Leptospermum
![]() Leptospermum scoparium | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | |||
Rząd | mirtowce | ||
Rodzina | mirtowate | ||
Rodzaj | leptospermum | ||
Nazwa systematyczna | |||
Leptospermum J.R.Forst. & G.Forst. Char. Gen. Pl.: 71 (1776)[3] | |||
Typ nomenklatoryczny | |||
L. scoparium J. R. Forster et J. G. A. Forster[4] | |||
Synonimy | |||
| |||
| |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/DSC_6235_Leptospermum_continentale%2C_Bull_Creek%2C_Shackle_Road%2C_Flinders_Chase_National_Park%2C_Kangaroo_Island%2C_South_Australia_%2830760496863%29.jpg/220px-DSC_6235_Leptospermum_continentale%2C_Bull_Creek%2C_Shackle_Road%2C_Flinders_Chase_National_Park%2C_Kangaroo_Island%2C_South_Australia_%2830760496863%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/Leptospermum_epacridoideum.jpg/220px-Leptospermum_epacridoideum.jpg)
Leptospermum[5] (Leptospermum J.R.Forst. & G.Forst.) – rodzaj roślin z rodziny mirtowatych. Obejmuje 88 gatunków[3]. Występują one na obszarze od Półwyspu Indochińskiego po Nową Zelandię, z centrum zróżnicowania w Australii, gdzie obecnych jest 79 gatunków[6][7]. Gatunki introdukowane z tego rodzaju rosną w południowej i wschodniej Afryce, w Kalifornii, Wielkiej Brytanii[3], na Hawajach, ale też w Australii, poza swym naturalnym zasięgiem[6]. Rosną w różnych siedliskach – od terenów skalistych, po zbiorowiska roślin drobnolistnych („wrzosowiska”), zasiedlają także mokradła i brzegi strumieni[7].
Różne gatunki i mieszańce uprawiane są jako krzewy ozdobne, zwłaszcza popularny jest leptospermum sztywne L. scoparium w odmianach o kwiatach pełnych i czerwonych[6][7]. Wydzielane olejki eteryczne odstraszają komary (z tego powodu uprawiany jest zwłaszcza L. liversidgei). Olejek z L. petersonii o zapachu cytrynowym używany jest do aromatyzowania napojów, kosmetyków i syntezy witaminy A, aczkolwiek może powodować efekt uboczny w postaci rozwoju piersi u chłopców. Liście krzewów z tego rodzaju są zaparzane, dając aromatyczny napój pijany podobnie jak herbata[6]. Dostarczają drewna i są miododajne – ceniony jest miód z L. scoparium zwany manuka[6].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Leptospermum_laevigatum_-_Flickr_-_Kevin_Thiele.jpg/220px-Leptospermum_laevigatum_-_Flickr_-_Kevin_Thiele.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/Spidery_Tea-tree_fruit_%286602857395%29.jpg/220px-Spidery_Tea-tree_fruit_%286602857395%29.jpg)
- Pokrój
- Krzewy i drzewa do 18 m wysokości[7].
- Liście
- Zimozielone, skrętoległe, drobne, pojedyncze, zwykle wąskoeliptyczne, całobrzegie, często srebrzyste[7].
- Kwiaty
- Pojedyncze lub w pęczkach po dwa–trzy w kątach liści, zwykle obupłciowe, ale czasem też jednopłciowe. Działki kielicha w liczbie od 5 do 7 u dołu kubeczkowato zrośnięte, z wolnymi końcami o równej długości. Płatki korony w liczbie 5, białe lub różowe, rzadko czerwone, zwykle zaokrąglone. Pręciki liczne, zebrane w 5 wiązek naprzeciwległych płatkom, zazwyczaj krótsze od okwiatu. Dolna lub wpół dolna zalążnia tworzona jest przez pięć owocolistków zawierających liczne zalążki, zwieńczona pojedynczą szyjką słupka[7].
- Owoce
- Drewniejące, twarde torebki, często zwieńczone trwałymi działkami kielicha, uwalniające nasiona pod wpływem działania ognia[7].
Systematyka
- Pozycja systematyczna
Rodzaj z plemienia Leptospermeae, podrodziny Myrtoideae, rodziny mirtowatych (Myrtaceae)[8].
- Wykaz gatunków[3]
- Leptospermum amboinense Blume
- Leptospermum anfractum A.R.Bean
- Leptospermum arachnoides Gaertn.
- Leptospermum argenteum Joy Thomps.
- Leptospermum barneyense A.R.Bean
- Leptospermum benwellii A.R.Bean
- Leptospermum blakelyi Joy Thomps.
- Leptospermum brachyandrum (F.Muell.) Druce
- Leptospermum brevipes F.Muell.
- Leptospermum confertum Joy Thomps.
- Leptospermum continentale Joy Thomps.
- Leptospermum coriaceum (F.Muell. ex Miq.) Cheel
- Leptospermum crassifolium Joy Thomps.
- Leptospermum deanei Joy Thomps.
- Leptospermum deuense Joy Thomps.
- Leptospermum divaricatum S.Schauer
- Leptospermum emarginatum H.L.Wendl. ex Link
- Leptospermum epacridoideum Cheel
- Leptospermum erubescens S.Schauer
- Leptospermum exsertum Joy Thomps.
- Leptospermum fastigiatum S.Moore
- Leptospermum glabrescens N.A.Wakef.
- Leptospermum glaucescens S.Schauer
- Leptospermum grandiflorum G.Lodd.
- Leptospermum grandifolium Sm.
- Leptospermum gregarium Joy Thomps.
- Leptospermum incanum Turcz.
- Leptospermum inelegans Joy Thomps.
- Leptospermum javanicum Blume
- Leptospermum jingera Lyne & Crisp
- Leptospermum juniperinum Sm.
- Leptospermum laevigatum (Gaertn.) F.Muell.
- Leptospermum lamellatum Joy Thomps.
- Leptospermum lanigerum (Aiton) Sm.
- Leptospermum liversidgei R.T.Baker & H.G.Sm.
- Leptospermum luehmannii F.M.Bailey
- Leptospermum macgillivrayi Joy Thomps.
- Leptospermum macrocarpum (Maiden & Betche) Joy Thomps.
- Leptospermum madidum A.R.Bean
- Leptospermum maxwellii S.Moore
- Leptospermum microcarpum Cheel
- Leptospermum micromyrtus Miq.
- Leptospermum minutifolium (F.Muell. ex Benth.) C.T.White
- Leptospermum morrisonii Joy Thomps.
- Leptospermum multicaule A.Cunn.
- Leptospermum myrsinoides Schltdl.
- Leptospermum myrtifolium Sieber ex DC.
- Leptospermum namadgiensis Lyne
- Leptospermum neglectum Joy Thomps.
- Leptospermum nitens Turcz.
- Leptospermum nitidum Hook.f.
- Leptospermum novae-angliae Joy Thomps.
- Leptospermum obovatum Sweet
- Leptospermum oligandrum Turcz.
- Leptospermum oreophilum Joy Thomps.
- Leptospermum pallidum A.R.Bean
- Leptospermum parviflorum Valeton
- Leptospermum parvifolium Sm.
- Leptospermum petersonii F.M.Bailey
- Leptospermum petraeum Joy Thomps.
- Leptospermum polyanthum Joy Thomps.
- Leptospermum polygalifolium Salisb.
- Leptospermum purpurascens Joy Thomps.
- Leptospermum recurvum Hook.f.
- Leptospermum riparium D.I.Morris
- Leptospermum roei Benth.
- Leptospermum rotundifolium (Maiden & Betche) F.A.Rodway
- Leptospermum rupestre Hook.f.
- Leptospermum rupicola Joy Thomps.
- Leptospermum scoparium J.R.Forst. & G.Forst. – leptospermum sztywne
- Leptospermum sejunctum Joy Thomps.
- Leptospermum semibaccatum Cheel
- Leptospermum sericatum Lindl.
- Leptospermum sericeum Labill.
- Leptospermum speciosum S.Schauer
- Leptospermum spectabile Joy Thomps.
- Leptospermum sphaerocarpum Cheel
- Leptospermum spinescens Endl.
- Leptospermum squarrosum Gaertn.
- Leptospermum subglabratum Joy Thomps.
- Leptospermum subtenue Joy Thomps.
- Leptospermum thompsonii Joy Thomps.
- Leptospermum trinervium (J.White) Joy Thomps.
- Leptospermum turbinatum Joy Thomps.
- Leptospermum variabile Joy Thomps.
- Leptospermum venustum A.R.Bean
- Leptospermum whitei Cheel
- Leptospermum wooroonooran F.M.Bailey
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-01-21] (ang.).
- ↑ a b c d e Leptospermum J.R.Forst. & G.Forst.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-01-22].
- ↑ Leptospermum. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2022-01-22].
- ↑ MieczysławM. Czekalski MieczysławM., Rośliny ozdobne do dekoracji wnętrz, Poznań: Wydawnictwo Akademii Rolniczej w Poznaniu, 1996, s. 58, ISBN 83-7160-011-9 .
- ↑ a b c d e David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 521, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
- ↑ a b c d e f g Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 1. Trees and shrubs. London: Macmillan, 2002, s. 317. ISBN 0-333-73003-8.
- ↑ Genus Leptospermum J. R. Forst. & G. Forst.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2022-01-22].
- J9U: 987007559056405171
- Britannica: plant/Leptospermum
- EoL: 2508616
- Flora of North America: 118257
- GBIF: 3181696
- identyfikator iNaturalist: 54708
- IPNI: 331709-2
- ITIS: 27253
- NCBI: 106047
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:331709-2
- Tela Botanica: 103298
- identyfikator Tropicos: 40005264
- USDA PLANTS: LEPTO4
- identyfikator taksonu Fossilworks: 319861
- CoL: 5DDW