Lagarostrobos franklinii
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | nagonasienne | ||
Klasa | iglaste | ||
Rząd | araukariowce | ||
Rodzina | zastrzalinowate | ||
Rodzaj | Lagarostrobos | ||
Gatunek | Lagarostrobos franklinii | ||
Nazwa systematyczna | |||
Lagarostrobos franklinii (Hook.f.) Quinn Austral. J. Bot. 30: 316 1982[3] | |||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
|
Lagarostrobos franklinii – gatunek drzew z rodziny zastrzalinowatych (Podocarpaceae). Reprezentuje monotypowy rodzaj Lagarostrobos C. J. Quinn. Jest endemitem Tasmanii, gdzie rośnie w dolinie rzeki Huon oraz w nieodległych obszarach wzdłuż południowego i zachodniego wybrzeża wyspy[5]. Zasiedla brzegi rzek i strumieni, tworząc gęste drzewostany, rośnie zwykle w niższych położeniach do 150 m n.p.m., ale też na wilgotnych stanowiskach na stokach, najwyżej notowany na rzędnej 900 m n.p.m.[4] Gatunek jest bardzo długowieczny – znane są okazy w wieku 3 tysięcy lat, a dzięki wyjątkowej odporności drewna na rozkład udało się także znaleźć kopalne pnie, których zachowane słoje przyrostów rocznych pozwoliły określić osiągnięty przez nie wiek na 12 tysięcy lat. Drzewa rozmnażają się w wielu miejscach skutecznie wegetatywnie z ukorzeniających się dolnych gałęzi (naturalne → odkłady)[5]. Na stanowisku na Mt. Read drzewostan na kilku ha to najwyraźniej jeden osobnik rozmnażający się wegetatywnie[4].
Drewno cenione jest jako surowiec w stolarstwie. Pozyskuje się też z niego olejek używany jako farba, konserwant, insektycyd; także wykorzystywany w lecznictwie do zaopatrywania ran i przeciw bólom zębów[5]. Ponieważ ok. 85% zasobów gatunku występuje na obszarach chronionych, uznawany jest za niezagrożony (na czerwonej liście IUCN ma kategorię gatunku najmniejszej troski – LC)[4].
Morfologia
- Pokrój
- Drzewo osiągające 30 m wysokości i do 1 m średnicy. Korona drzewa gęsta, ze zwisającymi młodszymi pędami[6]. Szczególnie młode drzewa mają charakterystyczny, „płaczący” pokrój[5].
- Liście
- Gatunek należy do wyjątków wśród zastrzalinowatych ze względu na brak liści młodocianych. Wszystkie są łuskowate, drobne, o długości do 1 mm, ciasno ułożone na pędzie, z wyraźnym kilem[6].
- Organy generatywne
- Rośliny jednopienne. Kwiaty męskie z 12–15 mikrosporofilami. Strobile żeńskie wyrastają na końcach pędów, składają się z 4-8 łusek i są bardzo drobne. Nasiona są kulistawe, o średnicy 2 mm[6].
Systematyka
Gatunek reprezentuje monotypowy rodzaj Lagarostrobos C. J. Quinn, Austral. J. Bot. 30: 316. 14 Jul 1982 z rodziny zastrzalinowatych (Podocarpaceae). Początkowo, w 1845 opisany został przez Josepha Daltona Hookera, jako jeden z wielu gatunków z szeroko wówczas ujmowanego rodzaju obłuszyn Dacrydium. Rodzaj Lagarostrobos wyodrębniony został w 1982, jako jeden z kilku, na które podzielono Dacrydium. Początkowo do rodzaju tego włączano też Lagarostrobos colensoi, który w 1995 przeniesiony został do własnego, także monotypowego rodzaju jako Manoao colensoi[7].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-26] (ang.).
- ↑ M.J.M.M.J.M. Christenhusz M.J.M.M.J.M. i inni, A new classification and linear sequence of extant gymnosperms, „Phytotaxa”, 19 (1), 2011, s. 55–70, DOI: 10.11646/phytotaxa.19.1.3 (ang.).
- ↑ a b Lagarostrobos franklinii. [w:] The Plant List [on-line]. [dostęp 2018-12-19].
- ↑ a b c d A.A. Farjon A.A., Lagarostrobos franklinii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2018-12-19] (ang.).
- ↑ a b c d Janet Marinelli: Wielka encyklopedia roślin. Warszawa: Świat Książki, 2006, s. 144. ISBN 83-7391-888-4.
- ↑ a b c John Silba: Encyclopedia coniferae. Corvallis, Oregon, USA: Harold N. Moldenkeand, Alma L. Moldenke, 1986, s. 72, seria: Phytologia Memoirs.
- ↑ B.P.J. Molloy. Manoao (Podocarpaceae), a new monotypic conifer genus endemic to New Zealand. „New Zealand Journal of Botany”. 33, s. 183–201, 1995.
- Britannica: plant/Huon-pine
- EoL: 323437
- GBIF: 2687707
- identyfikator iNaturalist: 135890
- IPNI: 910807-1
- ITIS: 822691
- NCBI: 56892
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2494848
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:910807-1
- identyfikator Tropicos: 25600376
- identyfikator taksonu Fossilworks: 316844
- CoL: 6NT8V