Klon palmowy
![]() Odmiana 'Atropurpureum' w ogródku skalnym | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | |||
Rząd | mydleńcowce | ||
Rodzina | mydleńcowate | ||
Rodzaj | klon | ||
Gatunek | klon palmowy | ||
Nazwa systematyczna | |||
Acer palmatum Thunb. J. A. Murray, Syst. veg. ed. 14:911. 1784 May-Jun (Fl. jap. 162. 1784 Aug) | |||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Acer_palmatum_sango_kaku.jpg/220px-Acer_palmatum_sango_kaku.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Acer_palmatum_%27Dissectum_Garnet%27_01_by_Line1.jpg/220px-Acer_palmatum_%27Dissectum_Garnet%27_01_by_Line1.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Acer_palmatum_%27Ornatum%27_01_by_Line1.jpg/220px-Acer_palmatum_%27Ornatum%27_01_by_Line1.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Acer_palmatum-Bonsai.jpg/220px-Acer_palmatum-Bonsai.jpg)
Klon palmowy (Acer palmatum Thunb.) – gatunek drzewa należący do rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae). W obrębie rodzaju klasyfikowany do sekcji Palmata i serii Palmata[3]. Pochodzi z Japonii i Korei Południowej[3]. Ze względu na ozdobne liście uprawiany jako drzewo ozdobne.
Morfologia
- Pokrój
- Osiąga wysokość od 3 do 5 metrów. Istnieją odmiany karłowate. Kora gładka, szarobrązowa lub szara.
- Liście
- Głęboko wycięte, o średnicy do 10 cm. Pięć do siedmiu, klapowe. Kolorystyka zależna od odmiany, od zielonej poprzez pomarańczową do ciemnoczerwonej.
- Kwiaty
- Czerwonopurpurowe kwiatostany, drobne. Mają 5-działkowy kielich, 5-płatkową koronę. 1 słupek i 8 pręcików.
- Owoce
- Orzeszki z rozwartymi skrzydełkami. Długość do 2 cm, koloru od brązu do czerwonego.
Forma typowa jest w ogrodnictwie używana głównie jako podkładka do szczepienia barwnych odmian. Uprawia się głównie odmiany ozdobne, których jest ponad 300.
- 'Atropurpureum' – odmiana najczęściej uprawiana. Ma ciemnoczerwone przez cały rok liście i rośnie powoli. Jest odporna na mróz.
- 'Dissectum' – odmiana o zwisających gałęziach. Liście klapowane, głęboko powcinane z postrzępionymi brzegami, zielone. Jesienią przebarwiają się na kolor od jaskrawożółtego do pomarańczowego.
- 'Dissectum Garnet' – odmiana o bardzo ozdobnych liściach; ciemnoczerwonych i głęboko powcinanych. Niewielkie, do 1,5 m wysokości drzewko. Szczególnie ładnie prezentuje się nad oczkami wodnymi. Jest wrażliwa na mróz. Dlatego też często uprawiana jest w dużych donicach i na zimę przetrzymywana w piwnicy, ewentualnie na polu, ale okrywana.
- 'Ornatum' – ma gęstą, parasolowatą koronę. Dorasta do wysokości 2m, przy szerokości korony do 4 m. Liście klapowane, wiosną brązowoczerwone, później brązowozielone. Jesienią przebarwiają się na ogniście czerwony kolor.
- 'Sangokaku' ('Senakaki') – odmiana o koralowoczerwonych pędach, szczególnie ozdobnych zimą. Liście zielone z czerwonymi obrzeżeniami, jesienią przebarwiają się na złoty kolor.
Zastosowanie
Roślina ozdobna. Gatunek chętnie sadzony jako niewielkie drzewo ozdobne. Jest najczęściej sadzonym w celach ozdobnych gatunkiem klonu[5]. Odmiany o barwnych i głęboko wcinanych liściach doskonale komponują się z innymi roślinami. Szczególnie nadają się do ogrodów skalnych i obsadzania oczek wodnych. Jest też jednym z gatunków używanych do uprawy doniczkowej typu bonsai.
Uprawa
Wymaga żyznej i stale, umiarkowanie wilgotnej gleby i osłoniętych stanowisk. Liście najlepiej wybarwiają się na słonecznym stanowisku. Nie wymaga przycinania. Niektóre odmiany (np. 'Dissectum Garnet') są wrażliwe na mróz. Uprawiany jest zazwyczaj z sadzonek wyprodukowanych przez szkółki ogrodnicze, samodzielne rozmnażanie jest trudne.
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-02-05] (ang.).
- ↑ a b c Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-05-27].
- ↑ Acer palmatum, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ GeoffreyG. Burnie GeoffreyG. i inni, Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134 .
Bibliografia
- Miłowit Boguszewicz, Piotr Banaszczak: Katalog roślin II : drzewa, krzewy, byliny polecane przez Związek Szkółkarzy Polskich. Warszawa: Agencja Promocji Zieleni. Związek Szkółkarzy Polskich, 2003. ISBN 83-912272-3-5.
- Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
- Maciej Mynett, Magdalena Tomżyńska: Krzewy i drzewa ozdobne. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 1999. ISBN 83-7073-188-0.
- Michel Lis: Les arbres du jardin. Bagneux: Sélection du Reader’s Digest, 2003.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/Acer-palmatum-ssp.jpg/500px-Acer-palmatum-ssp.jpg)
- Britannica: plant/Japanese-maple
- DSDE: japansk_løn
- BioLib: 3607
- EoL: 596824
- Flora of China: 200013064
- Flora of North America: 200013064
- GBIF: 3189882
- identyfikator iNaturalist: 63512
- IPNI: 781435-1
- ITIS: 182136
- NCBI: 66201
- Plant Finder: 275408
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2616153
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:927504-1
- Tela Botanica: 132
- identyfikator Tropicos: 200227
- USDA PLANTS: ACPA2
- CoL: 94G9