Mewa obrożna
Xema sabini[1] | |||
(Sabine, 1819) | |||
![]() Szata godowa | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ptaki | ||
Podgromada | Neornithes | ||
Infragromada | ptaki neognatyczne | ||
Rząd | siewkowe | ||
Podrząd | mewowce | ||
Rodzina | mewowate | ||
Podrodzina | mewy | ||
Rodzaj | Xema | ||
Gatunek | mewa obrożna | ||
Synonimy | |||
| |||
Podgatunki | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
Zasięg występowania | |||
![]() obszary lęgowe przeloty zimowiska | |||
| |||
|
Mewa obrożna[3] (Xema sabini) – gatunek średniej wielkości ptaka wodnego z rodziny mewowatych (Laridae). Nie jest zagrożony wyginięciem.
Systematyka
Jest to jedyny przedstawiciel rodzaju Xema. Tradycyjnie wyróżnia się cztery podgatunki[4]. Różnice pomiędzy nimi są jednak słabo zaznaczone, w związku z tym często gatunek Xema sabini uznaje się za jednorodny i w ogóle nie wydziela podgatunków[4][5].
Zasięg występowania
Mewa obrożna zamieszkuje w zależności od podgatunku:
- Xema sabini palaearctica – od Svalbardu po Półwysep Tajmyr i deltę Leny
- Xema sabini tschuktschorum – Półwysep Czukocki
- Xema sabini woznesenskii – od północno-wschodniej Syberii (wybrzeża Zatoki Anadyrskiej) po Alaskę
- Xema sabini sabini syn. X. s. sabina – od kanadyjskiej Arktyki po zachodnią Grenlandię
Ptaki wszystkich podgatunków zimują na środkowym Pacyfiku (na chłodnych wodach Prądu Peruwiańskiego u wybrzeży północno-zachodniej Ameryki Południowej i Ameryki Centralnej) i południowym Atlantyku (na chłodnych wodach Prądu Benguelskiego u wybrzeży południowo-zachodniej i południowej Afryki)[2].
W Polsce pojawia się sporadycznie – do 2020 roku stwierdzono ją 35 razy, łącznie zaobserwowano 42 osobniki[6].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/Mewa_obro%C5%BCna_%28Xema_sabini%29.jpg/220px-Mewa_obro%C5%BCna_%28Xema_sabini%29.jpg)
- Cechy gatunku
- Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego. W szacie godowej grzbiet oraz barki popielate, końce skrzydeł i krawędzie natarcia do nadgarstka czarne. Pomiędzy kolorami czarnym i popielatym na wierzchu skrzydła biały trójkąt. Głowa ciemnoszara, oddzielona od reszty ciała czarną obrożą na szyi, dziób i nogi ciemne, koniec dzioba żółty. Reszta ciała biała, ogon lekko wcięty. W szacie spoczynkowej głowa bieleje, lecz potylica zostaje szara z ciemną półobrożą na karku. Osobniki młodociane podobne do dorosłych w szacie spoczynkowej. Popielata plama na wierzchu ciała przechodzi przez kark na potylicę. Pokrywa ją gęste, brązowe prążkowanie, a na końcu ogona znajduje się szeroki ciemny pasek. Upierzenie dorosłych osiągają w wieku 3 lat.
- Wymiary średnie
- długość ciała ok. 30–35 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 80–85 cm
masa ciała ok. 140–225 g
Ekologia i zachowanie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Xema_sabini_MHNT.ZOO.2010.11.132.6.jpg/240px-Xema_sabini_MHNT.ZOO.2010.11.132.6.jpg)
- Biotop
- Brzegi mórz i jeziora w pasie tundry. Poza okresem lęgowym otwarte morze.
- Gniazdo
- Na ziemi, w trawie lub mchu, w pobliżu brzegu. Gnieździ się pojedynczo lub w małych koloniach, często razem z rybitwami popielatymi.
- Jaja
- W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w maju–lipcu 2 jaja.
- Wysiadywanie
- Jaja wysiadywane są przez okres około 24 dni przez obydwoje rodziców.
- Pożywienie
- Wodne i lądowe kręgowce oraz bezkręgowce, które zbiera z powierzchni wody, chwyta na ziemi lub w locie. Rabuje również gniazda innych ptaków.
Status i ochrona
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje mewę obrożną za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji, według szacunków organizacji Wetlands International (2015) i Partners in Flight (2019), przekracza 340 tysięcy dorosłych osobników. Liczebność populacji europejskiej, według szacunków organizacji BirdLife International z 2015 roku, wynosi 1100–2100 par lęgowych. Ogólny trend liczebności uznawany jest za stabilny, choć u niektórych populacji nie jest on znany[2].
W Polsce objęta ścisłą ochroną gatunkową[7].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b Xema sabini, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b c BirdLife International, Xema sabini, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020, wersja 2022-2 [dostęp 2023-02-26] (ang.).
- ↑ Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Larinae Rafinesque, 1815 - mewy (wersja: 2020-07-29). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-04-28].
- ↑ a b Sabine's Gull (Xema sabini). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)]. (ang.).
- ↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Noddies, gulls, terns, skimmers, skuas, auks. IOC World Bird List (v11.1). [dostęp 2021-04-28]. (ang.).
- ↑ Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raport nr 37. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2020. „Ornis Polonica”. 62, s. 113–148, 2021.
- ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183).
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
- Britannica: animal/Sabines-gull
- SNL: sabinemåke