Leszek Bosek
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 4 marca 1977 | ||
---|---|---|---|
Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej | |||
Okres | od 29 stycznia 2016 | ||
Poprzednik | Bogdan Artymowicz (p.o.) | ||
Następca | Marek Miller (p.o.) | ||
|
Leszek Bosek (ur. 4 marca 1977 w Bolesławcu) – polski prawnik, profesor nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne pracujący w Katedrze Prawa Cywilnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, sędzia Sądu Najwyższego. W latach 2016–2018 prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Specjalizuje się w prawie konstytucyjnym materialnym i procesowym, prawie cywilnym, prawie europejskim i prawie medycznym[1].
Życiorys
W 2002 ukończył studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. W 2006 uzyskał stopień doktora nauk prawnych na podstawie pracy pt. Bezprawie legislacyjne w prawie polskim (problemy odpowiedzialności odszkodowawczej). W 2013 zdobył stopień doktora habilitowanego na podstawie dorobku naukowego i rozprawy habilitacyjnej pt. Gwarancje godności ludzkiej i ich wpływ na polskie prawo cywilne[2]. W 2005 był stypendystą Fundacji na rzecz Nauki Polskiej[3].
Od 2008 pracuje w Katedrze Prawa Cywilnego WPiA UW jako adiunkt, a następnie profesor nadzwyczajny oraz profesor nauk prawnych. Obecnie jest kierownikiem Pracowni Prawa Medycznego i Biotechnologii[4]. W latach 2009–2015 pracował również w Zakładzie Bioetyki i Prawa Medycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego[5].
W trakcie pracy naukowej Leszek Bosek odbył staże i prowadził badania w Europejskim Instytucie Uniwersyteckim we Florencji, Oxford University, Instytucie Maxa Plancka w Hamburgu, Katolickim Uniwersytecie Leuven, Cardiff School of Law oraz Wolnym Uniwersytecie w Berlinie[6].
W latach 2002–2006 był radcą ds. orzecznictwa w Biurze Trybunału Konstytucyjnego. Od 2006 do 2011 był radcą Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa oraz pełnił w niej funkcję wicedyrektora Departamentu Zastępstwa Procesowego II. W latach 2011–2016 był naczelnikiem Wydziału Analiz Legislacyjnych w Biurze Analiz Sejmowych oraz redaktorem naczelnym „Zeszytów Prawniczych BAS”. W latach 2008–2015 orzekał jako mediator i arbiter w Sądzie Polubownym przy Komisji Nadzoru Finansowego. Od 2011 jest redaktorem tematycznym w dziedzinie prawa prywatnego w „Forum Prawniczym”. W 2016 Prezes Rady Ministrów Beata Szydło na wniosek Ministra Skarbu Państwa Dawida Jackiewicza powołała go na stanowisko Prezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa[7], które z dniem 1 stycznia 2017 r. przekształciło się w stanowisko Prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej na mocy ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej[8].
Jako Prezes Prokuratorii Generalnej w latach 2016–2018 nadzorował ponad 7000 spraw sądowych prowadzonych jednocześnie o łącznej wartości przedmiotu sporu ponad 50 mld zł[9]. Osobiście wykonywał zastępstwo Skarbu Państwa przed Sądem Najwyższym w sprawach o szczególnej doniosłości (np. w sprawie zagadnienia prawnego dotyczącego przedawnienia roszczeń reprywatyzacyjnych – uchwała 7 sędziów SN z 13 lipca 2016 r., III CZP 14/16[10] czy w sprawie zagadnienia prawnego dotyczącego bezpośredniego stosowania Konstytucji RP przez sądy powszechne i Sąd Najwyższy – postanowienie SN z 23 marca 2017 r., V CSK 477/16[11]), a także przed sądami państw obcych np. sprawa ze skargi spółek cypryjskich: Seventhsun Holdings Limited, Jevelinia Limited, Aventon Limited, Stanorode Limited, Wildoro Limited przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej – Ministrowi Sprawiedliwości o unieważnienie alternatywnie uchylenie wyroku sądu polubownego oddalającego roszczenia wobec Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wadliwą prywatyzacją Huty Pokój – wyrok z 18 maja 2018 r. Sądu Apelacyjnego w Sztokholmie[12]). Jako pełnomocnik Rzeczypospolitej Polskiej prowadził przed Wielką Izbą Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej precedensową sprawę Achmea, C-284/16, dotyczącą wadliwości 196 dwustronnych umów o ochronie i popieraniu inwestycji, zawierających klauzule arbitrażowe umożliwiające pozwanie państwa o odszkodowanie przed tworzony ad hoc trybunał, z pominięciem sądów krajowych i samego Trybunału Sprawiedliwości[13]. Był także radcą prowadzącym sprawę arbitrażową Airbus Helicopters S.A.S. i Airbus S.E. przeciwko Rzeczypospolitej w sprawie dostawy wielozadaniowych helikopterów Caracal dla polskiej armii, zakończoną sukcesem strony polskiej[14].
Współtworzył ustawę o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, wprowadzającą wiele istotnych zmian w zadaniach i kompetencjach Prokuratorii Generalnej. Po wejściu w życie ustawy koordynował proces przygotowania Prokuratorii Generalnej do objęcia nowych kompetencji, w tym obsługi prawnej spółek z udziałem Skarbu Państwa oraz nadzoru nad rozporządzaniem mieniem państwowym przez państwowe osoby prawne. Zorganizował ustanowiony przez ustawę Sąd Polubowny przy Prokuratorii Generalnej[15], a także Kolegium, w składzie którego znaleźli się specjaliści z dziedziny prawa cywilnego, międzynarodowego i europejskiego[16].
W czasie sprawowania funkcji Prezesa Prokuratorii Generalnej uzyskiwał akceptację sejmowej Komisji Energii i Skarbu Państwa corocznych sprawozdań z działalności Prokuratorii Generalnej przez aklamację[17][18][19].
W latach 2002–2015 był prezesem zarządu Fundacji Academia Iuris[20]. Od 2011 jest ekspertem Związku Dużych Rodzin „Trzy Plus”[21].
10 października 2018 Prezydent RP powołał go do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego[22] w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.[23][24]. W wyroku z dnia 8 listopada 2021 w sprawie Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie jest niezawisłym i bezstronnym sądem ustanowionym ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, gdyż „na procedurę powoływania sędziów nadmiernie wpłynęły organy władzy ustawodawczej i wykonawczej”[25]. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 21 grudnia 2023 r. (C-718/21) uznał, że „wszystkie elementy zarówno systemowe, jak i dotyczące konkretnych okoliczności faktycznych, które charakteryzowały powołanie sędziów IKNiSP, skutkują tym, że ten organ nie ma statusu niezawisłego i bezstronnego sądu”[26]. Mimo tych wyroków Leszek Bosek kontynuował orzekanie.
W styczniu 2019 r. Zgromadzenie sędziów Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN wybrało go jednym z trzech kandydatów na prezesa tej izby[27]. W maju 2020 r. Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN wskazało go jako jednego z pięciu kandydatów na stanowisko Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego[28].
Postanowieniem Prezydenta RP z 2 lutego 2023 r. uzyskał tytuł profesora nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne[29].
Publikacje
Jest autorem, współautorem lub redaktorem ponad 160 publikacji naukowych z zakresu prawa i postępowania cywilnego, prawa konstytucyjnego i europejskiego[30]. Publikuje w takich czasopismach prawniczych jak „Państwo i Prawo”, „European Journal of Health Law”, „Przegląd Sądowy”, "Europarecht", „Kwartalnik Prawa Prywatnego”, „Orzecznictwo Sądów Polskich” i „Przegląd Sejmowy”.
Wybrane publikacje:
- System Prawa Medycznego, T. 1-6, Warszawa 2017-2023, ss. 7098 [współredaktor serii, współredaktor tomów 1-2 oraz współautor].
- Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Komentarz, Warszawa 2021 [redaktor i współautor].
- Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Komentarz, Warszawa 2020 [redaktor i współautor].
- Prokuratoria Generalna RP. Komentarz, Warszawa 2019 [współredaktor i współautor].
- Medical Law, Warsaw 2019 [redaktor i współautor].
- Stan epidemii. Konstrukcja prawna, Warszawa 2022, ss. 400.
- Bezprawie legislacyjne, wydanie 2, Warszawa 2021, ss. 432.
- Anti-Epidemic Emergency Regimes under Polish Law in Comparative, Historical and Jurisprudential Perspective, “European Journal of Health Law” (28) 2021/2, s. 113–141.
- The Normative Structure of the State of Epidemic Under Polish Law, “Medicine, Law & Society” (14) 2021/2, s. 209-228.
- On the CETA’s compatibility with European Union law in light of Opinion No 1/17 of the Court of Justice of 30 April 2019, “Zeitschrift für Europarecht, Internationales Privatrecht & Rechtsvergleichung”, 6/2020, s. 652-680 [współautor].
- Więź interpersonalna jako dobro osobiste czy kategoria dobra wspólnego?, [w:] Solidarność i dobro wspólne jako wartości w prawie, red. D. Bach-Golecka, Warszawa 2021, s. 351-364.
- Aktualne zagadnienia sporne w międzynarodowym arbitrażu inwestycyjnym – uwagi na tle wyroku TSUE z 6 marca 2018 r. Achmea C-284/16 [w:] J. Haberko. J. Grykiel, K. Mularski (red.), Ius civile vilantibus scriptum est. Księga jubileuszowa Profesora Adama Olejniczaka, Warszawa 2022.
- Jeszcze o rozstrzyganiu sporów patentowych w Europie. Uwagi na tle wyroku niemieckiego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 lutego 2020 r. [w:] A. Jakubecki, A. Niewęgłowski (red.), Księga Jubileuszowa Profesora Ryszarda Skubisza, Warszawa 2022.
- Między obiektywnym porządkiem wartości a autonomią prawa cywilnego – konstytucyjne aspekty niegodności dziedziczenia, [w:] W. Borysiak, J. Wierciński (red.), Księga jubileuszowa Profesor Elżbiety Skowrońskiej-Bocian, Warszawa 2022.
- The Determination of Death under Polish Law in Comparative, Historical and Medical Perspective, “European Journal of Health Law” (27) 2020/5, s. 1-19 [współautor].
- O wizji porządku prawnego Marka Safjana [w:] K. Szczepanowska-Kozłowska (red.), Profesor Marek Safjan. Znany i nieznany. Księga jubileuszowa z okazji siedemdziesiątych urodzin, Warszawa 2020, s. 59-64.
- Zagadnienie parytetu płci w organach spółek prawa handlowego w świetle Konstytucji RP i prawa Unii Europejskiej, [w:] M. Dumkiewicz, K. Kopaczyńska-Pieczniak, J. Szczotka (red.), Sto lat polskiego prawa handlowego. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Andrzejowi Kidybie, Warszawa 2020, s. 357-375 [współautor].
- Bezpośrednie stosowanie Konstytucji RP w orzecznictwie Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej, [w:] M. Granat (red.), Sądownictwo konstytucyjne. Teoria i praktyka, t. II, Warszawa 2019, s. 181-202.
- Richterwahl und europäisches Recht, “Europarecht” 5/2019, s. 522-545 [współautor].
- Perspektywy rozwoju odpowiedzialności cywilnej za inteligentne roboty, “Forum Prawnicze” 2/2019, s. 3-17.
- Constitutional Dimensions of the Judicial Restitution of Wrongfully Expropriated Property in Poland, “Loyola of Los Angeles International & Comparative Law Review” (41) 2018/3, s. 369-408 [współautor].
- Instytucje prawa medycznego, t. 1, seria System Prawa Medycznego, Warszawa 2018, [współredaktor oraz współautor].
- Szczególne świadczenia zdrowotne, t. 2, seria System Prawa Medycznego, Warszawa 2018, [współredaktor oraz współautor].
- Organizacja systemu ochrony zdrowia, t. 3, seria System Prawa Medycznego, Warszawa 2020 [współredaktor oraz współautor].
- Prawo farmaceutyczne, t. 4, seria System Prawa Medycznego, Warszawa 2019 [współredaktor].
- Prawo i państwo. Księga jubileuszowa 200-lecia Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2017 [redaktor i współautor].
- Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, Warszawa 2016, [współredaktor oraz współautor].
- Konstytucja RP. Tom II. Komentarz do art. 87–243, Warszawa 2016, [współredaktor oraz współautor].
- Odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Państwa, [w:] M. Derlatka, L. Garlicki, M. Wiącek (red.), Na straży państwa prawa. Trzydzieści lat orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2016, s. 405–432.
- Przesłanki przedmiotowe kontroli konstytucyjności w trybie skargowym, [w:] K. Urbaniak (red.) Skarga konstytucyjna. Zagadnienia teorii i praktyki, Poznań 2015, s. 79–129.
- Europejski Trybunał Praw Człowieka. Zagadnienia ustrojowe i procesowe. Skutki orzeczeń, OIRP Warszawa 2014, [współautor].
- Kontrola konstytucyjności prawa. Komentarz praktyczny dla sędziów i pełnomocników procesowych. Wzory pism procesowych, Warszawa 2014, [współautor].
- Le droit a la vie privee et la question de l’euthanasie en Pologne [w:] Le droit de la sante: aspects noveaux, Travaux de l’Association Henri Capitant, Journees suisses Tome LIX, Bruxelles 2012, [współautor].
- Gwarancje godności ludzkiej i ich wpływ na polskie prawo cywilne, Warszawa 2012.
- Medical Law. Cases and Commentaries, Warszawa 2012, [współautor].
- Konstytucyjna formuła odpowiedzialności odszkodowawczej administracji publicznej, [w:] R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel (red.), t. 2. System Prawa Administracyjnego. Konstytucyjne podstawy funkcjonowania administracji publicznej, Warszawa 2012.
- Kontrola konstytucyjności prawa. Zagadnienia ustrojowe, procesowe i materialnoprawne, Warszawa 2011, [współautor].
- Prawo wobec medycyny i biotechnologii. Zbiór orzeczeń z komentarzami, Warszawa 2011, [współautor].
- Bezprawie legislacyjne, Warszawa 2007.
Przypisy
- ↑ Sąd Najwyższy - Nota biograficzna - Leszek Bosek. sadnajwyzszy. [dostęp 2020-01-05].
- ↑ Dr hab. Leszek Bosek, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2016-07-27] .
- ↑ Biogram w spisie pracowników UW. wpia.uw.edu.pl. [dostęp 2016-07-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-09-19)].
- ↑ https://cpm.wpia.uw.edu.pl/Pracownia Prawa Medycznego i Biotechnologii - IPC. WPiA. [dostęp 2021-01-26].
- ↑ Zakład Bioetyki i Prawa Medycznego. uj.edu.pl, 2015-05-09. [dostęp 2018-11-19].
- ↑ Notka biograficzna na stronie Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa [dostęp: 2016-07-27].
- ↑ Leszek Bosek został Prezesem Prokuratorii Generalnej. msp.gov.pl. [dostęp 2016-07-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-10-16)].
- ↑ Ustawa z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1109)
- ↑ Prawie 7,5 tys. spraw w Prokuratorii Generalnej. prawo.pl. [dostęp 2018-11-19].
- ↑ SN: Dekretowcy warszawscy bez działek i pieniędzy. rp.pl. [dostęp 2018-11-19].
- ↑ Ustawa o bestiach – Sąd Najwyższy wyjaśnił jak rozumieć rozproszoną kontrolę konstytucyjną. rp.pl. [dostęp 2018-11-19].
- ↑ Sąd Apelacyjny w Sztokholmie oddalił skargę spółek cypryjskich o uchylenie wyroku trybunału arbitrażowego. prokuratoria.gov.pl. [dostęp 2018-11-19].
- ↑ Prokuratoria Generalna dla PAP: wyrok unijnego trybunału korzystny dla 90 proc. sporów. pap.pl. [dostęp 2018-11-19].
- ↑ Airbus Helicopters S.A.S. i Airbus S.E. cofnęły wezwanie na arbitraż przeciwko RP wniesione na podstawie polsko-holenderskiej umowy o ochronie inwestycji. prokuratoria.gov.pl. [dostęp 2018-11-19].
- ↑ Sąd Polubowny przy Prokuratorii Generalnej RP – Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej. prokuratoria.gov.pl. [dostęp 2018-11-19].
- ↑ Skład Kolegium. prokuratoria.gov.pl. [dostęp 2018-11-19].
- ↑ Sprawozdanie z działalności Prokuratorii Generalnej za rok 2017 przyjęte przez sejmową Komisję do Spraw Energii i Skarbu Państwa. prokuratoria.gov.pl. [dostęp 2018-11-19].
- ↑ Druk nr 1463. sejm.gov.pl. [dostęp 2018-11-19].
- ↑ Druk nr 2439. sejm.gov.pl. [dostęp 2018-11-19].
- ↑ Wypis z internetowego Krajowego Rejestru Sądowego [dostęp: 2016-07-27].
- ↑ Lista ekspertów Związku Dużych Rodzin „Trzy Plus” [dostęp: 2016-07-27].
- ↑ Prezydent powołał nowych sędziów Sądu Najwyższego. prezydent.pl, 10 października 2018. [dostęp 2018-10-10].
- ↑ Nowi sędziowie Sądu Najwyższego. sn.pl. [dostęp 2018-11-01].
- ↑ Nowa izba Sądu Najwyższego wydała pierwsze orzeczenia i... odrzuciła wszystkie skargi. dziennik.pl. [dostęp 2018-11-01].
- ↑ HUDOC - European Court of Human Rights [online], echr.coe.int [dostęp 2024-04-24] .
- ↑ CURIA - Dokumenty [online], curia.europa.eu [dostęp 2024-03-16] .
- ↑ Kandydaci na prezesa Izby Kontroli Nadzwyczajnej SN wybrani. interia.pl, 22 stycznia 2019. [dostęp 2019-02-04].
- ↑ Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN wybrało kandydatów na Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego [online], sadnajwyzszy [dostęp 2023-03-06] (pol.).
- ↑ Monitor Polski 2023 r. poz. 242 [online], monitorpolski.gov.pl [dostęp 2023-03-05] .
- ↑ Sąd Najwyższy - Nota biograficzna - Leszek Bosek. sadnajwyzszy. [dostęp 2021-01-26].