Juliusz Saloni
Data i miejsce urodzenia | 23 kwietnia 1891 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 26 kwietnia 1963 |
doktor nauk humanistyczne | |
Specjalność: historia literatury | |
Alma Mater | Uniwersytet Lwowski |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2d/Juliusz_Saloni_gr%C3%B3b.jpg/220px-Juliusz_Saloni_gr%C3%B3b.jpg)
Juliusz (właśc. Julian Wojciech) Saloni (ur. 23 kwietnia 1891 w Przeworsku[1], zm. 26 kwietnia 1963 w Warszawie[1]) – polonista, nauczyciel, historyk literatury.
Życiorys
Był synem nauczycieli Aleksandra i Leopoldyny. Po ukończeniu szkoły powszechnej w Rzeszowie uczęszczał do gimnazjum w Stanisławowie. W 1913 ukończył studia polonistyczne na Uniwersytecie Lwowskim. Był stypendystą Zakładu Nar. im. Ossolińskich[1], opublikował wtedy pierwsze artykuły i recenzje, m.in. na łamach „Pamiętnika Literackiego”[1].
Od 1913 do 1922, z przerwami na służbę wojskową w latach 1914-16 i 1920, pracował jako nauczyciel języka polskiego w szkołach średnich we Lwowie[1]. Publikował artykuły na tematy literackie i pedagogiczne, aktywnie uczestniczył w dyskusjach na temat organizacji szkolnictwa. Był wysoko ceniony jako propagator aktywnych metod nauczania.
W roku 1922 Saloni przeniósł się do Warszawy, gdzie objął stanowisko instruktora nauczania języka polskiego w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego[1]. Równocześnie uczył w warszawskich szkołach średnich. W roku 1930 obronił na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego doktorat na podstawie rozprawy Styl i kompozycja „Nocy Listopadowej” Stanisława Wyspiańskiego (promotor Juliusz Kleiner)[1]. Był inicjatorem i redaktorem dwumiesięczników „Polonista” (1930–39)[1], poświęconego nauczaniu języka polskiego w szkołach powszechnych i średnich, oraz „Życie Literackie” (1937–39)[1]. Opublikował liczne artykuły i komentowane edycje klasyków polskich, głównie Wyspiańskiego, oraz opracował (ze współautorami) kilka podręczników szkolnych, niektóre z nich (zwłaszcza „W Lipkach”) zdobyły znaczną popularność.
Okupację Saloni przeżył w Warszawie, ucząc zarówno w jawnych szkołach zawodowych, jak i w szkolnictwie tajnym. Współpracował z redakcją socjalistycznego czasopisma „Gwardia”. Znalazłszy się po powstaniu warszawskim w Lublinie, uczestniczył w prowadzonych przez PKWN pracach organizacyjnych w dziedzinie oświatowej i wydawniczej. Był jednym z organizatorów Uniwersytetu Łódzkiego, na którym został zastępcą profesora w latach 1945–49.[1] W ostatnich latach życia był zatrudniony w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej (po reorganizacji - Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera w Łodzi) w Łodzi; w 1956 został mianowany docentem, w 1961 przeszedł na emeryturę[1]. Równocześnie pełnił funkcję kierownika literackiego teatrów łódzkich, publikował artykuły z zakresu historii literatury oraz recenzje teatralne.
Przez całe życie uprawiał dorywczo własną twórczość literacką (głównie dla dzieci) oraz przekładową. Był członkiem Związku Literatów Polskich[1].
Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 154c-5-18)[2]. W latach 1936–1949 był żonaty z Janiną Kulczycką-Saloni (1912-1998) – historykiem literatury polskiej, profesorem Uniwersytetu Warszawskiego; ich synem jest Zygmunt Saloni[3], językoznawca polonista.
Publikacje
- 1928 – Po drodze. Bajki
- 1931 – W Lipkach. Czytanki dla II klasy szkoły powszechnej (współautor A. Miklulski[1]).
- 1934 – Jasełka Pana Jezusowe[1].
- 1946 – Nad poziomy. Podręcznik dla VII klasy szkoły powszechnej (współautor Jan Kreczmar)[1].
- 1947 – Na przełomie. Podręcznik dla VI klasy szkoły powszechnej (współautor Jan Kreczmar)[1].
- 1947 – Drogi i rozdroża. Podręcznik dla gimnazjum (współautor Jan Kreczmar)[1].
- 1961 – Kompozycja „Dziadów” wileńskich.
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q Polski Słownik Biograficzny T. 34 (1992-1993), Rząśnicki Adolf - Sapieha Jan, wyd. Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław oddział w Krakowie 1993, s. 386-390
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: JULIUSZ SALONI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2020-04-02] .
- ↑ Saloni Juliusz, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2020-03-29] .