Marcin Mielczewski
Pochodzenie | polskie |
---|---|
Data i miejsce śmierci | wrzesień 1651 |
Gatunki | muzyka poważna, muzyka barokowa |
Zawód | kompozytor, kapelmistrz |
![]() | Zobacz w Wikiźródłach hasło Marcin Mielczewski w Encyklopedii Muzycznej PWM |
Marcin Mielczewski, monogram M.M. (zm. między 8 a 30 września 1651 w Warszawie)[1] – polski kompozytor i kapelmistrz okresu wczesnego baroku.
Życiorys
Nazwisko kompozytora występuje w przekazach źródłowych w wielu wersjach, m.in.: Mielcowski, Mielezewski, Milczewski, Mylczewski. Data i miejsce urodzenia nie są znane, daty sporządzenia i otwarcia testamentu pozwalają na przybliżone określenie daty śmierci; z testamentu (zaginiony podczas II wojny światowej, obecnie znamy streszczenie dokonane przez Hieronima Feichta) wiadomo, że pochodził z rodziny katolickiej. Według H. Niniusa („Examen breve”..., Braniewo 1647) Mielczewski był uczniem Franciszka Liliusa[1][2] .
Od 1632 był muzykiem królewskim. Jego funkcja w kapeli Wazów nie jest znana; prawdopodobnie był instrumentalistą. Adam Jarzębski wymienia go wśród najwybitniejszych kapelistów Władysława IV i podkreśla jego kwalifikacje kompozytorskie. W 1644 lub 1645 został kapelmistrzem Karola Ferdynanda Wazy[3][4], brata króla Władysława IV. Biskup-królewicz miał jeden z najlepszych zespołów muzycznych w ówczesnej Rzeczypospolitej, złożony z wirtuozów włoskich oraz muzyków polskich, a jego kapelmistrzostwo było najbardziej prestiżowym stanowiskiem muzycznym zajmowanym przez Polaka. Funkcję tę Mielczewski pełnił do końca życia, nie zrywając kontaktów z dworem królewskim[1][2] .
Twórczość
Mielczewski był najbardziej znanym w Europie kompozytorem polskim XVII wieku[1][2] . Jego kompozycje były znane w różnych ośrodkach niemieckich, w Danii, Gdańsku, na Śląsku, Morawach i Słowacji, na Ukrainie, w Rosji i prawdopodobnie w Paryżu; zabiegali o nie m.in. książęta niemieccy i patriarcha moskiewski Nikon[1] .
Jego twórczość obejmuje muzykę religijną a cappella, wokalno-instrumentalną oraz instrumentalne canzony, sonaty, tańce i inne utwory świeckie. Wśród niemal 50 kompletnie zachowanych utworów wokalno-instrumentalnych, znajduje się ponad 40 koncertów kościelnych i motetów z basso continuo oraz 4 msze z instrumentami lub tylko z basso continuo. Znaczną część repertuaru zajmują realizowane w bardzo rozmaity sposób kompozycje polichóralne[1][2] .
Tylko dwa jego utwory ukazały się drukiem: kanon podwójny w unisonie, opublikowany przez Marco Scacchiego w Xenia Apollinea (Wenecja 1643) oraz solowy koncert kościelny Deus in nomine tuo wydany w zbiorze koncertów kościelnych J. Havemanna Erster Theil Geistlicher Concerten (Jena 1659). Pozostałe kompozycje zachowały się w rękopiśmiennych kopiach i znajdują się obecnie w bibliotekach i archiwach zagranicznych – w Berlinie, Paryżu, Kromieryżu, Lewoczy i Wilnie, a także polskich – w Gdańsku, Warszawie i Krakowie[1] .
Znana obecnie twórczość Mielczewskiego stanowi znaczną część zachowanego repertuaru powstałego w Rzeczypospolitej czasów Wazów. Bogactwo zastosowanych w niej środków technicznych oraz różnorodność stylistyczna dobrze świadczą o warsztacie kompozytorskim Mielczewskiego, a pośrednio także o poziomie artystycznym praktyki kompozytorskiej w XVII-wiecznej Polsce[1] .
Ważniejsze dzieła
(za: A. Chodkowski, Encyklopedia muzyki[4])
- 7 cancon na 2 lub 3 instrumenty
- koncerty wokalno-instrumentalne
- Deus in nomine tuo
- Veni Domine
- Audite et admiramini
- Benedictio et claritas
- Anima mea
- Triumphalis dies
- Vesperae Dominicales
- msze
- O Gloriosa Domina
- Cerviensiana
- Triumphalis
- Sancta Anna
- Gaude Dei Genitrix, motet a cappella
Przypisy
Bibliografia
- Barbara Przybyszewska-Jarmińska: Mielczewski Marcin. W: Encyklopedia muzyczna PWM. Elżbieta Dziębowska (red.). Wyd. I. T. 6: M część biograficzna. Kraków: PWM, 2000, s. 249-254. ISBN 83-224-0656-8. (pol.).
- Encyklopedia muzyki. Andrzej Chodkowski (red.). Warszawa: PWN, 1995, s. 556. ISBN 83-01-11390-1. (pol.).
- Zygmunt M. Szweykowski: Mielczewski (Milchevsky, Myltzewski), Marcin. W: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, vol. M. Oxford University Press, 2004. ISBN 978-0-19-517067-2. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Marcin Mielczewski, [w:] Twórcy [online], Culture.pl [dostęp 2024-03-21] . (pol.)
- Marcin Mielczewski – nuty tego kompozytora dostępne w bibliotece cyfrowej Choral Public Domain Library (ChoralWiki)
- p
- d
- e
Kompozytorzy baroku | |
---|---|
Drukarze |
|
Teoretycy | |
Budowniczowie instrumentów |
|
Obcokrajowcy działający w Polsce | |
Zobacz też | |
Inne sztuki |
- ← Renesansowa muzyka polska
- Muzyka polska okresu klasycyzmu →
- ISNI: 000000012006590X
- VIAF: 121674873
- LCCN: n85218538
- GND: 124699669
- LIBRIS: vs69h5nd3nbxmx4
- BnF: 14039957z
- SUDOC: 158057015
- NKC: jx20050506002
- BNE: XX1637528
- NTA: 21762815X
- BIBSYS: 98052284
- CiNii: DA14244262
- PLWABN: 9810630699605606
- NUKAT: n01010873
- J9U: 987007352280905171
- CONOR: 248919651
- LIH: LNB:H2a;=BB
- RISM: people/30002204
- PWN: 3940686