, s. 42. ISBN 83-88729-72-1. (pol.).
- ↑ a b c d e f g Saponaria ocymoides. Plantes & botanique. [dostęp 2015-12-05]. (fr.).
- ↑ a b c d Saponaria ocymoides L.. Tela Botanica. [dostęp 2015-12-05]. (fr.).
- ↑ a b c Saponaria ocymoides L.. Info Flora. [dostęp 2015-12-05]. (fr.).
- ↑ a b Saponaria ocymoides L.. [w:] Schede di Botanica [on-line]. Altervista. [dostęp 2015-12-05]. (wł.).
- ↑ Saponaria ocymoides – Maps. Encyclopedia of Life. [dostęp 2015-12-05]. (ang.).
- ↑ Mydlnica bazyliowata. Zielony Ogródek. [dostęp 2015-12-05]. (pol.).
- BioLib: 38606
- EoL: 485089
- EUNIS: 166543
- Flora of North America: 250060819
- FloraWeb: 5240
- GBIF: 3085357
- identyfikator iNaturalist: 61480
- IPNI: 156626-1
- ITIS: 505008
- NCBI: 42033
- Plant Finder: 279101
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2484913
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:156626-1
- Tela Botanica: 60397
- identyfikator Tropicos: 6301947
- USDA PLANTS: SAOC80
- CoL: 79L79