Kaczuga birmańska
Batagur trivittata[1] | |||
(Duméril & Bibron, 1835) | |||
![]() Samica na XIX-wiecznym rysunku | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | zauropsydy | ||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Nadrodzina | Testudinoidea | ||
Rodzina | batagurowate | ||
Podrodzina | Geoemydinae | ||
Rodzaj | Batagur | ||
Gatunek | kaczuga birmańska | ||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
![]() | |||
| |||
|
Kaczuga birmańska[4] (Batagur trivittata) – gatunek słodkowodnego[2] żółwia skrytoszyjnego z rodziny batagurowatych (Geoemydidae)[1].
Opis
Gatunek zamieszkuje Mjanmę (rzeka Irawadi i Saluin)[2], liczebność szacuje się na ok. 900 osobników w czterech dozorowanych koloniach oraz w hodowli w zoo w Singapurze[5]. Nazywany jest uśmiechniętym żółwiem za sprawą kształtu pyska przypominającego uśmiech[6].
Samice są koloru bardziej przytłumionego, mają także większe rozmiary[6] (karapaks średnio 58 cm) niż samce (karapaks średnio 46 cm)[7], te zaś są mniejsze i jaśniejsze, a w okresie godowym mają jasne, zielonkawo-niebieskie i żółte ubarwienie[6].
Gniazduje na piaszczystych brzegach rzek w porze suchej[8].
Zasięg
Historycznie zasiedlał dorzecza Irawadi, Czinduinu, Sittaung Myit i Saluinu, gdzie aż do lat 1930. był gatunkiem dość pospolitym. Gwałtowny spadek populacji spowodowany był spożywaniem jaj oraz młodych i dorosłych osobników w lokalnej kuchni, a także odławianiem żywych osobników w celu eksportu do wschodniej Azji[5].
Ostatnie siedliska były zagrożone przez eksplorację surowców (złota), projekty regulacji rzeki Czinduin w celu budowy hydroelektrowni oraz nielegalne połowy ryb z użyciem zatrutej przynęty lub materiałów wybuchowych[5].
Ochrona
Z czasem został uznawany za gatunek wymarły, ale w 2002 r.[6] natrafiono w Mjanmie na skorupę niedawno zabitego osobnika[9] i na żywego osobnika na targu dzikich zwierząt[6] w Chinach[9] i wdrożono program ochrony siedlisk i odtworzenia gatunku w ośrodkach hodowlanych[7], gdyż populację żyjącą na wolności w górze Czinduinu[8] oszacowano na mniej niż 10 samic[5] i dwa samce[9]. Odkryto wówczas dwa siedliska żółwia, z których jedna uległa z czasem zanikowi[8]. Batagur trivittata uznano wówczas za drugi najbardziej zagrożony wyginięciem gatunek żółwia na świecie[9].
Dzikie populacje zostały odtworzone w wyniku rozmnażania czterech samic trzymanych w niewoli, których potomstwo sukcesywnie wypuszczano na wolność od 2012 r.[5]
Przypisy
- ↑ a b Batagur trivittata, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2021-06-03] (ang.).
- ↑ a b c d e f g h P. Uetz & J. Hallermann, Batagur trivittata, [w:] The Reptile Database [online] [dostęp 2024-02-19] (ang.).
- ↑ Batagur trivittata, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 55, 363, 366. ISBN 83-01-14344-4.
- ↑ a b c d e Burmese Roofed Turtle [online], Asian Species Action Partnership [dostęp 2021-06-03] (ang.).
- ↑ a b c d e „Uśmiechnięty żółw” ocalony przed wyginięciem. Pokazano zdjęcia młodych [online], www.national-geographic.pl [dostęp 2021-06-03] (pol.).
- ↑ a b TintT. Lwin TintT., Myo MinM.M. Win Myo MinM.M., KalyarK. Platt KalyarK., Sexual Dimorphism in Burmese Roofed Turtles (Batagur trivittata), „Herpetological Review”, 50 (3), 2019, s. 553–555 (ang.).
- ↑ a b c S.G.S.G. Platt S.G.S.G. i inni, Batagur trivittata (Burmese roofed turtle) nesting site and substrate, „Herpetological Review”, 42 (2), 2017, s. 420–422 (ang.).
- ↑ a b c d Back from the brink, baby Burmese roofed turtles make their debut [online], Mongabay Environmental News, 28 sierpnia 2020 [dostęp 2021-06-03] (ang.).