Julius von Payer
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/Luckhardt_-_Julius_von_Payer_%28%C3%96NB_8080757%29.jpg/200px-Luckhardt_-_Julius_von_Payer_%28%C3%96NB_8080757%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/Julius_Payer.jpg/200px-Julius_Payer.jpg)
Julius Payer (od 1876 r. Julius von Payer; ur. 2 września 1841 r. w Schönau (dziś Cieplice (Czechy)) - zm. 19 sierpnia 1915 r. w Veldes (dziś Bled w Słowenii)) – austriacki oficer, kartograf, alpinista i badacz polarny, pod koniec życia również malarz.
Służba wojskowa
Był absolwentem Korpusu Kadetów Piechoty w podkrakowskim Łobzowie oraz Terezjańskiej Akademii Wojskowej w Wiener Neustadt. 24 czerwca 1859 r. jako podporucznik austriackiego 36 pułku piechoty uczestniczył w bitwie pod Solferino, po której został odznaczony. W latach 1860–1868 służył w różnych garnizonach w północnych Włoszech. Najpierw w latach 1860-1862 w Weronie, następnie jako komendant fortu Lombardo koło Chioggii. W 1864 r. został powołany na wykładowcę historii i geografii w akademii wojskowej, jednak już w roku następnym odebrano mu to stanowisko z powodu zbytniego krytycyzmu i zbyt dużej niezależności myśli. W 1866 r. po bitwie pod Custozą został ponownie odznaczony oraz awansowany do stopnia porucznika. W 1868 r. został powołany osobiście przez ministra wojny na stanowisko oficera sztabowego w Wojskowym Instytucie Geograficznym w Wiedniu, kierowanym przez Augusta von Fligely.
Działalność alpinistyczna
Służba w garnizonach u podnóży Alp umożliwiała mu częste wyjazdy w te góry i aktywne uprawianie alpinizmu, a także podejmowanie działalności badawczej i publikacyjnej w tym zakresie. Duże znaczenie miały zwłaszcza prowadzone przez niego na tych terenach prace topograficzne. W 1868 r. uniwersytet w Halle, w uznaniu za jego dokonania w zakresie badań i publikacji dotyczących alpinizmu, nadał mu tytuł doktora honoris causa w dziedzinie filozofii.
J. Payerowi przypisywanych jest ok. 30 pierwszych wejść w masywach Großglocknera i Ortleru. Wśród nich są m.in.:
- 1863 – wejście na Großglockner nową drogą z Kals przez Glocknerleitl i Ködnitzkees;
- 1864 (15 września) – pierwsze wejście na Monte Adamello, z miejscowym przewodnikiem Giovannim Caturanim;
- 1864 (17 września) – pierwsze przejście południowo-wschodniej ściany Cima Presanella i drugie w ogóle wejście na ten szczyt, z przewodnikiem Girolamo Botterim;
- 1865 (7 września) – pierwsze wejście na Monte Cevedale, wraz z przewodnikami Johannem Pinggerem i Josephem Reinstalderem.
Badania Arktyki
W latach 1869–1870 uczestniczył w wyprawie Karla Koldeweya do Grenlandii, w czasie której odkrył Fiord Cesarza Franciszka Józefa. W czasie austro-węgierskiej wyprawy na statku „Admiral Tegetthoff” w latach 1872-1874 z Karlem Weyprechtem odkrył Ziemię Franciszka Józefa.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Wiener-Extrablatt-1874.jpg/200px-Wiener-Extrablatt-1874.jpg)
Upamiętnienie Payera
Nazwiskiem Payera nazwano schronisko, otwarte w 1875 r. przez praską sekcję Deutscher und Österreichischer Alpenverein na północnej grani Ortleru. Jego dokonania w zakresie badania krain polarnych przypominają Szczyt Payera we wschodniej Grenlandii oraz Ziemia Payera na południu Ziemi Króla Wilhelma i Grupa Payera na terenie Nowej Szwabii na Antarktydzie.
Bibliografia
- Encyklopedia PWN, Tom 2, Warszawa 1991, s. 805.
- Mileska Maria Irena: Odkrycie Ziemi Franciszka Józefa, w: „Poznaj Świat” R. XXI, nr 9 (250), wrzesień 1973, s. 32-36.
- ISNI: 0000000110674787
- VIAF: 64037240
- ULAN: 500085353
- LCCN: n87901608
- GND: 119296055
- LIBRIS: 64jlp31q0vtxzzs
- BnF: 121121299
- SUDOC: 029508398
- NLA: 35795149
- NKC: jk01092188
- NTA: 070901716
- BIBSYS: 90525428
- CiNii: DA1039597X
- Open Library: OL2594463A, OL360153A
- PLWABN: 9810705380905606
- NUKAT: n2010245744
- J9U: 987007329540805171
- PWN: 3955273
- Britannica: biography/Julius-Payer
- БРЭ: 2312908
- SNL: Julius_von_Payer
- VLE: julius-von-payer
- Catalana: 0049553
- DSDE: Julius_Ritter_von_Payer
- Hrvatska enciklopedija: 47185